|
|
| (۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| = جایگاه زن در غرب، از تخیل تا واقعیت =
| | '''زن در جهان غرب'''، یکی از موضوعات جنجالی در مقایسه [[زن در جهان اسلام]] یا [[زن در جهان شرق|شرق]] است. تفاوتهای حقوقی، تاریخی و تمدنی در میان جوامع مختلف در خصوص زن، همواره مورد بررسی و تحلیل بوده است. |
| [[پرونده:جایگاه زن در غرب، از تخیل تا واقعیتf9814531e18d4557acdd6a1fd739fdd8.jpg|بندانگشتی|جایگاه زن در غرب]] | |
| [[تبلیغات رسانهای]] غربی همواره ادعا کردهاند که زنان در جمهوری اسلامی تحت فشار و محروم از آزادیهای قانونی و شرعیاند، در حالی که زنان در غرب از عدالت جنسیتی و حقوق برابر برخوردارند و به سرعت در حال پیشرفت هستند. اما واقعیت بهطور کامل متفاوت است. رهبر معظم انقلاب در بیانات مختلف خود به نقد تفکر عدالت جنسیتی در غرب پرداخته اند و اعلام کرده اند که زنان غربی بیشتر از آنکه مظهر عدالت باشند، در معرض سوءاستفاده و مصرفگرایی قرار دارند. گزارشهای متعدد از وضعیت زنان در اروپا و آمریکا نشان میدهند که مشکلات جدی از جمله آزار و اذیت جنسی و تبعیضهای اقتصادی در این جوامع وجود دارد. در این گزارش به بررسی شرایط واقعی زنان در غرب با استناد به منابع و اخبار خود غربیها خواهیم پرداخت و به تفصیل نشان خواهیم داد که چگونه تبلیغات غربی درباره عدالت جنسیتی تنها پوششی برای واقعیتهای تلخ موجود است.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، جایگاه زن در غرب، از تخیل تا واقعیت، 5/3/1385.</ref> | |
|
| |
|
| === مقدمه === | | == چارچوب نگاه غرب به زن == |
| موج گسترده و سنگین تبلیغات رسانه ای همواره بر این مبنا بوده که زنان در جمهوری اسلامی زیر شدیدترین فشارها قرار دارند و از هیچ یک از آزادی های قانونی و شرعی خود برخوردار نیستند و در مقابل زنان در غرب با برخورداری از عدالت جنسیتی و تمامی آزادی ها و حقوق برابر با مردان به سرعت در حال طی کردن مسیرهای پیشرفت و ترقی هستند اما واقعیت چیز دیگریست. در این گزارش سعی خواهیم کرد با استناد به اخبار و گزارش های خود غربی ها، شرایط واقعی حاکم بر زنان را در این جوامع بررسی کنیم.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، جایگاه زن در غرب، از تخیل تا واقعیت، 3/5/1385</ref>
| | در سالهای اخیر برخی دیدگاهها در ایران به نقد نگرش غربی به زن و خانواده پرداختهاند. بر اساس این دیدگاه، تمدن غربی و بهویژه نظامهای مبتنی بر لیبرال دموکراسی با چالشهای فکری و فرهنگی مواجهاند که به زعم این منتقدان، نشانههایی از فرسایش و انحطاط در آنها مشاهده میشود.در قرنهای گذشته در جوامع غربی، «ایدئولوژی خانهنشینی زنان» بهعنوان الگوی زن مطلوب رواج داشت. بر اساس این الگو، حوزه عمومی و خصوصی از هم تفکیک میشد و زنان از حضور در عرصههای اجتماعی و سیاسی بازداشته میشدند. همزمان با این رویکرد، نیاز رشدیافتهی اقتصاد صنعتی به نیروی کار ارزانقیمت، موجب شد زنان به صورت گسترده وارد بازار کار شوند؛ امری که نشانگر تناقض میان گفتمانهای فرهنگی و الزامات اقتصادی آن دوره بود.<ref>خامنه ای، چارچوب نگاه غرب به زن، 8/9/1404.</ref> |
|
| |
|
| [https://farsi.khamenei.ir/ رهبر معظم انقلاب] امسال در آستانه میلاد با سعادت بانوی دو عالم [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87_%D8%B2%D9%87%D8%B1%D8%A7 حضرت زهرا] طی بیانات مهمی با نقد تفکر «وجود عدالت جنسیتی در غرب» فرمودند: «زن غربی مظهر مصرف، آرایش، جلوه گری در مقابل مردان و وسیله هیجان جنسیِ نوع مرد و جنس مرد است. بقیّه حرف هایی که می زنند، مثل قضیّه عدالت جنسیّتی و این حرفها، همه حرف است و ظاهر قضیّه است، شنیدید که تعداد قابل توجّهی از بانوان صاحب مقام غربی، در همین چند ماه قبل از این، یکی پس از دیگری اعلام کردند در دوران جوانی، در جریان مسائل اداری ای که در آنجاها عضو بوده اند، با زور و با خشونت مورد سوءاستفاده قرار گرفته اند؛... این عنوان عدالت جنسیّتی و مانند اینها هم حرف است؛ اینها حرف هایی است که دیگران گفته اند، غربی ها گفته اند، یک عدّه هم از روی دست آنها برمی دارند می نویسند، می شوند بلندگوی آنها. چه عدالتی؟ این عدالت است؟ الان بیشترین تجاوز جنسیِ با اِعمال زور، در غرب- در آمریکا و در اروپا- دارد انجام می گیرد.»<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، جایگاه زن در غرب، از تخیل تا واقعیت، 3/5/1385.</ref>
| | اما این تضادها تنها در رفتار دولتها و صاحبان سرمایه خلاصه نمیشود، بلکه در اندیشهی متفکران غربی نیز دیده میشود. برای نمونه، در دوران آغازین مدرنیته، فیلسوفانی چون ژان ژاک روسو توانایی عقلانی زنان را برای درک مفاهیم انتزاعی ضعیف میدانستند. در چارچوب تفکر مدرن کلاسیک نیز تا مدتها حقوق سیاسی زنان چندان مورد توجه نبود؛ برای مثال، زنان فرانسوی حدود ۱۵۰ سال پس از انقلاب فرانسه حق رأی به دست آوردند.بنابراین، نتیجهی این تضادها در نهایت، بهرهبرداری نظام سرمایهداری از جایگاه و تصویر زن بوده است. در این چارچوب، زن به ابزاری برای تحقق اهداف اقتصادی و فرهنگی نظام نئولیبرالی تبدیل شده و ارزشهایی چون «آزادی زن» و «اختیار بر بدن» در بسیاری از موارد در خدمت منافع بازار و رسانه قرار گرفتهاند.<ref>خامنه ای، چارچوب نگاه غرب به زن، 8/9/1404</ref> |
