ابوجعفر محمد سکاک
ابوجعفر محمد بن خلیل، مشهور به سکاک، از متکلمان و رجال مشهور شیعه و از شاگردان هشام بن حکم بود. او با برخی از متکلمان و نویسندگان معتزلی معاصر خود، از جمله جعفر بن حرب و جعفر بن محمد اسکافی، مناظره داشت و در زمره مصنفان شیعه بهشمار میرفت. با آنکه در بعضی مسائل با استاد خود اختلاف نظر پیدا کرده بود، در اصل امامت پیرو دیدگاه هشام بن حکم باقی ماند. از آثار او کتابهای «المعرفة» و «التوحید» یاد شده است.
زندگی
ابوجعفر محمد بن خلیل، مشهور به سکاک، از شاگردان ابومحمد هشام بن حکم بود. وفات هشام را در حدود سال ۱۹۹ قمری نوشتهاند. سکاک از رجال مشهور شیعه بهشمار میرفت و در شمار نویسندگان و مصنفان این گروه جای داشت.[۱]
او از معاصران چند تن از مشاهیر معتزله، از جمله عمرو بن بحر جاحظ، جعفر بن محمد اسکافی و جعفر بن حرب بود و با دو تن اخیر مناظراتی داشت. این نکته نشان میدهد که سکاک در فضای کلامی زمان خود حضوری فعال داشته و در مباحثات اعتقادیِ میان شیعه و معتزله شرکت میکرده است.[۲]
نام و ضبط لقب
لقب او در بسیاری از کتابها به صورتهای محرّف «شکال» و «سکال» ضبط شده، اما در گزارش مورد نظر تصریح شده است که صورت درست این واژه «سکاک» است. این واژه به کسی گفته میشود که کارش ساختن سِکّه، یعنی گاوآهن، باشد و صورتهای دیگر را تصحیف همین کلمه دانستهاند.[۳]
دیدگاه کلامی و آثار
سکاک علم کلام را از هشام بن حکم فراگرفت. هرچند در برخی مسائل میان او و استادش اختلاف پدید آمد، در اصل امامت پیرو عقیده هشام بن حکم باقی ماند. از جمله تألیفات او کتاب «المعرفة» و کتاب «التوحید» است.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سکاک». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.