دروزیه
دُروز فرقهای باطنیاند که در قرن پنجم قمری در مصر و در پی دعوتی مرتبط با الحاکم بامرالله پدید آمدند. آغاز این دعوت به محمد بن اسماعیل دُرزی نسبت داده شده، هرچند پیروان بعدی خود را به حمزه بن علی منسوب میدانند. باورهای دُروزیان تاریخی، بر پایه گزارشهای بیرونی و متون ضبطشده، شامل تعالیمی دربارهٔ الوهیت و ظهور دوباره الحاکم بامرالله، انتقال ارواح و تفسیرهای خاص دینی است. این گروه عمدتاً در لبنان، حوران و اطراف حلب زندگی کردهاند و آموزههایشان در طول تاریخ با نوعی رازپوشی همراه بوده است.
تاریخچه
دُروز یا دُرزیها فرقهای باطنیاند که بخش عمدهای از آنان در کوهستانهای لبنان، حوران و نواحی نزدیک حلب زندگی میکنند. شکلگیری این مذهب در قرن پنجم قمری (یازدهم میلادی) در دوره خلافت الحاکم بامرالله فاطمی در مصر دانسته شده است. در منابع تاریخی، پیدایش این دعوت به محمد بن اسماعیل دُرزی نسبت داده شده که گفتهاند از فارس به مصر آمد، ادعای الوهیت برای الحاکم بامرالله مطرح کرد و مردم را به این باور فراخواند. گزارش شده است که پذیرش این دعوت در مصر اندک بود و دُرزی به شام رفت و در آنجا پیروانی یافت. همچنین در برخی منابع آمده که او بعدها از این دعوت بازگشت و به همین سبب دروزیان او را مذمت میکنند و خود را پیرو حمزه بن علی اعجمی، از همراهان الحاکم بامرالله، میدانند.[۱]
باورها
عقاید دُروزیان بهطور سنتی در لفافهای از رازپوشی قرار داشته است. در سده نوزدهم میلادی، پس از تسلط ابراهیم پاشا بر مناطق سکونت آنان و ضبط نسخههایی از کتابهایشان، گزارشهایی دربارهٔ باورهای این جماعت منتشر شد. بر اساس این منابع، بخشی از معتقدات منسوب به آنان چنین است: اعتقاد به یگانگی حاکم بامرالله و ظهور او در ادوار مختلف؛ باور به اینکه او نمرده و در آینده باز خواهد گشت؛ و اینکه این ظهور با رویدادهایی از جمله خروج یأجوج و مأجوج همراه خواهد بود. در این روایتها، اعمالی همچون ایستادن حاکم بامرالله در کنار رکن یمانی، سپردن شمشیری زرین به حمزه و اقداماتی نمادین نسبت داده شده است.[۲]
در برخی منابع تاریخی، عقاید دیگری نیز به این فرقه نسبت داده شده است، از جمله تفسیرهای خاص دربارهٔ نقش ابلیس در ادوار مختلف، اعتقاد به محدود بودن ارواح و انتقال آنها از کالبدی به کالبد دیگر، و برداشتهای گزینشی از قرآن و انجیل. همچنین نقل شده است که آنان روایت ویژهای دربارهٔ نزول قرآن و جایگاه سلمان فارسی مطرح میکنند. گزارشهایی نیز وجود دارد مبنی بر اینکه در باورهای اولیه منسوب به دُروزیان، حاکم بامرالله هنگام ظهور، تکالیف شرعی همچون نماز و روزه و زکات و حج را از پیروان خود برداشته است.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «دروز». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.