|
| |
|
| === بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان ===
| | اما در ساختارهای اجتماعی و فرهنگی غرب، «آزادی زن» در ظاهر مفهومی مثبت و انسانی است، اما در عمل اغلب با کالاییشدن و شیءوارگی همراه شده است. برای نمونه، در عرصههای رسانه، تبلیغات و حتی سیاست، بدن و پوشش زنان به عنصری برای رقابت تجاری و نمایش برندها تبدیل میشود. از نظر او، این روند موجب شده ارزشهای ظاهراً آزادیخواهانه با بهرهکشی و تبعیض جنسیتی همزیستی پیدا کنند.<ref>خامنه ای، چارچوب نگاه غرب به زن، 8/9/1404</ref> |
| نگاه جمهوری اسلامی، نگاه تکریم و احترام به زن است؛ نقطه ای مقابلِ نگاه رایج غرب به زن، که نگاه کالایی و ابزاری است و حرمت زن در منطق غربی و روش غربی و سبک زندگی غربی در هم شکسته است؛برای بررسی بیشتر نگاه تمدن غربی به مسئله وجایگاه زن، گفتگویی با خانم دکتر حکیمه سقای بی ریا، استاد دانشگاه تهران و کارشناس مطالعات آمریکای شمالی انجام گرفته که در ادامه می خوانیم. رهبر انقلاب اسلامی در ارتباط تصویری با مداحان (15 /11 /99) در مورد مسئله ی زن و مادر فرمودند: « نگاه و موضع جمهوری اسلامی در باب زن، بکلّی با نگاه رایج غربی متفاوت است که با هزار زبان و با تریبون های فوق العاده فراگیر سعی میکنند آن را به همه ی دنیا گسترش بدهند؛ نه، نقطه ی مقابل آن، نگاه جمهوری اسلامی است. نگاه جمهوری اسلامی، نگاه تکریم و احترام زن است؛ نقطه ی مقابلِ نگاه رایج غرب به زن که نگاه کالایی و ابزاری است و حرمت زن در منطق غربی و روش غربی و [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%A8%DA%A9_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C سبک زندگی غربی] در هم شکسته.» برای بررسی بیشتر نگاه تمدن غربی به مسئله زن، در گفتگویی با خانم دکتر حکیمه سقای بی ریا، استاد دانشگاه تهران و کارشناس مطالعات آمریکای شمالی انجام داده است.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| |
|
| |
|
| '''رهبر انقلاب در بیاناتشان فرمودند زن در غرب، در هر جایگاه اجتماعی، سیاسی و اداری هم که قرار بگیرد از آسیب هایی که متوجه او هست در امان نیست. اگر بخواهیم در مورد منطق غرب پیرامون زن به زبان ساده تر برای مخاطبانمان صحبت کنیم، شما این منطق را چگونه تبیین می کنید؟''' | | === جایگاه زن در تمدنهای باستانی === |
| | بررسی تاریخی نشان میدهد که جایگاه زنان در تمدنهای باستانی عمدتاً محدود بوده است: |
| | * '''یونان باستان:''' زنان در بسیاری از ابعاد زندگی اجتماعی و حقوقی جایگاه پایینی داشتند و برخی منابع از معامله شدن آنها به عنوان کالا حکایت دارند. |
| | * '''تمدن هندوی (برهمنی):''' زنان در کنار طبقات پایین اجتماعی (پاریاها) قرار داشتند و از حقوق اساسی مانند آموزش متون مقدس منع شده بودند. |
| | * '''آیین [[یهود]] (بر اساس منابعی چون سنن ابن داوود):''' در برخی تفاسیر، به وجود محدودیتهای شدید اجتماعی و تفکیک زنان در دوره [[عادت ماهانه]] اشاره شده است.<ref>تبیان، خشونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398.</ref> |
|
| |
|
| غرب یک دنیای سرمایه داری است و در این دنیا زنان کم کم تلاش کردند که به عرصه های مختلف سیاسی و اجتماعی وارد شوند. شاید بتوان گفت اواخر قرن نوزدهم و اوّایل قرن بیستم، اوج تلاش زنان غربی برای حضور در عرصه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بود که قبل از این از امکان حضور در این عرصه ها محروم بودند. از همان ابتدا توانمندسازی زنان یک نگاه ابزاری برای منافع دنیای سرمایه داری بود؛ یعنی دنیای سرمایه داری به این حرکت زنان به عنوان یک فرصت برای به دست آوردن منافع بیشتر نگاه می کرد. به عنوان مثال، اوّایل قرن بیستم، سیگارکشیدن در جامعه ی آمریکا برای زنان یک ناهنجاری به حساب می آمد، امّا تلاش شرکت های بزرگ دخانیات این بود که زنان را وارد این صحنه کنند و از آن ها به عنوان مشتریان سیگار استفاده کنند. ادوارد برنیس، برادرزاده ی آقای فروید به عنوان مدیر شرکت تبلیغات تجاری به یکی از شرکت های بزرگ دخانیات آمریکا مشاوره می دهد و می گوید اسم سیگار خود را مشعل های آزادی بگذارید. خب زنان به دنبال کسب آزادی و توانمندسازی خودشان هستند. او از این واژه استفاده می کند تا زنان بیشتری را وارد صحنه کند. عده ای از سلبریتی ها و افراد و زنان مشهور را جمع می کنند و در روز عید پاک در نیویورک رژه می روند و سیگار می کشند و می گویند مشعل های آزادی خودتان را روشن کنید.نگاه غرب به زن کاملاً ابزاری است و حضور زن در جامعه به نفع دنیای سرمایه داری محسوب می شود. اصلاً در اینجا نگاه ابزاری به انسان وجود دارد و این نگاه فقط هم مختص به زن نیست؛ یعنی یک عقلانیت ابزاری دارد حرکت می کند و از هر فرصتی برای کسب منافع خودش استفاده می کند. وقتی زنان وارد عرصه شدند، تلاش می کنند یک سری قدرت ها و آزادی ها را به دست بیاورند. در اینجا نگاه ابزاری کلید می خورد و کم کم توانمندی سازی زنان ادامه پیدا می کند و قیمتی که بدن زنان برای دنیای سرمایه داری دارد مطرح می شود.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| | === دیدگاه اسلام و مفهوم آزادی === |
