روزه

روزه از جمله واجبات اسلام است که در ادیان قبل از اسلام نیز واجب بوده است. روزه به معنای امتناع از خوردن و آشامیدن و لذات جنسی است که در طول ماه رمضان از طلوع فجر تا مغرب شرعی واجب است.

تاریخچه

روزه در سال دوم هجری قمری وضع شد و بیماران و مسافران از گرفتن آن معاف شدند. روزه بر زندگی روزمره مسلمانان تأثیر گذاشته است.

در شریعت اسلام

روزه از جمله واجبات اسلام است که در ادیان قبل از اسلام نیز واجب بوده است. روزه به معنای امتناع از خوردن و آشامیدن و لذات جنسی است که در طول ماه رمضان از طلوع فجر تا مغرب شرعی واجب می‌باشد. هدف از روزه، تمرین برای تقویت روح، استقامت و پایداری و همچنین ایجاد تزکیه و تصفیه جسم و جان عنوان شده است. خوردن دو وعده غذایی در سحرگاه و شامگاه با رعایت آداب مذهبی از جمله این تأثیرات است. علاوه بر روزه ماه رمضان، روزه کفاره و روزه‌هایی که به سبب نذر، قسم و عهد به گردن مکلف می‌آید، از روزه‌های واجب است. در کنار روزه‌های واجب، روزه‌های مستحب بسیاری در روزهای مختلف از جانب شریعت اسلام تعریف شده‌اند.

در صدر اسلام

در صدر اسلام و سال اول وجوب روزه، دستور چنین بود که روزه‌داران تنها در آغاز شب می‌توانستند غذا بخورند یا دیگر مفطرات را انجام دهند؛ اما اگر پس از نماز عشا به خواب می‌رفتند، دیگر تا صبح اجازه خوردن یا همبستری نداشتند، حتی اگر پیش از طلوع فجر بیدار می‌شدند. در یکی از شب‌های ماه رمضان در ایام حفر خندق، خوّات که مردی سالخورده و ناتوان بود پس از کار سخت روزانه بسیار خسته شد. غذای افطار او دیر آماده شد و در این فاصله خوابش برد. هنگامی که غذا آماده شد و او را بیدار کردند گفت دیگر نمی‌تواند غذا بخورد، زیرا خوابیده و بر اساس حکم آن زمان خوردن بر او حرام شده است. روز بعد نیز برای کار در حفر خندق حاضر شد، اما از شدت ضعف نزدیک بود بی‌هوش شود. محمد با دیدن حال او دچار تأثر شد. از سوی دیگر برخی از جوانان مسلمان نیز در خودداری از همبستری در شب مشکل داشتند و گاه پنهانی آن را انجام می‌دادند. در پی این وضعیت آیه «أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ الصِّیَامِ الرَّفَثُ إِلَیٰ نِسَائِکُمْ…» (بقره: ۱۸۷) نازل شد و حکم قبلی تغییر یافت. پس از آن خوردن، آشامیدن و همبستری در تمام شب‌های ماه رمضان تا پیش از طلوع فجر مجاز اعلام شد.

روزه مستحبی

بر اساس شریعت اسلام و فقه شیعی، باز کردن روزه مستحبی پس از دعوت به خوردن از جانب یک مسلمان دیگر، خود امری مستحب است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «اجابت دعوت به خوردن روزه». دایره‌المعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خوات». دایره‌المعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
• سلیم، عبدالامیر (۱۳۸۸). «عبادات و آداب دینی». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.