ملا حبیبالله کاشانی
ملاحبیبالله کاشانی، از عالمان شیعه در قرن چهاردهم قمری بود که در فقه، اصول، حکمت، اخلاق، عرفان و برخی علوم دیگر تبحر داشت. او نزد عالمانی چون سید حسین، شیخ محمد اصفهانی و میرزا ابوالقاسم کلانتری تحصیل کرد و در جوانی اجازه روایت و اجازه اجتهاد گرفت. کاشانی بیشتر عمر خود را در انزوا گذراند و به تألیف و تدریس پرداخت. از او آثار متعددی در زمینه تفسیر، اخلاق، ادعیه، زیارتنامهها، فقه، اصول، ادبیات و علوم دیگر برجای مانده است. وی در ۲۳ جمادیالآخر سال ۱۳۴۰ قمری درگذشت.[۱]
زندگی
ملاحبیبالله بن علیمدد بن رمضان کاشانی، از عالمان شیعه در قرن چهاردهم قمری بود. منبع، او را فردی عابد، زاهد، متقی و متمایل به عرفان معرفی میکند که به اخلاق نیکو شهرت داشت. تنوع آثار او نیز نشاندهنده آشناییاش با علوم دینی و برخی علوم دیگر، از جمله علوم غریبه، بود. او قریحه شاعری نیز داشت. بنا بر شرحی که کاشانی در کتاب «لباب الالباب» از زندگی خود آورده است، در چهاردهسالگی تحصیل صرف، نحو و مقدمات علوم رایج را به پایان رساند. سپس نزد سید حسین و چند تن دیگر به فراگیری فقه و اصول پرداخت. بخشی از کتاب «فصول» را نزد محمد اصفهانی، خواهرزاده صاحب فصول، و قسمت عمدهای از کتاب «رسائل» مرتضی انصاری را نزد میرزا ابوالقاسم کلانتری تهرانی آموخت. همچنین بخشی از حکمت را از شاگردان برجسته ملاهادی سبزواری فراگرفت.[۲]
او در شانزدهسالگی اجازه روایت و در هجدهسالگی اجازه اجتهاد را از استادش سید حسین دریافت کرد. کاشانی بیشتر عمر خود را در انزوا گذراند و اوقاتش را به تألیف و تدریس اختصاص داد.[۳]
درگذشت
ملاحبیبالله کاشانی در ۲۳ جمادیالآخر سال ۱۳۴۰ قمری درگذشت. در منبع، ابیاتی بهعنوان ماده تاریخ درگذشت او نقل شده است که مضمون آنها اشاره به رفتن او از دنیا و آرامگاهش در بهشت جاودان دارد.[۴]
آثار
ملاحبیبالله کاشانی آثار متعددی در موضوعات گوناگون تألیف کرد. کاشانی منظومههای بسیاری نیز در فقه، اصول، عقاید، بیان، بدیع و درایه سروده بود. فهرست آثار ذکرشده در منبع عبارت است از:[۵]
- «اسرار العارفین فی الاخلاق و المعارف»
- «اصطلاحات الصوفیه»
- «اصطلاح علم الجفر»
- «الانوار السانحه فی تفسیر الفاتحه»
- «ایضاح الریاض»، حواشی بر «ریاض المسائل»
- «تذکرة الشهداء»
- «تشویقات السالکین الی معارج الحق و الیقین»
- تفسیر سوره جمعه
- تفسیر سوره دهر
- تفسیر سوره فتح
- تفسیر سوره ملک
- «توضیح البیان فی تسهیل الاوزان»، چاپشده در تهران
- «توضیح السبل فی بیان الادیان»
- «جذبة الحقیقه فی شرح دعاء کمیل»
- «جنة الحوادث فی شرح زیارة الوارث»
- «حقائق النحو»
- «الدر المکنون فی شرح دیوان المجنون»
- «رجوع الشیاطین فی رد الملاعین»، در رد بابیه
- «ریاض الحکایات»، در قصص و امثال مضحک، چاپشده در تهران
- «السر المستتر فی الطلسمات و الدعوات»
- شرح جوشن صغیر
- شرح سحور
- شرح صنمی قریش
- شرح عدیله
- شرح زیارت عاشورا
- شرح قصیده حمیری
- شرح قصیده فرزدق
- شرح قصیده لامیة العجم
- «العشرة الکامله»، در تجوید
- «عقائد الادیان»، شرح فارسی دعای عدیله کبری
- «القواعد الربانیه»، در اخلاق
- «کشف السحاب فی شرح الخطبة الشقشقیه»
- «لباب الالباب فی الالقاب الاطباب»
- «مصاعد الصلاح فی شرح دعاء الصباح»
- «منتخب الامثال فی الامثال العربیه»
- «منتقد المنافع فی شرح المختصر النافع»
- «نخبة التبیان فی علمی المعانی و البیان»
- «وسیلة الاخوان الی احکام الایمان»
- «وسیلة المعاد»
- «هدایة الضبط فی علم الخط»
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ملاحبیب الله کاشانی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.