| | در مقابل، آیین [[اسلام]]، با معرفی چارچوبی مبتنی بر کرامت انسانی، [[آزادی زن]] را در چارچوب حفظ قیود و شأن اجتماعی تعریف میکند. این دیدگاه معتقد است که [[حجاب]] به عنوان یک محدودیت ظاهری، مانعی در برابر استثمار و آزار جنسی است و برخلاف برخی رویکردهای فمینیستی که برهنگی را مترادف آزادی میدانند، اسلام بر حفظ منزلت زن تأکید دارد. همچنین، تأکید اسلام بر بندگی حق تعالی به عنوان مبنای آزادی مادی انسان از استثمار معرفی میشود.<ref>تبیان، خشونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398.</ref> |
|
| |
|
| '''شما پانزده سال در آمریکا زندگی کردید. با یک نگاه عینی، به نظر شما نگاهی که تمدن غرب نسبت به زن دارد چه آسیب هایی را برای زنان به همراه دارد؟'''
| | === تشابه حقوق در مقابل تساوی حقوق === |
| | یکی از محورهای اصلی اختلاف در نظریه اسلامی، تمایز بین «تشابه حقوق» و «[[حقوق زن در اسلام|تساوی حقوق]]» زن و مرد است. این دیدگاه مطرح میکند که به دلیل تفاوتهای طبیعی و ساختاری بین زن و مرد، مشابهت کامل در تمام حقوق و تکالیف (تساوی مطلق) لزوماً مطابق با عدالت فطری نیست. بر این اساس، عدم تشابه حقوق در مواردی که طبیعت دو جنس ایجاب میکند، میتواند تأمینکننده سعادت خانوادگی و اجتماعی باشد.<ref>پایگاه اطلاعرسانی حوزه، جایگاه زن در غرب از تخیل تا واقعیت، 5/3/1385.</ref> |
|
| |
|
| ببینید از یک زن غربی یا هر زنی در دنیای مدرن کنونی، مسئولیت های مختلفی خواسته می شود؛ یعنی هنجارهایی که برای یک زن کامل در نگاه غربی یا نگاه مدرن وجود دارد این است که این زن باید هم در امور خانه داری فعال باشد، هم در دنیای بیرون شاغل باشد. درواقع به یک باره مسئولیت فراوانی روی دوش زن گذاشته شد. از طرف دیگر فشار روانی بر زنان برای حضور در اجتماع در نظر گرفته شد؛ یعنی یک استاندارد زیبایی غیرقابل رسیدن به آن برای زنان موفق در نظر گرفته شد. زنی که می خواهد در عرصه ی اجتماع حضور داشته باشد، یک استاندارد غیرقابل دستیابی برای او در نظر گرفته شده که کأنه باید تمام عمر به دنبال آن بدود و بسیاری از وقت و انرژی خودش را برای آن بگذارد. بنابراین، توانمندسازی زنان به این صورت سنجیده می شود که زنی توانمندتر و موفق تر است که در مسابقه ی زیبایی دست نیافتنی بتواند پیروز باشد که اکثراً هم نمی توانند. الآن در جوامع علمی دارند راجع به این مسئله صحبت می کنند.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| | این تحول فکری در غرب، با ظهور [[جنبشهای فمینیستی]] در قرن بیستم و تلاش برای برقراری حقوق مساوی (که در کشورهایی مانند آمریکا و انگلستان در اوایل قرن بیستم محقق شد) به اوج رسید. اعلامیه جهانی حقوق بشر سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۸ بر «تساوی حقوق مرد و زن» تأکید کرد، اما این متنها نیز بر پایه کرامت ذاتی انسان استوارند که در متون اسلامی از سدههای پیشین مطرح شده است.<ref>راسخون، جایگاه و مقام زن در اسلام و غرب، 1391.</ref> |
|
| |
|
| '''یک مقدار این استانداردسازی را بیشتر توضیح بدهید.'''
| | == منابع == |
| | {{پانویس|۲}} |
|
| |
|
| اگر بخواهم در یک عبارت کلی بگویم، توانمندسازی زنان حضور شهوانی زنان در جامعه را با خودش همراه دارد. این موضوع در منطق غرب در نظر گرفته شده است و در همه ی عرصه ها دیده می شود و عبارت «شیءپنداری زنان» یا «شیءانگاری زنان» را برای آن به کار می برند. خانم جین کیلبورن از سالها پیش تا امروز، یک سری مستنداتی را با عنوان «ما را به نرمی می کشند» تولید می کند. پیامش این است که دنیای سرمایه داری در غرب نگاه ابزاری به زن دارد و در دنیای تبلیغات تجاری از زنان استفاده ابزاری می شود و آن ها را به نرمی می کُشند. می گوید بدن زنان این روزها تکه تکه می شود و گاهی بدن مردان؛ درواقع انسانیت یک انسان از آن گرفته می شود و یک شیءواره می شود. تلقی که از انسان به وجود می آید این است که تو یک شیء هستی و این شیء یک ابزار است. این مسئله در دنیای رسانه ای غرب به وفور یافت می شود و این قدر نگاه شیءواره به زن زیاد شده است که در فیلم های هالیوود و رسانه های جمعی دیده می شود. خانم کیلبورن می گوید تبلیغات تجاری در شرکت های بزرگ تبلیغاتی همان هرزه نگاری است؛ یعنی این شرکت ها نگاه ابزاری و شیءواره به زن می دهند.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| | [[رده:حقوق زنان بر پایه کشور]] |
| | | [[رده:زنان در آمریکای جنوبی]] |
