مسئله حجاب

کتاب مسئله حجاب اثری از مرتضی مطهری است که بر پایه مجموعه‌ای از سخنرانی‌های او دربارهٔ موضوع حجاب در انجمن اسلامی پزشکان تهران تدوین شده است. این کتاب به بررسی ابعاد مختلف پوشش زنان در اسلام می‌پردازد و از جمله آثار اثرگذار در بحث‌های فقهی و اجتماعی مرتبط با حجاب در ایران معاصر به‌شمار می‌آید.

محتوا

در کتاب مسئله حجاب، نویسنده فلسفه پوشش در اسلام را از جنبه‌های اجتماعی، تاریخی، روان‌شناختی و فقهی بررسی می‌کند و به نقد دیدگاه‌های مخالف حجاب می‌پردازد. در بخش پایانی، حدود و چارچوب‌های حجاب با استناد به منابع قرآنی و روایی و با توجه به سیره تاریخی مسلمانان تحلیل می‌شود.

در بخشی از کتاب، تاریخچه حجاب در جوامع پیش از اسلام از جمله ایران باستان و یهودیت بررسی شده و این دیدگاه مطرح می‌شود که پوشش زنان پدیده‌ای محدود به اسلام نبوده است. نویسنده در ادامه به عوامل اجتماعی، اخلاقی و روان‌شناختی مطرح‌شده از سوی منتقدان حجاب می‌پردازد و دیدگاه اسلام را در برابر هر یک از این عوامل بیان می‌کند. در بخش دیگری، مفهوم حجاب و فلسفه آن در چارچوب یک اصل اجتماعی تحلیل می‌شود که بر سامان‌دهی روابط جنسی در محدوده خانواده تأکید دارد.

در بخش پایانی، آیات قرآن مرتبط با پوشش زنان بررسی شده و حدود حجاب اسلامی تبیین می‌شود. در این چارچوب، موضوعاتی مانند تفسیر برخی واژگان قرآنی، استثناهای مربوط به گروه‌های خاص و کیفیت پوشش مورد بحث قرار می‌گیرد.

جایگاه کتاب

این کتاب در بستر تحولات فقهی قرن چهاردهم هجری شمسی منتشر شد و دیدگاه‌هایی را مطرح کرد که با برخی قرائت‌های رایج پیشین تفاوت داشت. از جمله، در آن پوشاندن صورت و دست‌ها تا مچ برای زنان واجب دانسته نشده و امکان حضور اجتماعی زنان با رعایت حدود مشخص پوشش مورد تأکید قرار گرفته است.

نقد کتاب

کتاب مسئله حجاب با نقدهایی از سوی برخی نویسندگان و فقیهان معاصر روبه‌رو شد که عمدتاً بر امکان حضور اجتماعی زنان و جواز آشکار بودن صورت و دست‌ها تمرکز داشتند. این نقدها در قالب آثار مستقل و حاشیه‌نویسی بر کتاب منتشر شدند. پاسخ‌های نویسنده به بخشی از این نقدها در اثری مستقل با عنوان پاسخ‌های استاد به نقدهایی بر کتاب مسئله حجاب منتشر شد که شامل متن نقدها و پاسخ‌های تفصیلی به آن‌هاست.

چاپ و نشر

کتاب مسئله حجاب نخستین‌بار در سال ۱۳۴۷ منتشر شد و در سال‌های بعد بارها تجدید چاپ شده است.