|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
طرزی افشار: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
(ابرابزار) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
== زندگی == | == زندگی == | ||
طرزی افشار در روستای | طرزی افشار در روستای طرزلو در اطراف ارومیه زاده شد.<ref>{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> بنا به گفتهٔ نویسندهٔ ''[[مجمعالفصحاء]]'' طرزی مردی ظریفِ خوشطبعِ عاشقپیشه صافاندیشه بود.<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۶}}</ref> طرزی از شعرای اواسط سدهٔ یازدهم قمری و معاصر با [[شاه صفی]] و [[شاه عباس دوم]] بود.<ref>{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> وی تعلیمات ابتدایی را نزد ملای همان روستای زادگاهش فراگرفت و سپس به ارومیه رفت.<ref name="پک/بن|۱۳۸۹|ک=طرزی افشار|ص">{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> در جوانی به [[قزوین]] و از آنجا به عزم تحصیل به [[اصفهان]] رفت. طرزی مدتها در [[اصفهان]] ماند و با تنگدستی روزگار گذراند و سرانجام به دربار [[شاه صفی]] و سپس به مجلس [[شاه عباس دوم]] راه یافت<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۷}}</ref> و مورد عنایت شاه عباس دوم قرار گرفت. طرزی افشار طی بحر طویلی که در دیوانش ثبت است به افشار بودن خودش اشاره میکند و میگوید از این بیم دارم که به میان افشارها و بلدهٔ ارومی برگردم و مجدداً مجبور شوم که خوانین افشار را تملق گویم.<ref>{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> از آنجا که [[شاه عباس دوم]] محضر و شعر طرزی را دوست داشت و سفرهای شاعر شاه را از نکتهگویی و همدمی وی محروم میکرد، سرانجام، پای او را به زنجیر زناشویی ببست.<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۸}}</ref> | ||
مدتها در [[اصفهان]] | |||
=== سفرهای طرزی === | === سفرهای طرزی === | ||
از اشعار طرزی چنین استنباط میشود که وی به سفر علاقهمند | از اشعار طرزی چنین استنباط میشود که وی به سفر علاقهمند بود و روزی به مغان و اردبیل، هفتهای به شروان و شماخی و گنجه و [[مازندران]] سفر داشته بود؛ اما هرجا و هرگاه خسته و ملول میگشت، برای گشایش دل راهی دیار خود، به ویژه تبریز، میشد<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۷}}</ref> او به شهرهای [[قم]]، [[اصفهان]] و [[شیراز]] هم مسافرت کرده است و برای [[زیارت]] به [[نجف]] نیز رفته بود.<ref>{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> گفته شده است که شاید سفری به روم و ممالک فرنگ هم کرده است.<ref>{{پک|محدثزاده|عباسی|۱۳۸۴|ک=اثرآفرینان|ص=ج۱-ششم}}</ref> در این سیر و سفرها، بزرگترین آرزوی او زیارت [[کعبه]] بوده — که دستش نمیداده — اما سرانجام، باری راه [[حجاز]] در پیش میگیرد.<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۷}}</ref> در مسیر [[مکه]] بیشتر شهرهای [[عراق]]، [[قفقاز]] و [[ترکستان]] را دیده است.<ref>{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> دیدن سرزمینهای دور و نزدیک و نشست و برخاست با ترک و عرب و تاجیک سبب شد علاوهبر آشنایی با سرزمینها، با آداب و شیوههای زیستی و معیشتیِ مردم و گفتار آنها نیز آشنا گردد. خود گوید:<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۷}}</ref> | ||
او به شهرهای [[قم]]، [[اصفهان]] و [[شیراز]] هم مسافرت کرده است و برای زیارت به [[نجف]] نیز رفته | |||
در مسیر [[مکه]] بیشتر شهرهای [[عراق]]، [[قفقاز]] و [[ترکستان]] را دیده است.<ref | |||
{{شعر}} | {{شعر}} | ||
{{ب|[[مردمان ترک|تُرکیدم]] و [[تات]]یدم و آنگه [[عرب]]یدم|در دیدهٔ کوتهنظران بوالعجبیدم}} | {{ب|[[مردمان ترک|تُرکیدم]] و [[تات]]یدم و آنگه [[عرب]]یدم|در دیدهٔ کوتهنظران بوالعجبیدم}} | ||
