طاغوت
طاغوت اسم مصدر برگرفته از ریشه طغی است. این واژه در معنای عام به هر موجود سرکش و متعدی اطلاق میشود. در کاربرد قرآنی و روایی، به هر سردمدار ضلالت و هر آنچه غیر از خداوند که مورد پرستش قرار گیرد، طاغوت گفته شده است.
معنای لغوی و اصطلاحی
طاغوت اسم مصدر برگرفته از ریشه طغی است. در بررسی اشتقاقی آن گفتهاند اصل آن «طغیوت» بوده است که پس از جابجایی لامالفعل و عینالفعل و قلب یاء متحرک (که ماقبلش مفتوح بوده) به الف، به شکل فعلی درآمده است. جمع این واژه «طواغیت»، «طواغت» و «طواغ» است. این واژه در معنای عام به هر موجود سرکش و متعدی اطلاق میشود. در کاربرد قرآنی و روایی، به هر سردمدار ضلالت و هر آنچه غیر از خداوند که مورد پرستش قرار گیرد، طاغوت گفته شده است. در تفسیر آیه فمن یکفر بالطاغوت، کفر به طاغوت به معنای سرپیچی از اطاعت هر آن چیزی است که با فرمان خدا مخالفت میورزد.[۱]
طاغوت در روایات اسلامی
در احادیث، رویکردهای گوناگونی نسبت به مفهوم طاغوت وجود دارد: محمد باقر، امام پنجم شیعیان امامیه در روایتی، هر پرچمی را که پیش از قیام قائم برافراشته شود، پرچمدار آن را طاغوت خوانده است. در روایتی دیگر از حذیفة بن یمان، پیامبر اسلام نسبت به ظهور سلاطین و حکام ستمگر هشدار داده است که بندگان خدا را میکُشند و میترسانند و گریز از ستم آنان جز با همراهی و سرسپردگی ممکن نیست. در این روایت تأکید شده که مؤمن پرهیزگار ناچار است در ظاهر با آنان سازش کند اما در باطن از آنان بیزاری بجوید تا آنکه خداوند عزت اسلام را بازگرداند و ستمگران را سرکوب کند.[۲]
در روایتی منقول از جعفر صادق به نقل از پدرانش، پیرامون سرنوشت قومی که به هلاکت دچار شدند، اشاره شده است که بندگی طاغوت و دوستی دنیا از عوامل این عذاب بوده است. بر اساس این نقل، در پاسخ به چرایی این عذاب، اطاعت از فرمانهای سران طاغوت و محبت افراطی به دنیا به عنوان علل سقوط آنان برشمرده شده است. همچنین در روایتی از ابوبصیر، جعفر صادق از قول پدرش نقل میکند که شیعیان کسانی هستند که از پرستش طاغوت اجتناب کردهاند، زیرا اطاعت از ستمگر مقتدر در حکم پرستش اوست.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «طاغوت». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.