کلثومننه: تفاوت میان نسخهها
Seyed Ehsan (بحث | مشارکتها) (+ رده:خرافات (هاتکت)) |
Seyed Ehsan (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب|عنوان مورب=کلثومننه|عنوان موقت=عقائدالنساء|تعداد جلد=۱|سبک=طنز|نویسنده=آقاجمال خوانساری}} | |||
'''''کلثومننه''''' یا '''''عقایدالنساء''''' نام رسالهای طنزآمیز و انتقادی منسوب به [[آقاجمال خوانساری]] است که در نقد باورهای عامیانه و [[خرافات]] رایج، بهویژه در میان زنان، نوشته شده است. این اثر از سوی پژوهشگران بهعنوان یکی از متون شاخص در شناخت آداب، رسوم و دینداری عامیانه در ایران دورهٔ [[ایران صفوی|صفوی]] مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی|نام خانوادگی=بلوکباشی|نام=علی|سال=۱۳۷۷|ناشر=دفتر پژوهشهای فرهنگی|مکان=تهران|صفحه=۱۱۲–۱۱۳}}</ref> | '''''کلثومننه''''' یا '''''عقایدالنساء''''' نام رسالهای طنزآمیز و انتقادی منسوب به [[آقاجمال خوانساری]] است که در نقد باورهای عامیانه و [[خرافات]] رایج، بهویژه در میان زنان، نوشته شده است. این اثر از سوی پژوهشگران بهعنوان یکی از متون شاخص در شناخت آداب، رسوم و دینداری عامیانه در ایران دورهٔ [[ایران صفوی|صفوی]] مورد توجه قرار گرفته است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی|نام خانوادگی=بلوکباشی|نام=علی|سال=۱۳۷۷|ناشر=دفتر پژوهشهای فرهنگی|مکان=تهران|صفحه=۱۱۲–۱۱۳}}</ref> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۰۴
| نویسنده(ها) | آقاجمال خوانساری |
|---|---|
| عنوان موقت | عقائدالنساء |
تعداد جلد | ۱ |
| گونه(های) ادبی | طنز |
کلثومننه یا عقایدالنساء نام رسالهای طنزآمیز و انتقادی منسوب به آقاجمال خوانساری است که در نقد باورهای عامیانه و خرافات رایج، بهویژه در میان زنان، نوشته شده است. این اثر از سوی پژوهشگران بهعنوان یکی از متون شاخص در شناخت آداب، رسوم و دینداری عامیانه در ایران دورهٔ صفوی مورد توجه قرار گرفته است.[۱]
نویسنده
آقاجمال خوانساری، فرزند آقاحسین خوانساری، از فقیهان و عالمان شیعه امامیه اصفهان در دورهٔ صفوی بود که در سال ۱۱۲۵ قمری درگذشت و در تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. اطلاعات مربوط به زندگی علمی و جایگاه او در منابع تذکرهای گزارش شده است.[۲][۳] در منابع رجالی، از آقاجمال خوانساری بهعنوان عالمی نکتهسنج یاد شده است.[۴]
انتساب اثر
در برخی منابع، رسالهٔ عقایدالنساء بهصراحت در شمار آثار آقاجمال خوانساری نیامده و احتمال داده شده است که مؤلف بهسبب جایگاه فقهی خود از ذکر نامش در این اثر خودداری کرده باشد. علی بلوکباشی این موضوع را بررسی کرده و به نخستین یادکردهای تاریخی از این اثر اشاره کرده است.[۵][۶]
ساختار و محتوا
این رساله به تقلید از ساختار رسالههای عملیه تنظیم شده و با بهکارگیری اصطلاحات فقهی، مجموعهای از باورها و رسوم عامیانه را در قالب احکام واجب، حرام و مستحب بازنمایی میکند. نمونههایی از متن کتاب نشان میدهد که مؤلف با لحنی طنزآمیز، عرفها و خرافات رایج را به چالش میکشد.[۷] در بخشهایی از کتاب، احکامی دربارهٔ عبادات، مناسک اجتماعی و روابط خانوادگی نقل شده که از دید پژوهشگران، بازتابی از دینداری عامیانه و جایگاه عرف در زندگی روزمرهٔ جامعهٔ آن دوره است.[۸][۹]
دیدگاه منتقدان
علیاکبر دهخدا کلثومننه را نمونهای شاخص از نقد خرافات دانسته است.[۱۰] محمد معین این اثر را کتابی طنزآمیز در زبان فارسی معرفی میکند که به آداب و رسوم عوام میپردازد.[۱۱] صادق هدایت نیز این کتاب را از مهمترین آثار مرتبط با آداب و رسوم عامه دانسته است.[۱۲]
چاپ و انتشار
از کلثومننه نسخههای خطی، چاپ سنگی و چاپی متعددی برجای مانده است. این اثر در سالهای ۱۲۹۵ و ۱۳۱۴ قمری بهصورت چاپ سنگی منتشر شد و در دورهٔ معاصر نیز تصحیحها و چاپهای گوناگونی از آن عرضه شده است.[۱۳]
منابع
- ↑ بلوکباشی، علی (۱۳۷۷). نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی. ص. ۱۱۲–۱۱۳.
- ↑ مهدوی، مصلحالدین (۱۳۴۹). تذکرة القبور. اصفهان: ثقفی. ص. ۲۳۸.
- ↑ تنکابنی، میرزا محمد (۱۳۶۲). قصص العلماء. تهران: اسلامیه. ص. ۲۶۵.
- ↑ خوانساری، محمدباقر ابن زینالعابدین (۱۳۹۰). روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات. ج. ۲. بیجا: بیجا. ص. ۲۱۴.
- ↑ بلوکباشی، علی (۱۳۷۷). نقد و نظر: معرفی و نقد آثاری در ادبیات مردمشناسی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی. ص. ۱۱۲–۱۱۳.
- ↑ ذوالفقاری، حسن (۱۳۹۳). «متنشناسی عقایدالنساء یا کلثومننه آقاجمال خوانساری». متنپژوهی ادبی (۵۹): ۱۴.
- ↑ خوانساری، آقاجمال (۱۳۶۲). کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور. تهران: مروارید. ص. ۸۳–۸۵.
- ↑ خوانساری، آقاجمال (۱۳۶۲). کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور. تهران: مروارید. ص. ۳۳.
- ↑ خوانساری، آقاجمال (۱۳۶۲). کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور. تهران: مروارید. ص. ۹۳–۹۴.
- ↑ دهخدا، علیاکبر (۱۳۷۷). لغتنامه. ج. ۱۲. تهران: دانشگاه تهران. ص. ذیل مدخل.
- ↑ معین، محمد (۱۳۸۲). فرهنگ معین. تهران: بهزاد. ص. ذیل مدخل.
- ↑ خوانساری، آقاجمال (۱۳۶۲). کلثومننه؛ با طرحهای بیژن اسدیپور. تهران: مروارید. ص. ۱۳.
- ↑ ذوالفقاری، حسن (۱۳۹۳). «متنشناسی عقایدالنساء یا کلثومننه آقاجمال خوانساری». متنپژوهی ادبی (۵۹): ۱۵.