نجمالدین راوندی
نجمالدین محمد بن علی راوندی، مشهور به نجمالدین ابوبکر راوندی، مورخ، ادیب، نویسنده، شاعر و خطاط ایرانی در سده ششم و اوایل سده هفتم هجری و مؤلف کتاب مشهور «راحة الصدور» است. او در راوند زاده شد و پس از تحصیل علوم و هنرهای گوناگون در عراق عجم و همدان، به آسیای صغیر رفت و کتاب تاریخی خود را دربارهٔ سلجوقیان به نام کیخسرو دوم تألیف کرد.
زندگی
نجمالدین محمد بن علی بن سلیمان بن محمد بن احمد بن حسین بن همه، میان سالهای ۵۵۰ تا ۵۵۵ قمری در راوند زاده شد. در سال ۵۷۰ قمری به سبب قحطی در اصفهان، خانواده او دچار فقر شدند و وی ناچار شد در خدمت دایی خود، تاجالدین احمد بن محمد، که از عالمان بود، به تحصیل علم و کسب معاش بپردازد. او مردی فاضل، دانشمند، شاعر، نویسنده، هنرمند و خطاط بود و خود گفته است که هفتاد نوع خط را فراگرفته بود. راوندی از راه کتابت قرآن، تذهیب و تجلید مصحف معاش خود را تأمین میکرد و با درآمد آن کتابهای علمی میخرید و نزد استادان به تحصیل میپرداخت و از عالمان عصر اجازه روایت میگرفت.[۱]
در دوره سلطنت طغرل بن ارسلان سلجوقی (۵۷۳–۵۹۰ق) در اصفهان زندگی نسبتاً آرامی داشت. هنگامی که دایی او زینالدین مجدالاسلام به عنوان آموزگار طغرل به همدان رفت و به او خواندن و نوشتن آموخت، راوندی نیز همراه او به همدان رفت. در این زمان قرآنی که طغرل به خط خود نوشته بود، به دست گروهی از هنرمندان تذهیب و آراسته شد و راوندی نیز در تکمیل و زرنگاری آن مصحف مشارکت داشت.[۲]
پس از انقراض دولت سلجوقیان و کشته شدن طغرل و استیلای خوارزمشاهیان، راوندی از عراق عجم به آسیای صغیر سفر کرد و در دربار کیخسرو بن قلج ارسلان، ملقب به غیاثالدین و مشهور به کیخسرو دوم (۶۱۶–۶۳۴ق)، جای گرفت.[۳]
استادان و آموزش
راوندی افزون بر بهرهگیری از دانش داییان خود، تاجالدین احمد بن محمد و شمسالدین احمد بن منوچهر، نزد استادان دیگری نیز به تحصیل پرداخت. شمسالدین احمد بن منوچهر در حدود سال ۵۸۰ق برای او برنامهای آموزشی تعیین کرد تا طبع ادبی و ذوق شاعری او پرورش یابد. علاقه فراوان راوندی به شاهنامه و استشهادهای فراوان از آن در آثارش نیز به راهنمایی همین استاد نسبت داده شده است.[۴]
آثار
راوندی کتاب مشهور خود «راحة الصدور و آیة السرور» را که نام کامل آن «اعلام الملوک المسمی براحة الصدور و آیة السرور» است، در سال ۵۹۹ق آغاز کرد و در سال ۶۰۳ق به پایان رساند و آن را به نام کیخسرو دوم تقدیم کرد. این اثر از مهمترین کتابهای نثر فارسی در سبک نثر فنی بهشمار میرود. بسیاری از شواهد فارسی کتاب از شاهنامه فردوسی یا از سرودههای خود مؤلف است.[۵]
موضوع کتاب شرح تاریخ و وقایع سلطنت خاندان سلجوقی از آغاز تا انقراض آن سلسله است و همچنین به شرح احوال مؤلف، خاندان او و اوضاع عراق پس از تسلط خوارزمشاهیان میپردازد. به نظر میرسد یکی از منابع مهم او در نگارش این اثر «سلجوقنامه» ظهیری بوده است.[۶]
راوندی افزون بر «راحة الصدور» کتابی در شناخت اصول خط داشته است. خلاصهای از آن را در پایان «راحة الصدور» در فصلی با عنوان «فی معرفة اصول الخط من الدائرة و النقط» آورده است.[۷]
پانویس
ارجاعات
- ↑ اختری، «راوندی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «راوندی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «راوندی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «راوندی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «راوندی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «راوندی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «راوندی»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «راوندی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.