من زنده‌ام
من زنده‌ام، مجموعه‌ای از خاطرات دوران اسارت معصومه آباد (متولد ۱۳۴۱ش)، از زنان امدادگر ایرانی در جنگ ایران و عراق است. این کتاب که به قلم خود وی نگاشته شده، یکی از آثار شاخص در حوزه ادبیات پایداری و دفاع مقدس محسوب می‌شود. این اثر در سیزدهمین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس، عنوان کتاب برتر را به خود اختصاص داد.[۱]
معرفی اجمالی اثر
کتاب «من زنده‌ام» به روایت زنده و جزئی‌نگارانه هفده سالگی تا ۲۱ سالگی معصومه آباد می‌پردازد. نویسنده در این اثر، ماجرای اسارت خود به همراه سه بانوی دیگر به نام‌های «فاطمه ناهیدی»، «شمسی (مریم) بهرامی» و «حلیمه آزموده» را روایت می‌کند. این چهار بانو که به عنوان امدادگر هلال احمر در جبهه‌های جنوب فعالیت می‌کردند، در سال ۱۳۵۹ توسط نیروهای بعثی اسیر شدند.[۱]
وجه تسمیه
عنوان کتاب برگرفته از دست‌خطی است که معصومه آباد در اولین نامه رسمی خود که اجازه ارسال به خانواده‌اش را یافت، نوشت. او برای رهایی خانواده از نگرانی و وضعیت مفقودالاثری، تنها عبارت «من زنده‌ام» را به زبان فارسی مرقوم کرد. این جمله به نمادی از مقاومت و بقای هویت ایرانی-اسلامی در زندان‌های حکومت بعث عراق تبدیل گشت.[۱]
ساختار و محتوا
کتاب از نظر زمانی به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود:[۱]
- بخش اول: دوران کودکی و نوجوانی: در این بخش، نویسنده به شرح زندگی در خانواده‌ای پرجمعیت در آبادان می‌پردازد. توصیفات وی از رابطه عاطفی عمیق با پدرش (که او را «دختر توجیبی بابا» خطاب می‌کرد) و فضای مذهبی و سنتی خانواده، نمایی از شکل‌گیری شخصیت و غیرت دینی او را به تصویر می‌کشد. این فصل‌ها ریشه‌های تربیتی و آمادگی روحی نویسنده برای حضور داوطلبانه در جبهه‌ها را تبیین می‌کند.
- بخش دوم: دوران اسارت: این بخش به چهار سال دوران اسارت در زندان‌های عراق اختصاص دارد. از نکات برجسته این روایت، برخورد ابزاری و تبلیغاتی ارتش بعث با اسارت زنان ایرانی است. نویسنده نقل می‌کند که سربازان صدام به دلیل اهمیت این اسرا، به آنان لقب «بنات الخمینی» (دختران خمینی) داده بودند و ارزش مبادلاتی آنان را با ژنرال‌های ارشد ا۵رتش ایران برابر می‌دانستند.
جوایز و ترجمه‌ها
- کتاب سال دفاع مقدس: برگزیده سیزدهمین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس.
- بازگردانی: این اثر به دلیل استقبال گسترده و محتوای انسانی-حماسی، به چندین زبان زنده دنیا از جمله عربی، انگلیسی و اردو ترجمه و منتشر شده است.[۱]