| '''احساس می شود ظهور و بُروز ناکامی ها و نارضایتی های زنان در غرب به شکل انتقادی و اعتراضی هر روز بیشتر می شود. غرب چقدر از مسئولیت مادری و توجه به خانواده دور شده است؟ چه اتفاقی در تمدن غرب افتاده است که منجر به بروز این نارضایتی ها و انتقادها شده است؟'''
| | [[رده:زنان در آمریکای شمالی]] |
| | | [[رده:زنان در اروپا]] |
| مادربودن و محوربودن زن در خانواده یک پیش نیاز دارد و آن عبورکردن زن از نگاه خودمحوری است. یک زمانی دعوا، دعوای فمنیستی بود. گروهی از فمنیست ها می گفتند وضعیت خیلی خوب است. زن غربی اختیار دارد و از اختیارات خودش استفاده می کند و احساس قدرت دارد. این فضا کاملاً نگاه ابزاری و کالامحور به زن بود. گروه دیگر می گفتند زن دارد مورد ظلم و خشونت قرار می گیرد و خشونت های پنهان وجود دارد.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| | [[رده:زنان در اقیانوسیه]] |
| | |
| الآن این معضل آن قدر جدی شده که به جریانات علمی در غرب رسیده است؛ یعنی از دعوای فمنیستی صرف یا دعوای بین فعالان اجتماعی عبور کرده است. الآن وزارت داخله انگلیس از روان شناسان خودش تقاضا می کند که یک گزارشی در مورد معضل جنسی زدگی در دختران جوان انگلیسی نوشته شود، چراکه نگاه شی ء واره به کودکان هم رسیده است؛ انجمن روان شناسی آمریکا کارگروهی تشکیل داد و گزارش هایی برای معضل جنسی زدگی در دختران تهیه کرد و به این مسئله اشاره کرد که یک آسیب روان شناختی برای دختران غربی ایجاد کرده است و آن ها را از قدرت اقدام و قدرت رسیدن بسیاری از موفقیت ها محروم می کند.بنابراین، ما به جایی رسیدیم که این اعتراضات، صرفاً اعتراضات مردمی نیست، بلکه اعتراضاتی است که دارد در سطح جوامع علمی و سیاست گذاری اتفاق می افتد که به مسائل دنیای پوشاک کودکان اشاره می کند. چرا باید دنیای پوشاک و اسباب-بازی های کودکان این قدر پیام های شهوانی در آن وجود داشته باشد؟ گاهی ما فکر می کنیم این ها فقط مسائل ماست؛ یعنی نگاه به زن یک نگاه ابزاری و کالامحور در دنیای کودکی دختران است که دارد خودش را نشان می دهد و این برای آن ها یک آسیب به حساب می آید، چراکه قدرت ادراک را در دختران پایین آورده است و تلاش آن ها برای رسیدن به آن استاندارد زیبایی است. در این باره یک کتابی هست با عنوان «بیماری زیبایی» که می گوید دختران ما به جایی رسیدند که بیمار زیبایی شدند. یک تحقیق هم در مورد زنانی که نگاه شیءواره به خودشان دارند کرده بودند و در این تحقیق اشاره کرده بودند که در جامعه این قدر نگاه شیءواره به زن، نگاه ابزاری و کالامحور به زن به وفور یافت می شود که زنان کم کم به مرحله ای می رسند که خودشان نگاه شیءواره به خودشان پیدا می کنند.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| |
| | |
| '''این به لحاظ روا ن شناختی کاملاً اختلال محسوب می شود. درست است؟'''
| |
| | |
| دقیقاً؛ مسئله اینجا است که احساس می کنند به یک سوم شخص غایب دارند نگاه می کنند. این باعث می شود که بعداً راحت تر بتوانند مثلاً تن به جراحی های پلاستیک بدهند و نسبت به خودشان احساس نارضایتی کنند. درواقع ما به جایی می رسیم که نگاه شیءواره در جامعه وجود دارد و در نهایت به خودشیءانگاری در زنان می رسیم که باعث می شود زنان نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی در جامعه ی خودشان دغدغه نداشته باشند و قدرت اقدامشان در آن مسائل کاملاً کاهش پیدا کند. یعنی زنانی که نگاه شیءواره به خودشان دارند و نسبت به مسائل مختلف اجتماعی و سیاسی در جامعه اعتراض نمی کنند.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| |
| | |
| '''اگر فضای این چنینی در جامعه شیوع پیدا کند، قطعاً حال آن جامعه هم تحت تأثیر این اختلالات روانی نابه سامان و ناکارآمد می شود. امّا علاوه بر مسائل نظری ذهنی در این دوره و زمانه، ما به شکل عینی شاهد بُروز الگویی به نام «الگوی اسلامی زن» هستیم که همزمان تحجر و ابتذال را رد می کند و در سایه ی داشتن حجاب و عفاف، در جامعه هم نقش آفرینی می کند. به نظر شما واکنش تمدن غرب نسبت به این الگو چیست؟'''
| |
| | |
| این مسئله بستگی دارد به اینکه ما چقدر این الگو را به جهان معرفی کنیم؛ چون جریانات اسلام ستیز در غرب وجود دارند و دقیقاً متوجه این مسئله هستند زنانی که هویت اسلامی خودشان را حفظ کردند، چه نقشی در مقاومت آن جوامع نسبت به استعمار داشته اند و نسبت به جهان استکبار ایفای نقش کردند. مثلاً در انقلاب الجزایر زنان حضور و بُروزی داشتند. در انقلاب خودمان پررنگ ترین نقش را زنان ایفا کردند. یکی از کارشناسان خانم مؤسسه ی رند گفته بود که حجاب میدان مین است و ما نباید حجاب را پررنگ کنیم و بخشی از هویت زن مسلمان را نشان بدهیم.اگر زنی الگوی اسلامی را در خودش متبلور کند و از خودشیءانگاری عبور کند، مسلماً مقاوم تر خواهد شد و این مقاومت را اوّل به خانواده ی خودش و بعد به جامعه سرایت خواهد داد و این اتفاق باعث پررنگ شدن مقاومت در آن جامعه می شود. بنابراین، هجمه ای که علیه حجاب اتفاق می افتد، نوک قله ی یخ هست که علیه نگاه جامع به اسلام توسط جریانات اسلام ستیز دارد اتفاق می افتد؛ یعنی دارند جامعیت اسلام را تحت الشعاع قرار می دهند و به دنبال این هستند که یک نگاه حداقلی به دین در بین جوامع مسلمان اتفاق بیفتد. خب با وجود این جریانات، کار ما هم بسیار سخت تر می شود و ما باید این الگو را معرفی کنیم.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| |
