فخرالمحققین

فخرالمحققین، محمد بن علامه حلی، از عالمان و فقیهان شیعه و از محققان و مدققان فقه امامیه بود و در علوم عقلی و نقلی نیز تبحر داشت. از او با لقب‌هایی مانند فخرالاسلام، فخرالدین و رأس المدققین یاد شده است. از آثار او می‌توان به «ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد»، «تحصیل النجاة»، «جامع الفوائد فی شرح خطبة القواعد»، «شرح مبادی الاصول» و «غایة السؤل فی شرح تهذیب الاصول» اشاره کرد. او در سال ۷۷۱ق درگذشت.

زندگی

فخرالمحققین، محمد بن علامه حلی، از عالمان و محققان امامیه و از فقیهان مورد اعتماد و مدقق شیعه و جامع علوم عقلی و نقلی بود. علامه حلی نیز با وجود جایگاه علمی خود، از او بسیار تمجید می‌کرد و در دیباچه بسیاری از مصنفات خود نام او را آورده است. از او با لقب‌های فخرالاسلام، فخرالدین و رأس المدققین نیز یاد شده است. در «مجالس المؤمنین» از حافظ ابرو نقل شده است که فخرالمحققین هنگامی که همراه پدرش به خدمت سلطان محمد خدابنده رسید، جوانی دانشمند، بزرگ، نیک‌اخلاق و پسندیده‌خصال بود.

آثار

از تألیفات فخرالمحققین می‌توان به این آثار اشاره کرد:

«ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد» که آن را به دستور پدرش تألیف کرد و به گفته شیخ بهایی، در فقه استدلالی نظیری برای آن تألیف نشده است. این کتاب تا باب نکاح در زمان حیات علامه حلی و بخش باقی‌مانده پس از درگذشت او تألیف شده است.

«تحصیل النجاة» که موضوع آن اصول دین است.

«ثبات الفوائد فی شرح اشکالات القواعد» که همان «ایضاح الفوائد» است. این اثر ابتدا با این نام خوانده می‌شد و سپس نام آن به «ایضاح» تغییر یافت.

«جامع الفوائد فی شرح خطبة القواعد» که شرح خطبه «قواعد» علامه حلی است.

حاشیه‌ای بر «ارشاد الاذهان» علامه حلی.

حاشیه‌ای بر «قواعد» علامه حلی که غیر از «ایضاح الفوائد» است.

شرح «مبادی الاصول» علامه حلی.

شرح «نهج المسترشدین» علامه حلی.

«غایة السؤل فی شرح تهذیب الاصول» علامه حلی.

«الکافیة الوافیة» در علم کلام.

«منبع الاسرار».

وفات

فخرالمحققین در شب جمعه پانزدهم جمادی‌الآخره سال ۷۷۱ق، در سن ۸۹ سالگی درگذشت.

پانویس

منابع

اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «فخرالمحققین». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.