ام‌ایمن

اُمّ‌ایمن، با نام اصلی برکه و کنیه ام‌الظباء، که به‌طور کامل برکه بنت ثعلبه بن عمرو گزارش شده است، از اصحاب پیامبر اسلام، در کودکی، محمد را پرورش داد و از مهاجران به حبشه و مدینه بود. او در جنگ‌های محمد حضور داشت، احادیثی نقل کرد و فرزندش ایمن در جنگ حنین کشته شد.

زندگی

اُمّ‌ایمن، با نام اصلی برکه و کنیه ام‌الظباء، دختر ثعلبه بن عمرو، از اصحاب پیامبر اسلام بود. او در کودکی پیامبر را پرورش داد و مورد محبت ویژه او قرار داشت. پیامبر از او به‌عنوان کسی که پس از مادرش همچون مادر او بود، یاد می‌کرد. اُمّ ایمن از مهاجرانی بود که ابتدا به حبشه و سپس به مدینه هجرت کرد. پس از ازدواج پیامبر با خدیجه، او آزاد شد و با عبید بن حارث خزرجی ازدواج کرد که از این ازدواج پسری به نام ایمن داشت. پس از مرگ عبید، با زید بن حارثه ازدواج کرد و فرزندی به نام اسامه به دنیا آورد.

او در جنگ‌های احد، حنین، و خیبر حضور داشت و احادیثی از محمد نقل کرده است. او را مسلمانی معتقد ترسیم کرده‌اند به طوری که در هنگام درگذشت محمد، به علت قطع شدن وحی، بسیار گریست. همچنین در ماجرای فدک، از سوی فاطمه زهرا به عنوان شاهد معرفی شد. فرزندش ایمن در جنگ حنین کشته شد.

جایگاه اجتماعی

ام ایمن در زمره اولین ایمان آورندگان و بیعت کنندگان با پیامبر اسلام بود و در دو هجرت مدینه و حبشه شرکت کرد نزد پیامبر از احترام ویژه ای برخوردار بود و محمد به مناسبت های گوناگون از وی تجلیل می کرد او را مادر صدا می کرد و می گفت : این زن بازمانده خاندان من است. و در روایتی او را جزو زنان بهشتی معرفی کرده و میگفت: هر کس دوست بدارد با زن بهشتی ازدواج کند، پس با ام ایمن ازدواج کند. ام ایمن پس از وفات پیامبر نیز در ردیف دوستداران و حامیان خاندان وی قرار گرفت. حمایت وی از این خاندان در دو رویداد مهم تاریخ اسلام یعنی در تجمع سقیفه و غصب فدک جلوه گر شد. هم چنین مطابق روایتی از مفضل بن عمر، امام صادق نام وی را در ردیف 13زنی قرار داده که به هنگام ظهور مهدی موعود رجعت می کند و به درمان مجروحان و پرستاری از بیماران می پردازند. ام ایمن در زمره راویان موثق به شمار می آید که از پیامبر حدیث نقل می کرد و کسانی چون انس بن مالک حنش بن عبدالله صنعانی و ابو زید مدنی از او روایت کرده اند.

روایات نقل شده از ام ایمن

از امام صادق روایت شده: ام ایمن گفت: به سوی مکه روانه شدم که ناگهان در جحفه به شدت تشنه شدم، به گونه ای که ترسیدم جان دهم. آنگاه سرم را به سوی آسمان بلند کردم و گفتم: ای خدا مرا تشنه نگه میداری و حال آنکه من کنیز دختر پیامبرت بودم! ناگهان دلوی از آسمان فرود آمد. روایات دیگری با مضامینی چون مذمت تارک نماز، پیشگویی وفات علی بن ابی طالب و حسین بن علی و ماجرای ازدواج علی و فاطمه زهرا نقل شده است.

وفات

برخی منابع سال وفات ام ایمن را 5یا 6ماه پس از وفات پیامبر گزارش داده اند، در حالی که عده ای نیز رحلت وی را در زمان خلافت عثمان دانسته اند.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ام‌ایمن». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.

موسوی اصل، سیده طیبه (۱۳۹۹). بانوان محدث شیعه. ج. ۱. سازمان تبلیغات اسلامی. صص. ۸۳_۸۵.