| | |
| '''با توجه به تبلیغات مسمومی که علیه حجاب در غرب انجام می گیرد، ما باید چه اقداماتی برای تبلیغ و ترویج فرهنگ و الگوی زن مسلمان انجام بدهیم؟'''
| |
| | |
| اوّل باید یک اجماعی در جامعه ی خودمان اتفاق بیفتد. ببینید تنش هایی در جامعه ی ما وجود دارد که خودساخته نیست و وارداتی اند و پیشینه اش به زمانی برمی گردد که استعمار در ایران یک مستعمره ی پنهان ساخته بود و کشف حجاب و الگوی غربی زن را به صورت اجباری وارد ایران کرد. پس ما باید در ابتدا جامعه ی خودمان را بسازیم؛ یعنی باید گفت وگوها در جامعه ی خودمان این قدر پررنگ شود که به نگاه اسلام به زن و توصیه به حجاب برسیم؛ چون اسلام می خواهد زن را از خودشیءانگاری فاصله بدهد و به درجه ای برساند که حضرت زهرا سلام الله علیها فرمودند من سه چیز را از دنیای شما برمی-گزینم و دوست دارم: تلاوت قرآن، نگاه به چهره ی پیامبر و انفاق؛ یعنی زنی که از خودش عبور کرده است و تمام نگاهش به زیبایی ها و استانداردهای زیبایی دست نیافتنی ظاهری نیست و نگاهش به تعالی انسان است. اگر این اتفاق در جامعه ما بیفتد و زنان ما به این اجماع برسند و چرایی حجاب برایشان جا بیفتد و از این بحث عبور کنیم و جامعه به وحدت رویه برسد، این قدر ظهور و بُروز خواهد داشت که دیگر اجازه نخواهد داد [[جریانات اسلام]] ستیز نسبت به حجاب به این صورت عمل بکنند. البته باید با جریانات اعتراضی هم ارتباطات بیشتری داشته باشیم و نگاه اسلامی را به این جریانات تزریق کنیم.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| |
| | |
| '''شما پانزده سال در آمریکا با پوشش و حجاب اسلامی زندگی کردید و در مراکز علمی و دانشگاه ها هم حضور داشتید، آیا خاطره ای از آن روزها در ذهن شما هست که برای مخاطبان ما شنیدنی باشد؟'''
| |
| | |
| زمانی که جنگ افغانستان شروع شد، اگر خاطرتان باشد آن موقع خیلی راجع به اینکه طالبان دارد در افغانستان نسبت به زنان و در حق آن ها ظلم می کند، بحث می شد. یک جایی توقف کردیم و خانمی به من نزدیک شد و گفت تو مجبور نیستی این را بپوشی؛ یعنی احساسی که این زن مسلمان بالاجبار این را پوشیده در آن زن وجود داشت که آن هم به خاطر هجمه ی رسانه ای بود. با او صحبت کردم و گفتم این پوشش را خودم انتخاب کردم. خاطره ی دیگر هم اینکه خانمی گفت من خیلی خوشم آمد از اینکه شما این پوشش را دارید؛ چون خودش نسبت به اینکه همسرش به زنان دیگر توجه می کرد، احساس ناخوشایندی می کرد. می گفت من از اینکه زنان در جامعه این قدر خودنمایی می کنند، احساس نارضایتی می کنم. هر دو نوع نگاه در آنجا وجود دارد.<ref>پایگاه اطلاع رسانی حوزه، بررسی منطق و سبک زندگی غرب در مورد زنان، 20/12/1399.</ref>
| |
| | |
| '''<big>جایگاه بی مقدار زن در ادوار و تمدن های مختلف</big>'''
| |
| | |
| # زن در تمدن یونان: هر چند سرزمین یونان در بردارنده درخشان ترین تمدن های باستان به حساب می آمد ولی با این حال در آن روزگار جایگاه زن در همه ابعاد زندگی پست شمرده می شد؛ به طوری که نقل شده است زنان همچون کالایی تجاری در بازارها خرید و فروش می شدند، و بعد از مرگ شوهرانشان، حق زندگی نداشتند.<ref>تبیان، خشنونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398.</ref>
| |
| # زن در آیین و تمدن هندو: زنان در آئین برهمنی، در بسیاری از امور همدوش با پاریاها «Paria» بودند. پاریاها به کلی مطرود جامعه، و ناپاک، و از همه گونه حقوق انسانی بر کنار بودند. زنان همچون پاریاها حق فرا گرفتن، و قرائت کتب مقدسه وداها و حق مهرورزی، و پرستش الهه را نداشتند.<ref>تبیان، خشنونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398</ref>
| |
| # زن در آیین یهود: شهید مطهری در کتاب مسأله حجاب به نقل از سنن ابن داوود جلد اول صفحه 499 وضعیت اسفبار زنان را در آیین یهود این چنین بازگو می کند: انس بن مالک می گوید عادت یهود این بود که همین که زنی حائض می شد او را از منزل بیرون می کردند نه با او غذا می خوردند و نه از ظرف او آب می آشامیدند و نه با او در یک اتاق زندگی می کردند.<ref>تبیان، خشنونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398</ref>
| |
| | |
