خشونت خانگی در اسلام: تفاوت میان نسخهها
Morningview (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Morningview (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:3144820.jpg|بندانگشتی|خشونت در زنان آثار نامطلوبی بر سلامت جسم و روان آنها دارد.]] | === تعریف خشونت === | ||
خشونت در لغت به معانی درشتی، غلظت، خشم، زبری و تندی بهکار رفته است. در کاربرد مفهومی، خشونت به استفاده از زور، قدرت یا نیرو برای تحمیل اراده اطلاق میشود. در تفکیک مفاهیم مرتبط، میان «قدرت»، «زور» و «خشونت» تمایز قائل میشوند. قدرت ویژگی فردی محسوب نمیشود، بلکه به یک گروه تعلق دارد و تنها تا زمانی وجود دارد که اعضای آن گروه در کنار یکدیگر باقی بمانند. در تعریفی دیگر، خشونت به هرگونه حمله یا اقدام غیرقانونی علیه آزادیهایی گفته میشود که جامعه بهصورت رسمی یا ضمنی برای اعضای خود به رسمیت شناخته است. در این تعریف، منظور از آزادی صرفاً آزادیهای فردی در ابعاد مختلف آن است و تعرض به سایر حقوق طبیعی و فطری، در چارچوب این برداشت خاص، لزوماً خشونت تلقی نمیشود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=خشونت و پیشگیری از آن از منظر اسلام|سال=۱۳۹۹|نام=معصومه|نام خانوادگی=رضائی|ناشر=ندای کارآفرین|صفحهها=۱۲-۱۳|مکان=تهران}}</ref>[[پرونده:3144820.jpg|بندانگشتی|خشونت در زنان آثار نامطلوبی بر سلامت جسم و روان آنها دارد.]] | |||
=== مفهوم خشونت === | |||
مفهوم خشونت را میتوان در دو معنای خاص و عام بررسی کرد. در معنای خاص، خشونت به اقداماتی اطلاق میشود که با هدف تحمیل اراده، سرکوب یا حذف مخالفان و از طریق روشهای غیرمنطقی، غیرقانونی و مغایر با شیوههای انسانی صورت میگیرد. این نوع خشونت میتواند شامل برخوردهای خشن در حوزههای اعتقادی و مذهبی یا اقداماتی باشد که با آسیب رساندن به جان و مال دیگران همراه است.در معنای عام، خشونت گاه به رفتارهایی اطلاق میشود که در آن فرد در حوزه دین یا قانون رویکردی سختگیرانه و غیرمسامحهآمیز اتخاذ میکند و بر پایبندی به اصول دینی و اعتقادی خود تأکید دارد. در برخی دیدگاهها، این نوع رویکرد بهعنوان «خشونت قانونی» توصیف شده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=خشونت و پیشگیری از آن از منظر اسلام|سال=۱۳۹۹|نام=معصومه|نام خانوادگی=رضائی|ناشر=ندای کارآفرین|صفحه=۱۳|مکان=تهران}}</ref> | |||
عدم [[خشونت علیه زنان|خشونت]] بهعنوان یکی از مفاهیم [[علم اخلاق|اخلاقی]]، در متون دینی به پیامبران، معصومین و برخی اندیشمندان نسبت داده شده است و از آن بهعنوان رویکردی یاد میشود که در آن، اولویتبندی امور بر اساس اهم و مهم صورت میگیرد. در منابع تاریخی و دینی اسلامی، دوری از [[خشونت علیه زنان در اسلام|خشونت]] بهعنوان یکی از ویژگیهای منسوب به پیامبر اسلام، محمد بن عبدالله، معرفی شده است. در [[قرآن]] کریم نیز مسلمانان به پذیرش صلح و پرهیز از درگیری فراخوانده شدهاند. در آیهٔ «اُدْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً» ([[سوره بقره|بقره]]: ۲۰۸)، مؤمنان به ورود کامل در «سِلم» دعوت میشوند که در تفاسیر قرآنی از آن به صلح، سازش و پرهیز از [[نزاع]] تعبیر شده است. برخی مفسران «سِلم» را مفهومی گستردهتر از صرفِ عدم خشونت دانستهاند که ابعاد اجتماعی و رفتاری گستردهتری را در بر میگیرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نفی خشونت در اسلام|سال=۱۳۹۳|نام=محمد|نام خانوادگی=حسینی شیرازی|ناشر=جلال الدین|صفحه=۱۳|مکان=قم}}</ref> دینی که توسط پیامبر [[اسلام]] ارائه شد، دارای مجموعهای از آموزههاست که گسترش آن را در مناطق مختلف جهان تسهیل کرده است. در میان این آموزهها، تأکید بر مدارا، نرمخویی و پرهیز از خشونت از جایگاه ویژهای برخوردار است. این اصل که در [[آیات]] قرآن بر آن تأکید شده، از عوامل مؤثر در شکلگیری