زنگیان

دودمان زنگی (خراجگزار امپراتوری سلجوقی)
۱۱۲۷–۱۲۵۹
Zengid black banner
دودمان زنگی در بزرگ‌ترین حد خود
پایتخت	حلب
زبان(های) رایج	ترکی عربی
دین(ها)	سنی تصوف
حکومت	امیرنشین
دودمان زنگیان
• ۱۱۲۷–۱۱۴۶	عمادالدین زنگی (نخستین)
• ۱۲۴۱_۱۲۵۹	محمود ملک ظهیر (واپسین)
تاریخ
• بنیان‌گذاری	۱۱۲۷
• فروپاشی	۱۲۵۹
واحد پول	دینار
پیشین پسین امپراتوری سلجوقی کنت‌نشین ادسا ایلخانان ایوبیان

اتابکان الجزیر و شام که به دودمان یا امرای زنگی یا زنگیان نیز شناخته می‌شوند، از سال ۵۲۱ تا ۶۴۸ ه‍.ق به حکومت بر نواحی‌ای از شام و الجزیره مشغول بودند. این دودمان توسط اتابک عمادالدین زنگی پسر آق سنقر بنیان گذاشته شد. او از سال ۴۷۸ تا ۴۸۷ ه‍.ق در حلب از جانب تنش نیابت می‌کرد و در آخر کار بر او قیام کرد و اسیر شد. زنگی در سال ۵۲۱ ه‍.ق به حکومت عراق و بغداد منصوب گردید و در همین سال موصل و سنجار و الجزیره و حران نیز ضمیمه حکومت او شد و سال بعد حلب و سایر بلاد شام هم بر آنها افزوده شد. بعد از مرگ زنگی، ممالک او به دو پسرش نورالدین محمود و سیف‌الدین غازی رسید. نورالدین در شام مثل برادر به جلوگیری از عیسویان می‌پرداخت و سیف‌الدین در موصل و الجزیره حکومت می‌کرد. بعد از این دو برادر، شعبه شامی خاندان زنگی به تدریج از میان رفت ولی شاخه جدیدی از آن در سنجار پیدا شد و یک شعبه نیز در الجزیره به ظهور رسید. شاخه سنجار را در سال ۶۱۸ ه‍.ق ایوبیان از میان برداشتند. شعب دیگر این خاندان به‌دست لؤلؤ غلام و وزیر آخرین اتابک زنگی موصل، منقرض شد و چون مغول بر الجزیره و شام دست یافتند، جمیع شاخه‌های خاندان زنگی را قلع کردند.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «اتابک». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.