علی بن ابی‌المغیره زبیدی

علی بن ابی‌المغیرة الزبیدی از راویان کوفی و پدر حسن بن علی است. دربارهٔ وثاقت او در علم رجال اختلاف نظر وجود دارد و بخشی از این اختلاف ناشی از برداشت‌های متفاوت از عبارت نجاشی دربارهٔ حسن و پدر اوست.

نان و نسب

در منابع، ضبط صحیح نام او «علی بن ابی‌المغیرة» دانسته شده و ضبط‌های دیگر مانند «علی بن المغیرة» یا «حسان الزبیدی ازرق» به عنوان صورت‌های فرعی یاد شده‌اند. با توجه به شواهد موجود، ضبط نخست درست‌تر و دقیق‌تر به نظر می‌رسد.

زندگی

علی بن ابی‌المغیرة الزبیدی از راویان کوفه و پدر حسن بن علی، محدّث شناخته‌شده، بوده است. در منابع رجال او را گاه با عنوان «حسان الزبیدی ازرق» و گاه با تعبیر «زبیدی ازرق» یاد کرده‌اند. مأمقانی در نقل‌های خود اشاره می‌کند که شیخ طوسی او را در رجال خویش گاهی در شمار اصحاب محمد باقر و گاهی در زمره اصحاب جعفر صادق یاد کرده است.

جایگاه در علم رجال

علامه حلی در بخش اول از خلاصه، علی بن ابی‌المغیرة الزبیدی را ثقه دانسته است و ابن‌داوود نیز او را توثیق کرده است. با این حال، بررسی‌هایی که انجام شده نشان می‌دهد عبارتی صریح از ابن داوود در این باره یافت نشده و توثیق منسوب به او تنها از طریق نقل‌های ثانویه گزارش شده است. بخش عمده اختلاف نظر دربارهٔ وثاقت این راوی از برداشت‌های متفاوت از عبارت نجاشی ناشی شده است. نجاشی در ترجمه حسن بن علی، فرزند او، می‌گوید: «حسن بن علی بن ابی‌المغیرة الزبیدی الکوفی ثقه، هو و أبوه…» و در ادامه بیان می‌کند که حسن از ابوجعفر و ابوعبدالله روایت کرده و کتاب پدرش را نیز نقل نموده است. برخی از رجالیان، از جمله علامه حلی و ابن‌داوود، از این عبارت چنین برداشت کرده‌اند که نجاشی هر دو، پدر و پسر، را توثیق کرده است. اما بنا بر تحلیل وحید و برخی پژوهشگران دیگر، عبارت نجاشی تنها به وثاقت حسن دلالت دارد و دربارهٔ پدر او ساکت است. از این رو، وثاقت علی بن ابی‌المغیرة بر اساس این عبارت به‌طور قطعی قابل اثبات نیست.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «زبیدی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.