و توسعه جوامع مسلمان و موفقیت آنان در حوزههای گوناگون دانسته میشود. برخی آیات به شرح زیر میباشد:<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نفی خشونت در اسلام|سال=۱۳۹۳|نام=محمد|نام خانوادگی=حسینی شیرازی|ناشر=جلال الدین|صفحهها=۱۹-۲۰|مکان=قم}}</ref> | عدم [[خشونت علیه زنان|خشونت]] بهعنوان یکی از مفاهیم [[علم اخلاق|اخلاقی]]، در متون دینی به پیامبران، معصومین و برخی اندیشمندان نسبت داده شده است و از آن بهعنوان رویکردی یاد میشود که در آن، اولویتبندی امور بر اساس اهم و مهم صورت میگیرد. در منابع تاریخی و دینی اسلامی، دوری از [[خشونت علیه زنان در اسلام|خشونت]] بهعنوان یکی از ویژگیهای منسوب به پیامبر اسلام، محمد بن عبدالله، معرفی شده است. در [[قرآن]] کریم نیز مسلمانان به پذیرش صلح و پرهیز از درگیری فراخوانده شدهاند. در آیهٔ «اُدْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً» ([[سوره بقره|بقره]]: ۲۰۸)، مؤمنان به ورود کامل در «سِلم» دعوت میشوند که در تفاسیر قرآنی از آن به صلح، سازش و پرهیز از [[نزاع]] تعبیر شده است. برخی مفسران «سِلم» را مفهومی گستردهتر از صرفِ عدم خشونت دانستهاند که ابعاد اجتماعی و رفتاری گستردهتری را در بر میگیرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نفی خشونت در اسلام|سال=۱۳۹۳|نام=محمد|نام خانوادگی=حسینی شیرازی|ناشر=جلال الدین|صفحه=۱۳|مکان=قم}}</ref> دینی که توسط پیامبر [[اسلام]] ارائه شد، دارای مجموعهای از آموزههاست که گسترش آن را در مناطق مختلف جهان تسهیل کرده است. در میان این آموزهها، تأکید بر مدارا، نرمخویی و پرهیز از خشونت از جایگاه ویژهای برخوردار است. این اصل که در [[آیات]] قرآن بر آن تأکید شده، از عوامل مؤثر در شکلگیری و توسعه جوامع مسلمان و موفقیت آنان در حوزههای گوناگون دانسته میشود. برخی آیات به شرح زیر میباشد:<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نفی خشونت در اسلام|سال=۱۳۹۳|نام=محمد|نام خانوادگی=حسینی شیرازی|ناشر=جلال الدین|صفحهها=۱۹-۲۰|مکان=قم}}</ref> | ||
* آیات عفو: در قرآن، آیاتی وجود دارد که بر «[[عفو]]» و پرهیز از مقابله به مثل تأکید دارند. این آیات، گذشت را بهعنوان یکی از شیوههای مواجهه با نادرستیها مطرح میکنند و در تفسیرهای اسلامی، عفو بهعنوان یکی از مصادیق پرهیز از خشونت دانسته شده است. در این زمینه، در آیهای از قرآن آمده است: «وَأَن تَعفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ» (بقره: ۲۳۷)؛ که در آن، عفو بهعنوان رفتاری نزدیکتر به تقوا معرفی شده و بر حفظ [[نیکوکاری]] در روابط اجتماعی تأکید شده است. | * آیات عفو: در قرآن، آیاتی وجود دارد که بر «[[عفو]]» و پرهیز از مقابله به مثل تأکید دارند. این آیات، گذشت را بهعنوان یکی از شیوههای مواجهه با نادرستیها مطرح میکنند و در تفسیرهای اسلامی، عفو بهعنوان یکی از مصادیق پرهیز از خشونت دانسته شده است. در این زمینه، در آیهای از قرآن آمده است: «وَأَن تَعفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ» (بقره: ۲۳۷)؛ که در آن، عفو بهعنوان رفتاری نزدیکتر به تقوا معرفی شده و بر حفظ [[نیکوکاری]] در روابط اجتماعی تأکید شده است. | ||
نسخهٔ ۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۹
تعریف خشونت
خشونت در لغت به معانی درشتی، غلظت، خشم، زبری و تندی بهکار رفته است. در کاربرد مفهومی، خشونت به استفاده از زور، قدرت یا نیرو برای تحمیل اراده اطلاق میشود. در تفکیک مفاهیم مرتبط، میان «قدرت»، «زور» و «خشونت» تمایز قائل میشوند. قدرت ویژگی فردی محسوب نمیشود، بلکه به یک گروه تعلق دارد و تنها تا زمانی وجود دارد که اعضای آن گروه در کنار یکدیگر باقی بمانند. در تعریفی دیگر، خشونت به هرگونه حمله یا اقدام غیرقانونی علیه آزادیهایی گفته میشود که جامعه بهصورت رسمی یا ضمنی برای اعضای خود به رسمیت شناخته است. در این تعریف، منظور از آزادی صرفاً آزادیهای فردی در ابعاد مختلف آن است و تعرض به سایر حقوق طبیعی و فطری، در چارچوب این برداشت خاص، لزوماً خشونت تلقی نمیشود.[۱]
