دروغ
دروغ در آموزههای اسلامی عملی مذموم و گناهی بزرگ معرفی شده است. قرآن آن را نشانه بیایمانی و نفاق دانسته و در منابع حدیثی آثار اخلاقی و معنوی بسیاری برای آن نقل شده است. امامان شیعه نیز در روایات، دروغ را عامل تباهی ایمان معرفی کردهاند. دروغ بستن به خدا، پیامبر اسلام یا امامان در شمار گناهان کبیره است و احکام فقهی ویژهای دربارهٔ آن آمده است.
در منابع اسلامی
دروغ به معنای سخن خلاف واقع و در برابر راستگویی است. در شریعت اسلامی، دروغ از گناهان شدید و ناپسند شمرده شده و در منابع دینی، از آن بهعنوان عملی نکوهیده یاد شده است. در قرآن، دروغپردازی به کسانی نسبت داده شده که به خدا ایمان ندارند (نحل: ۱۰۵) و نیز بیان شده که دروغگویی از نشانههای نفاق است (توبه: ۷۸).[۱]
در حدیثهای نقلشده از پیامبر اسلام آمده است که دروغ انسان را به فساد میکشاند و فساد او را به آتش میرساند. در برخی روایات، از آثار معنوی و اخلاقی دروغگویی سخن رفته و برای آن پیامدهایی ذکر شده است. همچنین در گزارشهای اخلاقی نقل شده که پیامبر اسلام برخی رفتارهای ناپسند مانند ترس یا بخل را ممکن دانسته، اما دروغگویی را ناسازگار با ایمان معرفی کرده است. در روایتی دیگر بیان شده که خیانت آن است که انسان سخنی بگوید و میداند که راست نیست.[۲]
در منابع منسوب به علی بن ابیطالب آمده است که انسان طعم ایمان را نمییابد مگر آنکه از دروغ، چه در شوخی و چه در جدی، دست بردارد. محمد باقر، امام پنجم شیعیان امامیه، در روایتی نقل کرده است که دروغ ویرانکننده ایمان است. در گزارشی روایی آمده که شخصی از پیامبر اسلام درخواست راهنمایی برای رسیدن به خیر دنیا و آخرت کرد و پیامبر او را به ترک دروغ توصیه کرد؛ سپس این فرد برای پرهیز از رسوایی یا خیانت، رفتارهای ناپسند پیشین خود را کنار گذاشت. محمد باقر، نقل کرده است که علی بن حسین، امام چهارم شیعیان، فرزندان خود را از هرگونه دروغ بازمیداشت و آن را زمینهساز جرأت بر دروغهای بزرگ میدانست. همچنین در برخی منابع اخلاقی آمده که پیامبر اسلام نسبت به دروغگویی در میان اهل خانه واکنش نشان میداد تا زمانی که فرد خاطی توبه کند. از علی بن ابیطالب نیز جملهای نقل شده که دروغگو را همواره خوار معرفی میکند.[۳]
دروغ بستن به خدا و پیامبر
در منابع اسلامی، «دروغ بستن به خدا، پیامبر اسلام، یا یکی از امامان» از بزرگترین گناهان دانسته شده است. جعفر صادق، امام ششم شیعیان امامیه، این کار را از گناهان کبیره شمرده است. در حدیثی منسوب به پیامبر اسلام آمده است که هرکس سخنی نادرست به او نسبت دهد، مستحق عذاب دانسته میشود. در روایتی دیگر از جعفر صادق نقل شده که چنین دروغی موجب عذاب الهی است. در فقه شیعه، نسبت دادن آگاهانه سخن دروغ به خدا یا پیامبر از مبطلات روزه شمرده شده است.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «دروغ». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.