| خط ۷۱: | خط ۵۲: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
از سال و محل مرگ او اطلاعی نیست.<ref>{{پک|محدثزاده|عباسی|۱۳۸۴|ک=اثرآفرینان|ص=ج۱-ششم}}</ref> به گفتهٔ بعضی [[تذکرهنویس]]ان در ۱۷ [[ربیعالاول]] ۱۰۶۰ قمری، | == درگذشت == | ||
از سال و محل مرگ او اطلاعی نیست.<ref>{{پک|محدثزاده|عباسی|۱۳۸۴|ک=اثرآفرینان|ص=ج۱-ششم}}</ref> به گفتهٔ بعضی [[تذکرهنویس]]ان در ۱۷ [[ربیعالاول]] ۱۰۶۰ قمری، طرزی در [[نجف]] بوده است.<ref>{{پک|محدثزاده|عباسی|۱۳۸۴|ک=اثرآفرینان|ص=ج۱-ششم}}</ref> | |||
طرزی | == عقاید == | ||
{{ | دربارهٔ منش و اعتقاد طرزی آنچه بیش از همه آشکار است دلبستگی وی به [[اهل بیت]] و [[علی بن ابیطالب]] است.<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۸}}</ref> | ||
== | == آثار و اشعار == | ||
طرزی مبتکر طرزی نوین در سخنسرایی بود.<ref | طرزی مبتکر طرزی نوین در سخنسرایی بود.<ref>{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> بدیعهگو و ظرافتجو بود و در اشعار خود مصادر و ترکیبهای جعلی بهکار میبرد.<ref>{{پک/بن|طرزی|ک=پایگاه آفتاب|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> در برخورد نخست با شعر و شیوهٔ طرزی، خواننده کمی احساس غریبی میکند و حتی ممکن است شعر را نامفهوم و شاعر را ناچیره انگارد؛ اما پس از انس و اُختشدن، معلوم میشود که شاعر، با چیرگی و در عین حال با قانونمندی اقدام به ساختن مصدرهای ساختگی و صیغههای جعلی میکند. چنانکه خودش گفته:<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۸}}</ref> | ||
{{شعر}} | {{شعر}} | ||
{{ب|گر چه طرزِ نو اختراعیدم|جانبِ نظم را مُراعیدم}} | {{ب|گر چه طرزِ نو اختراعیدم|جانبِ نظم را مُراعیدم}} | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}}دیوان کامل طرزی افشار به همت [[محمد تمدن]]<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۶}}</ref> در سال ۱۳۰۹ خورشیدی به چاپ رسید و در سال ۱۳۳۸ تجدید چاپ گردید.<ref>{{پک/بن|طرزی۲|ک=پورتال جامع آذربایجان غربی|ص=|ف=طرزی افشار}}</ref> | ||
دیوان کامل طرزی افشار به همت [[محمد تمدن]]<ref>{{پک|انزابینژاد|۱۳۷۹|ک=نامهٔ فرهنگستان|ف=طرزی افشار شاعری…|ص=۹۶}}</ref> در سال ۱۳۰۹ خورشیدی به چاپ رسید و در سال ۱۳۳۸ تجدید چاپ گردید.<ref | |||
== | == پانویس == | ||
== | === ارجاعات === | ||
{{پانویس|۲}} | {{پانویس|۲}} | ||
== منابع == | === منابع === | ||
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=انزابینژاد|نام=رضا|پیوند نویسنده=رضا انزابینژاد|عنوان=طرزی افشار شاعری یگانه، شیوهای یگانه|ژورنال=[[نامهٔ فرهنگستان]]|سال=۱۳۷۹|شماره=۱۵|صفحات=۹۶–۱۰۳|پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/48801}} | * {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=انزابینژاد|نام=رضا|پیوند نویسنده=رضا انزابینژاد|عنوان=طرزی افشار شاعری یگانه، شیوهای یگانه|ژورنال=[[نامهٔ فرهنگستان]]|سال=۱۳۷۹|شماره=۱۵|صفحات=۹۶–۱۰۳|پیوند=http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/48801}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=طرزی افشار|سال=۱۳۸۹|ناشر=پورتال جامع آذربایجان غربی|پیوند=http://www.azarnews.com/posers/304-afshart.html|پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/68E5EVnuW?url=http://www.azarnews.com/posers/304-afshart.html|تاریخ بایگانی=6 ژوئن 2012|بازبینی=6 ژوئن 2012|نشانی=|ref={{شناسه یادکرد|طرزی۲}}}} | * {{یادکرد وب|عنوان=طرزی افشار|سال=۱۳۸۹|ناشر=پورتال جامع آذربایجان