مفهوم خشونت
مفهوم خشونت را میتوان در دو معنای خاص و عام بررسی کرد. در معنای خاص، خشونت به اقداماتی اطلاق میشود که با هدف تحمیل اراده، سرکوب یا حذف مخالفان و از طریق روشهای غیرمنطقی، غیرقانونی و مغایر با شیوههای انسانی صورت میگیرد. این نوع خشونت میتواند شامل برخوردهای خشن در حوزههای اعتقادی و مذهبی یا اقداماتی باشد که با آسیب رساندن به جان و مال دیگران همراه است.در معنای عام، خشونت گاه به رفتارهایی اطلاق میشود که در آن فرد در حوزه دین یا قانون رویکردی سختگیرانه و غیرمسامحهآمیز اتخاذ میکند و بر پایبندی به اصول دینی و اعتقادی خود تأکید دارد. در برخی دیدگاهها، این نوع رویکرد بهعنوان «خشونت قانونی» توصیف شده است.[۲]
عدم خشونت بهعنوان یکی از مفاهیم اخلاقی، در متون دینی به پیامبران، معصومین و برخی اندیشمندان نسبت داده شده است و از آن بهعنوان رویکردی یاد میشود که در آن، اولویتبندی امور بر اساس اهم و مهم صورت میگیرد. در منابع تاریخی و دینی اسلامی، دوری از خشونت بهعنوان یکی از ویژگیهای منسوب به پیامبر اسلام، محمد بن عبدالله، معرفی شده است. در قرآن کریم نیز مسلمانان به پذیرش صلح و پرهیز از درگیری فراخوانده شدهاند. در آیهٔ «اُدْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً» (بقره: ۲۰۸)، مؤمنان به ورود کامل در «سِلم» دعوت میشوند که در تفاسیر قرآنی از آن به صلح، سازش و پرهیز از نزاع تعبیر شده است. برخی مفسران «سِلم» را مفهومی گستردهتر از صرفِ عدم خشونت دانستهاند که ابعاد اجتماعی و رفتاری گستردهتری را در بر میگیرد.[۳] دینی که توسط پیامبر اسلام ارائه شد، دارای مجموعهای از آموزههاست که گسترش آن را در مناطق مختلف جهان تسهیل کرده است. در میان این آموزهها، تأکید بر مدارا، نرمخویی و پرهیز از خشونت از جایگاه ویژهای برخوردار است. این اصل که در آیات قرآن بر آن تأکید شده، از عوامل مؤثر در شکلگیری و توسعه جوامع مسلمان و موفقیت آنان در حوزههای گوناگون دانسته میشود. برخی آیات به شرح زیر میباشد:[۴]
- آیات عفو: در قرآن، آیاتی وجود دارد که بر «عفو» و پرهیز از مقابله به مثل تأکید دارند. این آیات، گذشت را بهعنوان یکی از شیوههای مواجهه با نادرستیها مطرح میکنند و در تفسیرهای اسلامی، عفو بهعنوان یکی از مصادیق پرهیز از خشونت دانسته شده است. در این زمینه، در آیهای از قرآن آمده است: «وَأَن تَعفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ» (بقره: ۲۳۷)؛ که در آن، عفو بهعنوان رفتاری نزدیکتر به تقوا معرفی شده و بر حفظ نیکوکاری در روابط اجتماعی تأکید شده است.
- آیات دعوت کننده به صلح و آشتی: در قرآن، صلح و آشتی بهعنوان یکی از رویکردهای مطلوب در روابط اجتماعی معرفی شده است. در منابع تفسیری اسلامی، این آموزهها در چارچوب پرهیز از خشونت و کاهش تعارضهای اجتماعی تفسیر میشوند.بر اساس این دیدگاه، آیات متعددی بر ترجیح صلح بر درگیری و دعوت به همزیستی مسالمتآمیز تأکید دارند. از جمله در آیهای خطاب به مؤمنان آمده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً» (بقره: ۲۰۸)؛ که در آن، مؤمنان به پذیرش کامل صلح فراخوانده شدهاند.[۵]
منابع
- ↑ رضائی، معصومه (۱۳۹۹). خشونت و پیشگیری از آن از منظر اسلام. تهران: ندای کارآفرین. صص. ۱۲-۱۳.
- ↑ رضائی، معصومه (۱۳۹۹). خشونت و پیشگیری از آن از منظر اسلام. تهران: ندای کارآفرین. ص. ۱۳.
- ↑ حسینی شیرازی، محمد (۱۳۹۳). نفی خشونت در اسلام. قم: جلال الدین. ص. ۱۳.
- ↑ حسینی شیرازی، محمد (۱۳۹۳). نفی خشونت در اسلام. قم: جلال الدین. صص. ۱۹-۲۰.
- ↑ حسینی شیرازی، محمد (۱۳۹۳). نفی خشونت در اسلام. قم: جلال الدین. ص. ۲۲.