| در آیین و مکتب اسلامی آزادی به جامعه بشری عرضه شد، که به موجب آن زن به استثمار و بردگی جنسی در نمی آمد، در واقع در این نسخه از آزادی، زن با حفظ قیود و شرایطی صاحب کرامت و منزلت می شد، از آنجا که آیین اسلام به تمام تمایلات موجود در انسان آگاهی و اشراف کامل داشت نمی پسندید که او برهنه و بدون پوشش خاص در جامعه حاضر شود، چرا که می دانست این برهنگی در تضاد جدی با آزادی زن قرار خواهد داشت و موجبات اذیت و آزار او را فراهم خواهد کرد با شعار آزادی با هدف استثمار هر چند زن در جوامع انسانی و در ادوار تاریخی پیش از رنسانس از منزلت و هویت والای خود برخوردار نشد، ولی در ادوار پسامدرنیسم نیز، که جنبش های فمنیستی با شعارهای دفاع از حقوق زنان و آزادی روی کار آمده بودند، جایگاه زن و منزلت والای او در جامعه غربی در هاله ای از ابهام قرار داشت؛ چرا که متفکران غربی بدون توجه به فطرت و هویت واقعی او.<ref>تبیان، خشنونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398</ref>
| |
| | |
| نسخه ای را برای هویت بخشی به زن ارائه می دادند که در تضاد جدید با منزلت والای او در جامعه بود. در واقع متفکران غربی برای ارج نهادن به مقام زن در جامعه، شعار آزادی زنان در جامعه را مطرح و ارائه کردند، شعاری که به موجب آن [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=41459 حضور زن در جامعه]، به صورت برهنه و به دور از هر گونه قید و شرطی فراهم می شد، و همین امر موجب شد در دنیا، مدرنیته سیری قهقرایی به قبل صورت گیرد، به طوری که خرید و فروش زنان زیباروی به عنوان بردگان جنسی رواج یافت. در این چنین فضای فکری که زن می بایست آزادانه در جامعه حاضر شود، دیگران راحتر به خود اجازه می دادند که حریم و شخصیت و جایگاه او را به نفع اهداف شوم خود استثمار کنند. بارقه های امید در سال 610 میلادی حدود 700 سال قبل از بیداری انسانی و پیدایش انقلاب فکری در جوامع غربی آیین و مکتبی در جزیرة العرب پا در عرصه گیتی گذاشت که جهان بینی و ایدئولوژی جدیدی در خصوص هویت جامعه انسانی بخصوص جامعه زنان به عالم معرفی کرد. با پیدایش آیین و مکتب وحیانی اسلام، غبار ذلت و خواری از چهره زن زدوده شد؛ کرامت فراموش شده زن در جهان روشن گشت، و سنت های جاهلی و غیر انسانی که علیه زنان در جامعه رواج داشت برچیده شد و هویت انسانی زن را به همه شناساند. در این آیین از لحاظ ارزشی فرقی میان زن و جنس مرد وجود نداشت. زن نه به عنوان موجودی پست، بلکه به مثابه ریحانه ای خوشبو که نباید از او بیگاری کشید معرفی شد.<ref>تبیان، خشنونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398</ref>
| |
| | |
| در این آیین هیچ مردی اجازه نداشت، برای اهداف مادی خود زنان را تحت فشار قرار داده و آنان را آزار دهد. [[جامعه زنان]] دارای حقوقی نیکو و مشخص شدند. و مردان وظیفه داشتند که با بهترین شیوه و روش با آنها برخورد کنند.متفکران غربی برای ارج نهادن به مقام زن در جامعه، شعار آزادی زنان در جامعه را مطرح و ارائه کردند، شعاری که به موجب آن حضور زن در جامعه، به صورت برهنه و به دور از هر گونه قید و شرطی فراهم می شد، و همین امر موجب شد در دنیا، مدرنیته سیری قهقرایی به قبل صورت گیرد، به طوری که خرید و فروش زنان زیباروی به عنوان بردگان جنسی رواج یافت آزادی در خدمت زن: در آیین و مکتب اسلامی آزادی به جامعه بشری عرضه شد، که به موجب آن زن به استثمار و بردگی جنسی در نمی آمد، در واقع در این نسخه از آزادی، زن با حفظ قیود و شرایطی صاحب کرامت و منزلت می شد، از آنجا که آیین اسلام به تمام تمایلات موجود در انسان آگاهی و اشراف کامل داشت نمی پسندید که او برهنه و بدون پوشش خاص در جامعه حاضر شود، چرا که می دانست این برهنگی در تضاد جدی با آزادی زن قرار خواهد داشت و موجبات اذیت و آزار او را فراهم خواهد کرد، در واقع بر خلاف ایده و راهکار متفکران غربی که برهنگی را برای آزادی زن می پسندیدند، آیین وحیانی اسلام با وضع حجاب و ارزش نهادن به آن زمینه خشونت علیه زنان در جامعه را برچید. در آیین و فرهنگ اسلام زن موجودی آزاد آفرید شده، ولی آزادی که با بندگی حق تعالی در تضاد نباشد، در واقع این بندگی باری تعالی است که به آزادی انسان در حیات مادی معنا و مفهوم می بخشد، بندگی و عبودیتی که انسان را از استثمار اهریمنان می رهاند.
| |
| | |
| '''<big>پانویس</big>'''
| |
| <references />
| |
| <references />
| |
| {| class="wikitable mw-collapsible"
| |
| ! colspan="3" |[[حقوق]]
| |
| |-
| |
| ![[حقوق|موضوعات اصلی]]
| |
| |
| |
| * [[حقوق اداری]]
| |
| * [[حقوق اساسی]]
| |
| * [[قرارداد]]
| |
| * [[حقوق کیفری]]
| |
| * [[Deed|سند]]
| |
| * [[انصاف (حقوق)|انصاف]]
| |
| * [[ادله اثبات دعوی|ادله]]
| |
| * [[حقوق بینالملل]]
| |
| * [[Law of obligations|تکفل]]
| |
| * [[آئین دادرسی|دادرسی]]
| |
| ** [[آئین دادرسی مدنی|مدنی]]
| |
| ** [[آئین دادرسی کیفری|کیفری]]
| |
| * [[قانون مالکیت]]
| |
| * [[حقوق عمومی]]
| |
| * [[Restitution]]
| |
| * [[Statutory law]]
| |
| * [[شبه جرم]]
| |
| | rowspan="8" |
| |
| |-
| |
| ![[حقوق|سایر موضوعات]]
| |
| |
| |
| * [[حقوق کشاورزی]]
| |
| * [[حقوق هوایی]]
| |
| * [[حقوق بانکی]]
| |
| * [[ورشکستگی]]
| |
| * [[حقوق تجارت]]
| |
| * [[قانون رقابت]]
| |
| * [[حقوق بینالملل خصوصی]]
