خازمیه

خازمیه فرقه‌ای منسوب به عجارده سیستان است که در مسئله قدر و استطاعت دیدگاهی نزدیک به اهل‌سنت دارد و بر حاکمیت کامل مشیت الهی تأکید می‌کند و میمونیه را به سبب گرایش معتزلی در این موضوع کافر می‌داند. آنان در مسئله دوستی و دشمنی معتقدند معیار نهایی ایمان یا کفر، حالت انسان در پایان عمر است؛ ازاین‌رو خداوند دوستدار کسانی است که با ایمان بمیرند و دشمن کسانی که با کفر بمیرند. این نظر به نظریه «موافاة» نزد اهل‌سنت نزدیک دانسته شده و بر پایه آن تکفیر برخی صحابه مانند علی، طلحه، زبیر و عثمان رد می‌شود.

باورها

خازمیه نام یکی از فرقه‌های اسلامی است. بیشتر عجارده سیستان به این آیین منسوب بوده‌اند. در مسئله قدر، استطاعت و مشیت الهی دیدگاهی نزدیک به اهل‌سنت دارند و معتقدند آفریننده‌ای جز خدا نیست و هیچ چیز جز به خواست او پدید نمی‌آید و استطاعت همراه با فعل است. آنان میمونیه را که در مسئله قدر و استطاعت از معتزله پیروی می‌کنند کافر می‌شمارند.

خازمیه با بیشتر خوارج در مسئله دوستی و دشمنی با مردم اختلاف دارند. آنان معتقدند دوستی و دشمنی نزد خداوند تنها بر اساس ایمان و کفر در پایان زندگی است؛ بنابراین خداوند بنده‌ای را که سرانجام با ایمان بمیرد دوست دارد، هرچند بیشتر عمرش کافر بوده باشد، و اگر کسی در پایان عمر کافر شود کافر شمرده می‌شود، هرچند بیشتر عمرش مؤمن بوده باشد. به نظر آنان خداوند همواره دوستدار دوستان و دشمن دشمنان خود است.

این دیدگاه با نظریه «موافاة» نزد اهل‌سنت مشابهت دارد. اهل سنت بر اساس آیه «لقد رضی الله عن المؤمنین اذ یبایعونک تحت الشجرة» استدلال می‌کنند که خداوند از بیعت‌کنندگان زیر درخت خشنود شده و آنان اهل بهشت‌اند. از این رو علی، طلحه و زبیر که در میان بیعت‌کنندگان بودند و نیز عثمان که پیامبر به جای او بیعت کرد، در شمار مؤمنان قرار می‌گیرند و تکفیر این چهار تن نادرست شمرده می‌شود.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خازمیه». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.