طالقان

طالقان نامی است که به دو منطقه جغرافیایی اطلاق شده است. نخست منطقه‌ای میان قزوین و ابهر که صاحب بن عباد از آن برخاسته است و دیگری منطقه‌ای در خراسان، میان مرو الروذ و بلخ که از توابع طخارستان است و شخصیت‌هایی نظیر محمود بن خداش طالقانی به آن منسوب‌اند. در روایات، طالقان دارای جایگاهی در وقایع آینده و یاری‌رسانی به مهدی دانسته شده است.

جغرافیا

طالقان در متون جغرافیایی به دو ناحیه متمایز اشاره دارد. یکی شهری یا شهرستانی میان قزوین و ابهر که زادگاه صاحب بن عباد است و دیگری شهری در خراسان که در منطقه طخارستان بین مرو الروذ و بلخ واقع شده و خاستگاه بزرگانی همچون ابومحمد محمود بن خداش طالقانی بوده است.

روایات

دربارهٔ طالقان روایاتی از جعفر صادق نقل شده است. فضیل بن یسار از او روایت می‌کند که در طالقان گنجی وجود دارد که از جنس طلا و نقره نیست، بلکه پرچمی است که از زمان پیچیده شدن، تاکنون برافراشته نشده است. طبق این گزارش، مردانی از این سرزمین برمی‌خیزند که قلب‌هایی همانند پاره‌های آهن دارند و در ذات خدا تردیدی به خود راه نمی‌دهند. آنان از سنگ سخت‌تر بوده و چنان قدرتمندند که اگر به کوهی حمله کنند، آن را از جای برمی‌کنند. این افراد با پرچم‌های خود هر شهری را اراده کنند، ویران می‌سازند. آنان به عقابانی تشبیه شده‌اند که بر زین جای گرفته و زین اسب رهبر خود یعنی مهدی را مسح کرده و به آن تبرک می‌جویند. این گروه در جنگ‌ها جان خود را سپر بلای او کرده و هر چه در توان دارند نثار می‌کنند. آنان شب‌زنده‌داران و عابدان شب هستند که زمزمه عبادتشان بسان زمزمه زنبور عسل است و در صبحگاه برای نبرد آماده‌اند. این افراد چراغ‌های نورافشان و قندیل‌های درخشان توصیف شده‌اند که همواره در آرزوی شهادت هستند و شعارشان «یا لثارات الحسین» است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «طالقان». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.