عبایة بن رعبی اسدی
عُبایة بن رِبعی اَسَدی از یاران نزدیک علی بن ابیطالب و از راویان حدیث بود. او در منابع حدیثی به سبب نقل روایاتی از علی بن ابیطالب شناخته میشود و نامش بیش از همه با «حدیث عبایه» پیوند یافته است؛ حدیثی که در آن از جایگاه علی بن ابیطالب در روز قیامت سخن رفته و در منابع شیعه و سنی نقل شده است.
زندگی
عُبایة بن رِبعی اسدی از خواص اصحاب علی بن ابیطالب شمرده شده است. در منابع، از او به عنوان راوی برخی احادیث از علی یاد شده است.[۱]
حدیث عبایه
از مشهورترین روایاتی که به نام او شناخته میشود، «حدیث عبایه» است که در منابع شیعه و سنی نقل شده است. در این حدیث، علی بن ابیطالب «قسیم جهنم» معرفی شده است؛ یعنی کسی که در روز قیامت میان اهل بهشت و اهل دوزخ جدایی میافکند.[۲]
در گزارشی که از شریک قاضی و عبدالله بن حماد نقل شده، آمده است که آنان در بیماریِ مرگِ اعمش بر بالین او حاضر بودند و گروهی از عالمان شهر، از جمله ابنشبرمه، ابن ابیلیلی و ابوحنیفه نیز در آن مجلس حضور داشتند. در این مجلس، ابوحنیفه از اعمش خواست از نقل برخی احادیث دربارهٔ علی بن ابیطالب بازگردد. اعمش در پاسخ، از جمله به حدیث عبایه استناد کرد و با ذکر سلسله راویان آن، روایت مربوط به قسیم جهنم بودن علی را بازگفت.[۳]
مضمون روایت
در نقل اعمش، این حدیث از موسی بن طریف، از عبایه اسدی، از علی بن ابیطالب روایت شده است که علی گفت: «منم قسیم جهنم؛ به آن میگویم این دوست من است، او را رها کن، و این دشمن من است، او را فروگیر». همچنین در همان مجلس، اعمش دو روایت دیگر نیز در تأیید همین معنا نقل کرد: یکی از ابوالمتوکل ناجی از ابوسعید خدری، و دیگری از ابووائل از ابنعباس، که هر دو بر نقش علی بن ابیطالب در جداسازی اهل بهشت و دوزخ در روز قیامت دلالت داشتند.[۴]
در پایان این گزارش آمده است که ابوحنیفه، پس از شنیدن این احادیث، عبای خود را بر سر کشید و به حاضران گفت پیش از آنکه اعمش سخنی فراتر از این بگوید، از نزد او برخیزند.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عُبایة». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.