غربی|پیوند=http://www.azarnews.com/posers/304-afshart.html|پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/68E5EVnuW?url=http://www.azarnews.com/posers/304-afshart.html|تاریخ بایگانی=6 ژوئن 2012|بازبینی=6 ژوئن 2012|نشانی=|ref={{شناسه یادکرد|طرزی۲}}}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=طرزی افشار|نشانی=http://www.aftab.ir/lifestyle/view.php?id=60055|ناشر=پایگاه آفتاب|نشانی بایگانی=https://www.webcitation.org/68E92uNII?url=http://www.aftabir.com/lifestyle/view/60055/طرزی-افشار|تاریخ بایگانی=6 ژوئن 2012|سال=۱۳۸۵|بازبینی=13 مارس 2009|ref={{شناسه یادکرد|طرزی}}}} | * {{یادکرد وب|عنوان=طرزی افشار|نشانی=http://www.aftab.ir/lifestyle/view.php?id=60055|ناشر=پایگاه آفتاب|نشانی بایگانی=https://www.webcitation.org/68E92uNII?url=http://www.aftabir.com/lifestyle/view/60055/طرزی-افشار|تاریخ بایگانی=6 ژوئن 2012|سال=۱۳۸۵|بازبینی=13 مارس 2009|ref={{شناسه یادکرد|طرزی}}}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=محدثزاده|نام=حسین|نام خانوادگی۲=عباسی|نام۲=حبیبالله|عنوان=اثرآفرینان: زندگینامهٔ نامآوران فرهنگی ایران (از آغاز تا ۱۳۰۰ شمسی)|سال=۱۳۸۴|ناشر=[[انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]]|مکان=تهران|شابک=۹۶۴-۶۲۷۸-۲۹-۹|نشانی=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/749535|ویرایش=۲|کوشش=محمدرضا نصیری|ویراستار=مینا احمدیان}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=محدثزاده|نام=حسین|نام خانوادگی۲=عباسی|نام۲=حبیبالله|عنوان=اثرآفرینان: زندگینامهٔ نامآوران فرهنگی ایران (از آغاز تا ۱۳۰۰ شمسی)|سال=۱۳۸۴|ناشر=[[انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]]|مکان=تهران|شابک=۹۶۴-۶۲۷۸-۲۹-۹|نشانی=http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/749535|ویرایش=۲|کوشش=محمدرضا نصیری|ویراستار=مینا احمدیان}} | ||
{{ | {{ادبیات آذربایجانی}} | ||
[[رده:افراد سلسله صفوی]] | [[رده:افراد سلسله صفوی]] | ||
[[رده:اهالی ارومیه]] | [[رده:اهالی ارومیه]] | ||
نسخهٔ ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۳۵
طرزی افشار | |
|---|---|
| پیشه | شاعر |
| زمینه کاری | شعر |
| ملیت | ایرانی |
| در زمان حکومت | صفویان |
طرزی افشار شاعر ایرانی عهد شاه عباس دوم بود که به ساختن واژهها و فعلها و مصدرهای جعلی شهرت داشت. وی از ایل افشار و مولدش روستای طرزلو در اطراف ارومیه بود و در دربار مقامی ارجمند داشت.[۱] او در اوایل سدهٔ یازدهم از اصلاحکنندگان زبان و دشمنان اشرافیت بهشمار میرفت.[۲]
زندگی
طرزی افشار در روستای طرزلو در اطراف ارومیه زاده شد.[۳] بنا به گفتهٔ نویسندهٔ مجمعالفصحاء طرزی مردی ظریفِ خوشطبعِ عاشقپیشه صافاندیشه بود.[۴] طرزی از شعرای اواسط سدهٔ یازدهم قمری و معاصر با شاه صفی و شاه عباس دوم بود.[۵] وی تعلیمات ابتدایی را نزد ملای همان روستای زادگاهش فراگرفت و سپس به ارومیه رفت.[۶] در جوانی به قزوین و از آنجا به عزم تحصیل به اصفهان رفت. طرزی مدتها در اصفهان ماند و با تنگدستی روزگار گذراند و سرانجام به دربار شاه صفی و سپس به مجلس شاه عباس دوم راه یافت[۷] و مورد عنایت شاه عباس دوم قرار گرفت. طرزی افشار طی بحر طویلی که در دیوانش ثبت است به افشار بودن خودش اشاره میکند و میگوید از این بیم دارم که به میان افشارها و بلدهٔ ارومی برگردم و مجدداً مجبور شوم که خوانین افشار را تملق گویم.[۸] از آنجا که شاه عباس دوم محضر و شعر طرزی را دوست داشت و سفرهای شاعر شاه را از نکتهگویی و همدمی وی محروم میکرد، سرانجام، پای او را به زنجیر زناشویی ببست.[۹]
سفرهای طرزی
