عبدالله بن ارقم
عبداللّه بن ارقم بن عبد یغوث قرشی زهری از صحابه محمد و از کاتبان او بود. او در فتح مکه اسلام آورد و سپس در دوره ابوبکر و عمر به کتابت گماشته شد. همچنین در باقی خلافت عمر و دو سال از خلافت عثمان، متصدی بیتالمال بود و پس از آن از این منصب کناره گرفت. در گزارشها، ماجرای اختلاف او با عثمان بر سر پرداخت مالی از بیتالمال نیز آمده است. گفتهاند او در سال ۴۴ هجری درگذشت.
زندگی
عبداللّه بن ارقم بن عبد یغوث قرشی زهری از صحابه محمد بن عبدالله و از کاتبان او بود. او در فتح مکه اسلام آورد و پس از آن، محمد او را به کتابت گماشت. گفتهاند ابوبکر و عمر نیز او را به کتابت گماشتند. همچنین او در ادامه خلافت عمر و دو سال از خلافت عثمان، متصدی بیتالمال بود، اما پس از آن از این منصب استعفا کرد.[۱]
کنارهگیری از بیتالمال
ابومخنف آورده است که روزی عبداللّه بن خالد بن اسید، همراه گروهی از مکه، بر عثمان وارد شد و عثمان برای او سیصد هزار درهم و برای هر یک از همراهانش صد هزار درهم مقرر کرد و نوشتهای برای پرداخت آن به عبداللّه بن ارقم، که مسئول بیتالمال بود، داد. عبداللّه چون مبلغ را بیش از استحقاق آنان دانست، از پرداخت آن خودداری کرد و نوشته را به عثمان بازگرداند. عثمان از این کار خشمگین شد و به او گفت که تنها خزانهدار اوست و حق چنین دخالتی ندارد. عبداللّه در پاسخ گفت که تا آن زمان گمان میکرده خزانهدار مسلمانان است، نه خزانهدار شخص عثمان؛ سپس اعلام کرد که دیگر با بیتالمال کاری نخواهد داشت و کلیدها را بر منبر محمد آویخت، یا به نقلی نزد عثمان افکند، و عثمان آنها را به نائل سپرد.[۲]
واقدی روایت کرده است که عثمان پس از این ماجرا، سیصد هزار درهم به وسیله زید بن ثابت برای عبداللّه فرستاد و پیام داد که چون او در مدت تصدی بیتالمال از کار و تجارت بازمانده و نتوانسته مالی برای خود و خویشانش فراهم کند، این مبلغ را میان نیازمندان خاندان خود تقسیم کند و باقی را صرف خانواده خویش سازد. عبداللّه این مال را نپذیرفت و گفت که این منصب را برای گرفتن مزد از عثمان بر عهده نگرفته است؛ همچنین افزود که اگر این مال از بیتالمال مسلمانان باشد، کار او ارزش چنین مبلغی را ندارد، و اگر از مال شخصی عثمان باشد، او دوست ندارد چیزی از اموال او بگیرد.[۳]
درگذشت
گفتهاند عبداللّه بن ارقم در سال ۴۴ هجری درگذشت.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عبداللّه بن ارقم بن عبد یغوث». دایرةالمعارف جامع اسلامی.