خانم‌باشی

فاطمه، معروف به خانم‌باشی (درگذشت ۱۳۳۶ ه.ش)، دختر باغبان‌باشی باغ ییلاقی اقدسیه بود که در سال ۱۳۰۸ به عقد موقت ناصرالدین شاه درآمد.

زندگی

پدر فاطمه، باغبان‌باشی باغ ییلاقی اقدسیه بود. پس از آن که ناصرالدین شاه او را به عقد خود درآورد، نامش ابتدا به باغبان‌باشی و کمی بعد به خانم باشی تغییر یافت. خانم باشی تحت تربیت امینه اقدس قرار داشت و این فرصت را برای جلب توجه شاه استفاده می‌کرد. خانم باشی به دلیل زیبایی و شباهت چشمانش به جیران، مورد توجه شاه قرار گرفت و حتی سعی کرد لقب فروغ‌السلطنه را که پس از مرگ جیران به کسی داده نشده بود، کسب کند، اما موفق نشد. او دو بار از ناصرالدین شاه باردار شد که هر دو بارداری به سقط انجامید.

بی‌مهری شاه باعث شد خانم باشی به خواست او اعتنایی نکند و پیوسته از شاه فاصله بگیرد. این موضوع احتمالاً زمینه علاقه ناصرالدین شاه به خواهر او، ماه رخسار، را فراهم کرد. خانم باشی با شرط تأمین خانه‌ای جداگانه برای ماه رخسار، به ازدواج خواهرش رضایت داد.

برخی منابع دسیسه ترور ناصرالدین شاه (۱۲۷۵ ش) را به خانم باشی نسبت داده‌اند و همکاری او با صدراعظم امین‌السلطان در این زمینه مورد اشاره قرار گرفته است. با این حال، تاج‌السلطنه این اتهام را توطئه‌ای از سوی کسانی می‌دانست که نسبت به خانم باشی رشک می‌بردند.

در دوره مظفرالدین شاه، خانم باشی به ازدواج محمدعلی میرزا، معروف به قهرمان خان امیرآخور، ولیعهد، درآمد. از این ازدواج سه پسر و دو دختر داشت و نام خانوادگی حاجبی برای او برگزیده شد. پس از مرگ همسرش، او با رضاخان بصیرالدوله هروی، مشاور احمدشاه، ازدواج کرد و صاحب دختری به نام افسرالملوک شد. خانم باشی در اواخر عمر در میدان ژاله زندگی می‌کرد و در سال ۱۳۳۶ ش درگذشت.