از اشعار طرزی چنین استنباط میشود که وی به سفر علاقهمند بود و روزی به مغان و اردبیل، هفتهای به شروان و شماخی و گنجه و مازندران سفر داشته بود؛ اما هرجا و هرگاه خسته و ملول میگشت، برای گشایش دل راهی دیار خود، به ویژه تبریز، میشد[۱۰] او به شهرهای قم، اصفهان و شیراز هم مسافرت کرده است و برای زیارت به نجف نیز رفته بود.[۱۱] گفته شده است که شاید سفری به روم و ممالک فرنگ هم کرده است.[۱۲] در این سیر و سفرها، بزرگترین آرزوی او زیارت کعبه بوده — که دستش نمیداده — اما سرانجام، باری راه حجاز در پیش میگیرد.[۱۳] در مسیر مکه بیشتر شهرهای عراق، قفقاز و ترکستان را دیده است.[۱۴] دیدن سرزمینهای دور و نزدیک و نشست و برخاست با ترک و عرب و تاجیک سبب شد علاوهبر آشنایی با سرزمینها، با آداب و شیوههای زیستی و معیشتیِ مردم و گفتار آنها نیز آشنا گردد. خود گوید:[۱۵]
| تُرکیدم و تاتیدم و آنگه عربیدم | در دیدهٔ کوتهنظران بوالعجبیدم | |
| شعبان رمضان گر بِپَلاوَم مَتَعَجُّب | بیآش جمادیدم و بینان رجبیدم | |
| مَنعید ز وصلیدنِ او دوش رقیبم | مُشتی گَرِهانیده به جبههش ضَرَبیدم |
درگذشت
از سال و محل مرگ او اطلاعی نیست.[۱۶] به گفتهٔ بعضی تذکرهنویسان در ۱۷ ربیعالاول ۱۰۶۰ قمری، طرزی در نجف بوده است.[۱۷]
عقاید
دربارهٔ منش و اعتقاد طرزی آنچه بیش از همه آشکار است دلبستگی وی به اهل بیت و علی بن ابیطالب است.[۱۸]
آثار و اشعار
طرزی مبتکر طرزی نوین در سخنسرایی بود.[۱۹] بدیعهگو و ظرافتجو بود و در اشعار خود مصادر و ترکیبهای جعلی بهکار میبرد.[۲۰] در برخورد نخست با شعر و شیوهٔ طرزی، خواننده کمی احساس غریبی میکند و حتی ممکن است شعر را نامفهوم و شاعر را ناچیره انگارد؛ اما پس از انس و اُختشدن، معلوم میشود که شاعر، با چیرگی و در عین حال با قانونمندی اقدام به ساختن مصدرهای ساختگی و صیغههای جعلی میکند. چنانکه خودش گفته:[۲۱]
| گر چه طرزِ نو اختراعیدم | جانبِ نظم را مُراعیدم |
دیوان کامل طرزی افشار به همت محمد تمدن[۲۲] در سال ۱۳۰۹ خورشیدی به چاپ رسید و در سال ۱۳۳۸ تجدید چاپ گردید.[۲۳]
پانویس
ارجاعات
- ↑ محدثزاده و عباسی، اثرآفرینان، ج۱-ششم.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۶.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۶.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۷.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۸.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۷.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
- ↑ محدثزاده و عباسی، اثرآفرینان، ج۱-ششم.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۷.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۷.
- ↑ محدثزاده و عباسی، اثرآفرینان، ج۱-ششم.
- ↑ محدثزاده و عباسی، اثرآفرینان، ج۱-ششم.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۸.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
- ↑ «طرزی افشار»، پایگاه آفتاب.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۸.
- ↑ انزابینژاد، «طرزی افشار شاعری…»، نامهٔ فرهنگستان، ۹۶.
- ↑ «طرزی افشار»، پورتال جامع آذربایجان غربی.
منابع
- انزابینژاد، رضا (۱۳۷۹). «طرزی افشار شاعری یگانه، شیوهای یگانه». نامهٔ فرهنگستان (۱۵): ۹۶–۱۰۳.
- «طرزی افشار». پورتال جامع آذربایجان غربی. ۱۳۸۹. بایگانیشده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۱۲. دریافتشده در ۶ ژوئن ۲۰۱۲.
- «طرزی افشار». پایگاه آفتاب. ۱۳۸۵. بایگانیشده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۱۲. دریافتشده در ۱۳ مارس ۲۰۰۹.
- محدثزاده، حسین؛ عباسی، حبیبالله (۱۳۸۴). مینا احمدیان، ویراستار. اثرآفرینان: زندگینامهٔ نامآوران فرهنگی ایران (از آغاز تا ۱۳۰۰ شمسی). به کوشش محمدرضا نصیری. (ویراست ۲). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. شابک ۹۶۴-۶۲۷۸-۲۹-۹.