کعب بن زهیر
کعب بن زهیر بن ابی‌سلمی مزنی، از شاعران برجسته عرب و از قصیده‌سرایان دوره مخضرمین بود؛ شاعرانی که بخشی از زندگی آنان در دوران جاهلیت و بخشی در دوران اسلام سپری شد. او در خانواده‌ای شاعرپرور رشد کرد و از پدرش، زهیر بن ابی‌سلمی، تأثیر فراوانی پذیرفت. کعب در آغاز با اسلام مخالفت کرد، اما پس از سرودن قصیده‌ای در مدح پیامبر اسلام، در مسجد مدینه آن را خواند و مورد عفو پیامبر قرار گرفت. بنا بر گزارش منبع، پیامبر ردای خود را به او هدیه داد. کعب در سال ۲۶ قمری درگذشت.[۱]
زندگی
کعب بن زهیر در خانواده‌ای شاعرپرور به دنیا آمد. او از کودکی شعر می‌شنید و در خردسالی به نقل شعر پرداخت؛ سپس با رسیدن به بزرگ‌سالی خود نیز شعر سرود. پدرش، زهیر بن ابی‌سلمی، در پرورش ذوق شعری او نقش مهمی داشت و از آنجا که کعب پیش از تسلط کافی بر فن شعر به سرودن آن روی آورد، پدرش او را تنبیه کرد.[۲]
کعب بخشی از عمر خود را در دوران جاهلیت گذراند. هنگامی که دعوت پیامبر اسلام گسترش یافت و سخن از جایگاه او در میان عرب‌ها رواج پیدا کرد، کعب برادرش بُجَیر را نزد پیامبر فرستاد تا از وضعیت او آگاه شود. بجیر پس از دیدار با پیامبر اسلام آورد، اما نزد کعب بازنگشت. بنا بر گزارش منبع، این اتفاق کعب را برآشفت و او را به سرودن قصیده‌ای در نکوهش برادر و هجو پیامبر و اسلام واداشت.[۳]
پس از انتشار آن قصیده، پیامبر از محتوای آن آگاه شد و بنا بر روایت منبع، فرمانی مبنی بر مهدورالدم بودن کعب صادر کرد. بجیر از پیامدهای این وضعیت بیمناک شد و برادرش را به عذرخواهی و پذیرش اسلام ترغیب کرد. کعب در پی این توصیه، قصیده مشهور خود را که با مطلع «بانت سعاد فقلبي اليوم متبولُ / متيّمٌ إثرها لم يُفدَ مكبولُ» آغاز می‌شود، سرود و آن را در مسجد مدینه خواند. بر اساس گزارش منبع، پیامبر او را بخشید و ردای خود را به او هدیه کرد.[۴]
درگذشت
کعب بن زهیر در سال ۲۶ قمری درگذشت.[۵]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «کعب بن زهیر». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.