| |
| * [[حقوق ساختوساز]]
| |
| * [[حمایت از مصرفکننده]]
| |
| * [[قانون شراکت]]
| |
| * [[قانون فناوری اطلاعات]]
| |
| * [[قانون انتخابات]]
| |
| * [[حقوق انرژی]]
| |
| * [[حقوق سرگرمی]]
| |
| * [[قانون محیط زیست]]
| |
| * [[حقوق خانواده]]
| |
| * [[مقررات مالی]]
| |
| * [[حقوق سلامت]]
| |
| * [[قانون مهاجرت]]
| |
| * [[مالکیت فکری]]
| |
| * [[قانون جنایی بینالمللی]]
| |
| * [[قانون بینالمللی حقوق بشر]]
| |
| * [[Slavery in international law|International slavery laws]]
| |
| * [[قانون کار]]
| |
| * [[حقوق جنگ]]
| |
| * [[Legal archaeology]]
| |
| * [[Legal fiction]]
| |
| * [[حقوق دریایی]]
| |
| * [[حقوق رسانه]]
| |
| * [[قوانین نظامی]]
| |
| * [[Probate]]
| |
| ** [[Estate (law)|املاک]]
| |
| ** [[وصیتنامه]]
| |
| * [[Product liability]]
| |
| * [[حقوق بینالملل]]
| |
| * [[حقوق فضایی]]
| |
| * [[حقوق ورزشی]]
| |
| * [[حقوق مالیاتی]]
| |
| * [[حقوق ترابری]]
| |
| * [[تراست (حقوق)|تراست]]
| |
| * [[حقوق زنان]]
| |
| |-
| |
| ![[منابع حقوق|خاستگاه حقوق]]
| |
| |
| |
| * [[منشور (قانون)|منشور]]
| |
| * [[قانون اساسی]]
| |
| * [[حقوق عرفی]]
| |
| * [[حق الهی پادشاهان|حق الهی]]
| |
| * [[حقوق بشر]]
| |
| * [[حقوق طبیعی]]
| |
| * [[قانون پروندهای]]
| |
| ** [[رویه قضایی]]
| |
| |-
| |
| !وضع قانون
| |
| |
| |
| * [[همهپرسی]]
| |
| * [[کدیفیکاسیون|Codification]]
| |
| * [[حکم شرعی]]
| |
| ** [[Edict]]
| |
| ** [[Executive order (disambiguation)|Executive order]]
| |
| ** [[Proclamation]]
| |
| * [[قانون]]
| |
| ** [[Delegated legislation]]
| |
| ** [[Regulation]]
| |
| ** [[Rulemaking]]
| |
| * [[اعلامیه]]
| |
| * [[نسخ قانون]]
| |
| * [[معاهده]]
| |
| * [[Statutory law]]
| |
| ** [[قانون]]
| |
| ** [[مصوبه مجلس]]
| |
| ** [[Act of Congress|Act of Congress (US)]]
| |
| |-
| |
| ![[نظام حقوقی|نظامهای حقوقی]]
| |
| |
| |
| * [[نظام حقوقی مدنی رومی–ژرمنی|حقوق مدنی]]
| |
| * [[کامن لا]]
| |
| * [[حقوق چینی]]
| |
| * [[کثرتگرایی حقوقی]]
| |
| * [[احکام دینی]]
| |
| ** [[قانون کلیسایی]]
| |
| ** [[حقوق هندو]]
| |
| ** [[حقوق جین]]
| |
| ** [[هلاخا|قانون یهودیان]]
| |
| ** [[احکام اسلام]]
| |
| * [[حقوق روم]]
| |
| * [[حقوق جامعهگرا]]
| |
| * [[Statutory law]]
| |
| * [[Xeer]]
| |
| * [[یاسا]]
| |
| |-
| |
| ![[حقوق|نظریههای حقوقی]]
| |
| |
| |
| * [[مطالعات انتقادی حقوق]]
| |
| * [[حقوق تطبیقی]]
| |
| * [[Feminist legal theory|Feminist]]
| |
| * [[حقوق و اقتصاد]]
| |
| * [[صورتگرایی حقوقی]]
| |
| * [[تاریخ حقوق|تاریخ]]
| |
| * [[قانون طبیعی]]
| |
| * [[International legal theory]]
| |
| * [[Principle of legality]]
| |
| * [[حاکمیت قانون]]
| |
| * [[جامعهشناسی حقوق|جامعهشناسی]]
| |
| |-
| |
| ![[نظریهپردازی حقوق]]
| |
| |
| |
| * [[Adjudication]]
| |
| * [[Administration of justice]]
| |
| * [[عدالت کیفری]]
| |
| * [[دادگاه نظامی]]
| |
| * [[حل اختلاف]]
| |
| * [[فقه]]
| |
| * [[دعوی قضایی]]
| |
| * [[نظر حقوقی]]
| |
| * [[Legal remedy]]
| |
| * [[قاضی]]
| |
| ** [[Justice of the peace]]
| |
| ** [[Magistrate]]
| |
| * [[قضاوت]]
| |
| * [[بررسی قضایی]]
| |
| * [[حوزه قضایی]]
| |
| * [[هیئت منصفه]]
| |
| * [[عدالت]]
| |
| * [[Practice of law]]
| |
| ** [[Attorney at law|Attorney]]
| |
| ** [[Barrister]]
| |
| ** [[مشاوره حقوقی]]
| |
| ** [[وکیل]]
| |
| ** [[نمایندگی حقوقی]]
| |
| ** [[دادستان]]
| |
| ** [[سلیسیتر]]
| |
| * [[Question of fact]]
| |
| * [[Question of law]]
| |
| * [[محاکمه]]
| |
| * [[Trial advocacy]]
| |
| * [[Trier of fact]]
| |
| * [[Verdict]]
| |
| |-
| |
| ![[نهادهای قانونی]]
| |
| |
| |
| * [[دیوانسالاری]]
| |
| * [[Bar (law)|The bar]]
| |
| * [[Bench (law)|The bench]]
| |
| * [[جامعه مدنی]]
| |
| * [[دادگاه]]
| |
| * [[هیئت انتخابات]]
| |
| * [[قوه مجریه]]
| |
| * [[قوه قضائیه]]
| |
| * [[اجرای قانون]]
| |
| * [[آموزش حقوقی]]
| |
| ** [[دانشکده حقوق]]
| |
| * [[قوه مقننه]]
| |
| * [[نیروی نظامی]]
| |
| * [[پلیس]]
| |
| * [[حزب]]
| |
| * [[دیوان (حقوق)]]
| |
| |-
| |
| | colspan="3" |
| |
| * '''[[:رده:حقوق|رده]]'''
| |
| * '''[[Index of law articles|فهرست]]'''
| |
| * '''[[Outline of law|رئوس مطالب]]'''
| |
| * '''[[Portal:Law|درگاه]]'''
| |
| |}
| |
| *
| |
| | |
| [[رده:سبک]] | |
| [[رده:زندگی]] | |
| [[رده:غربستیزی]] | |
| [[رده:زن در قرآن]]
| |
زن در جهان غرب، یکی از موضوعات جنجالی در مقایسه زن در جهان اسلام یا شرق است. تفاوتهای حقوقی، تاریخی و تمدنی در میان جوامع مختلف در خصوص زن، همواره مورد بررسی و تحلیل بوده است.
