سلیمان بن محمد حامض

ابوموسی سلیمان بن محمد بن احمد بغدادی حامض، نحوی وراق و یکی از ائمه نحو در کوفه بود که شاگرد ابوالعباس ثعلب و جانشین او شد. او در بیان و علم عربیت یگانه معرفی شده و توانست میان مذهب‌های کوفی و بصری جمع کند، اگرچه به کوفیان گرایش بیشتری داشت. حامض آثار متعددی در نحو، لغت و شعر تألیف کرد و در دوره خلافت مقتدر عباسی در سال ۳۰۵ هجری درگذشت.

زندگی

حامض سلیمان بن محمد بن احمد بغدادی، مکنی به ابوموسی، نحوی وراق و از ائمه نحو کوفه بود. وی در بیان و علم عربیت و شعر یگانه توصیف شده و جامع میان دو مذهب کوفی و بصری بود، اگرچه نسبت به کوفیان تعصب داشت. به‌علت تندخویی، لقب «حامض» (ترش) به او داده شد. او از ابوالعباس ثعلب علم آموخت و جانشین وی شد. همچنین ابوعمرو زاهد، ابوجعفر اصفهانی و برزویه از او روایت کرده‌اند. ابوعلی نقار کتاب ادغام فراء را به او ارائه کرد و از وی خواست آن را چنان خلاصه کند که در هیچ‌کس دیگر توانایی آن دیده نشده باشد. حامض این موفقیت را حاصل چهل سال مصاحبت با ابوالعباس دانست.

درگذشت

وی در سال ۳۰۵ هجری در ۲۳ یا ۲۴ ذیحجه در دوره خلافت مقتدر عباسی درگذشت.

آثار

از تألیفات او می‌توان به کتاب‌های «خلق الانسان»، «سمعانی غریب الحدیث»، «النصال»، «المختصر فی النحو»، «النبات» و «الوحوش» اشاره کرد. ابن‌ندیم نیز وی را از اصحاب ثعلب و از خواص او و از علمای نحو و لغت دانسته و مذهب بصریان را برای او ذکر کرده است. او خطی خوش داشت و آثار یادشده از جمله منابع مهم نحو و لغت به‌شمار می‌آیند.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حامض». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.