راوندیه
راوندیّه یا شیعه آلعباس، یکی از فرقههای شیعی ـ سیاسی در سدههای نخستین اسلام بود که امامت و خلافت پس از پیامبر اسلام را حق فرزندان عباس بن عبدالمطلب، عموی پیامبر، میدانست. این گروه از پیروان عبدالله راوندی بهشمار میآمدند و هیچ نسبتی با ابنراوندی مشهور نداشتند. راوندیه بهتدریج به یکی از نیروهای اصلی در براندازی حکومت اموی و برپا کردن خلافت عباسی تبدیل شد.
باورها
اصلیترین باور راوندیه این بود که امامت پس از پیامبر اسلام، به ارث و از آنِ فرزندان عباس بن عبدالمطلب است. برخی از گروههای تندرو در میان راوندیه به الوهیت منصور خلیفه عباسی باور داشتند. این فرقه از بازماندگان کیسانیه بهشمار میرفت؛ پس از درگذشت ابوهاشم عبدالله بن محمد بن حنفیه در سال ۹۸ قمری، آنان با محمد بن علی بن عبدالله بن عباس بیعت کردند و او را امام و خلیفه دانستند.[۱]
نقش تاریخی
راوندیه در نواحی مختلف، بهویژه در شرق جهان اسلام نفوذ گستردهای یافتند و همواره در انتظار پایان سلطنت امویان بودند. آنان بر این باور بودند که با کامل شدن یک سده از حکومت امویان، خلافت باید به صاحب اصلی خود یعنی آلعباس برسد. در سال ۱۰۱ قمری نمایندگانی نزد محمد بن علی، که لقب «امام» گرفته و در قریه خُمَیمه از نواحی شام ساکن بود، فرستادند و با او بر امامت و خلافت بیعت کردند. محمد بن علی نیز بهسرعت داعیانی به عراق و خراسان اعزام کرد تا مردم را به سوی آلعباس دعوت کنند و ستمهای امویان را آشکار سازند.[۲]
در دوران محمد بن علی و پسرش ابراهیم امام، داعیان راوندی در سراسر عراق و خراسان فعال بودند. پس از مرگ محمد بن علی در سال ۱۲۴ قمری، پیروان او جامههای سیاه پوشیدند و به «مَسْوَدَه» معروف شدند. بیشتر آنان از دهقانان خراسان و نجیبزادگان ایرانی بودند. همین نیروها با رهبری ابومسلم خراسانی و ابوسلمه خلال، حکومت اموی را در سال ۱۳۲ قمری سرنگون کردند و در نبرد زاب، برتری اجتماع ایرانیان را در شکلگیری خلافت جدید تثبیت نمودند. این پیروزی آغازگر دورهای تازه در تاریخ خلافت و تمدن اسلامی بود.[۳]
شاخهها
از راوندیه شاخههای متعددی پدید آمد که برخی از آنها اعتقادات غالیانه نیز داشتند. مهمترین این شاخهها عبارت است از:[۴]
- بومسلمیه: معتقد به امامت و حیات جاوید ابومسلم خراسانی.
- برکوکیه: شاخهای از بومسلمیه.
- بوسلمیه / خلالیه: قائل به امامت ابوسلمه حفص بن سلیمان خلال، پس از حسنین و محمد بن حنفیه.
- رزامیه: شامل «مقنعیه» و «مبیضه» (سپیدجامگان) و از معتقدان ابومسلم.
- مسوّده: پیروان عباسی که جامه سیاه میپوشیدند.
- هاشمیه: پیروان ابوهاشم عبدالله بن محمد بن حنفیه که امامت را پس از او از آنِ آلعباس میدانستند.
- هریریه: پیروان ابوهریره راوندی، معتقد به امامت عباس عم پیامبر و ابومسلم خراسانی.
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «راوندیة». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.