چارچوب نگاه غرب به زن
در سالهای اخیر برخی دیدگاهها در ایران به نقد نگرش غربی به زن و خانواده پرداختهاند. بر اساس این دیدگاه، تمدن غربی و بهویژه نظامهای مبتنی بر لیبرال دموکراسی با چالشهای فکری و فرهنگی مواجهاند که به زعم این منتقدان، نشانههایی از فرسایش و انحطاط در آنها مشاهده میشود.در قرنهای گذشته در جوامع غربی، «ایدئولوژی خانهنشینی زنان» بهعنوان الگوی زن مطلوب رواج داشت. بر اساس این الگو، حوزه عمومی و خصوصی از هم تفکیک میشد و زنان از حضور در عرصههای اجتماعی و سیاسی بازداشته میشدند. همزمان با این رویکرد، نیاز رشدیافتهی اقتصاد صنعتی به نیروی کار ارزانقیمت، موجب شد زنان به صورت گسترده وارد بازار کار شوند؛ امری که نشانگر تناقض میان گفتمانهای فرهنگی و الزامات اقتصادی آن دوره بود.[۱]
اما این تضادها تنها در رفتار دولتها و صاحبان سرمایه خلاصه نمیشود، بلکه در اندیشهی متفکران غربی نیز دیده میشود. برای نمونه، در دوران آغازین مدرنیته، فیلسوفانی چون ژان ژاک روسو توانایی عقلانی زنان را برای درک مفاهیم انتزاعی ضعیف میدانستند. در چارچوب تفکر مدرن کلاسیک نیز تا مدتها حقوق سیاسی زنان چندان مورد توجه نبود؛ برای مثال، زنان فرانسوی حدود ۱۵۰ سال پس از انقلاب فرانسه حق رأی به دست آوردند.بنابراین، نتیجهی این تضادها در نهایت، بهرهبرداری نظام سرمایهداری از جایگاه و تصویر زن بوده است. در این چارچوب، زن به ابزاری برای تحقق اهداف اقتصادی و فرهنگی نظام نئولیبرالی تبدیل شده و ارزشهایی چون «آزادی زن» و «اختیار بر بدن» در بسیاری از موارد در خدمت منافع بازار و رسانه قرار گرفتهاند.[۲]
اما در ساختارهای اجتماعی و فرهنگی غرب، «آزادی زن» در ظاهر مفهومی مثبت و انسانی است، اما در عمل اغلب با کالاییشدن و شیءوارگی همراه شده است. برای نمونه، در عرصههای رسانه، تبلیغات و حتی سیاست، بدن و پوشش زنان به عنصری برای رقابت تجاری و نمایش برندها تبدیل میشود. از نظر او، این روند موجب شده ارزشهای ظاهراً آزادیخواهانه با بهرهکشی و تبعیض جنسیتی همزیستی پیدا کنند.[۳]
جایگاه زن در تمدنهای باستانی
بررسی تاریخی نشان میدهد که جایگاه زنان در تمدنهای باستانی عمدتاً محدود بوده است:
- یونان باستان: زنان در بسیاری از ابعاد زندگی اجتماعی و حقوقی جایگاه پایینی داشتند و برخی منابع از معامله شدن آنها به عنوان کالا حکایت دارند.
- تمدن هندوی (برهمنی): زنان در کنار طبقات پایین اجتماعی (پاریاها) قرار داشتند و از حقوق اساسی مانند آموزش متون مقدس منع شده بودند.
- آیین یهود (بر اساس منابعی چون سنن ابن داوود): در برخی تفاسیر، به وجود محدودیتهای شدید اجتماعی و تفکیک زنان در دوره عادت ماهانه اشاره شده است.[۴]
دیدگاه اسلام و مفهوم آزادی
در مقابل، آیین اسلام، با معرفی چارچوبی مبتنی بر کرامت انسانی، آزادی زن را در چارچوب حفظ قیود و شأن اجتماعی تعریف میکند. این دیدگاه معتقد است که حجاب به عنوان یک محدودیت ظاهری، مانعی در برابر استثمار و آزار جنسی است و برخلاف برخی رویکردهای فمینیستی که برهنگی را مترادف آزادی میدانند، اسلام بر حفظ منزلت زن تأکید دارد. همچنین، تأکید اسلام بر بندگی حق تعالی به عنوان مبنای آزادی مادی انسان از استثمار معرفی میشود.[۵]
تشابه حقوق در مقابل تساوی حقوق
یکی از محورهای اصلی اختلاف در نظریه اسلامی، تمایز بین «تشابه حقوق» و «تساوی حقوق» زن و مرد است. این دیدگاه مطرح میکند که به دلیل تفاوتهای طبیعی و ساختاری بین زن و مرد، مشابهت کامل در تمام حقوق و تکالیف (تساوی مطلق) لزوماً مطابق با عدالت فطری نیست. بر این اساس، عدم تشابه حقوق در مواردی که طبیعت دو جنس ایجاب میکند، میتواند تأمینکننده سعادت خانوادگی و اجتماعی باشد.[۶]
این تحول فکری در غرب، با ظهور جنبشهای فمینیستی در قرن بیستم و تلاش برای برقراری حقوق مساوی (که در کشورهایی مانند آمریکا و انگلستان در اوایل قرن بیستم محقق شد) به اوج رسید. اعلامیه جهانی حقوق بشر سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۸ بر «تساوی حقوق مرد و زن» تأکید کرد، اما این متنها نیز بر پایه کرامت ذاتی انسان استوارند که در متون اسلامی از سدههای پیشین مطرح شده است.[۷]
منابع
- ↑ خامنه ای، چارچوب نگاه غرب به زن، 8/9/1404.
- ↑ خامنه ای، چارچوب نگاه غرب به زن، 8/9/1404
- ↑ خامنه ای، چارچوب نگاه غرب به زن، 8/9/1404
- ↑ تبیان، خشونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398.
- ↑ تبیان، خشونت جنسی، ارمغان آزادی برای زنان در غرب، 5/9/1398.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی حوزه، جایگاه زن در غرب از تخیل تا واقعیت، 5/3/1385.
- ↑ راسخون، جایگاه و مقام زن در اسلام و غرب، 1391.