عورت
‘’‘عورت’‘’، در لغت به معنای آنچه موجب شرم یا خلل و رخنه است و در اصطلاح فقهی، به اعضایی از بدن گفته میشود که پوشاندن آنها در برابر نامحرم و هنگام نماز واجب است. افزون بر احکام فقهی، این واژه در آموزههای دینی با مفاهیم اخلاقی همچون حیا، حفظ حرمت و پرهیز از کنجکاوی در حریم خصوصی دیگران پیوند دارد و روایات بسیاری بر وجوب ستر، حرمتِ نگاه و ضرورت رعایت حریم خصوصی در هنگام استحمام یا مواجهه با دیگران تأکید ورزیدهاند.
معنای لغوی و کاربرد
واژه عورت در لغت به معنای آنچه شخص از آن شرم دارد، رخنه و شکاف در سرحد مملکت (که بیم آسیب از آن میرود) و شکاف کوهها به کار میرود. این واژه در کلام امیرالمؤمنین (ع) نیز برای اشاره به حفظ حدود و ثغور مسلمانان و پوشاندن عیوب به کار رفته است؛ چنانکه فرمود خداوند حفظ حدود و ستر عورت مسلمانان را ضمانت کرده است.[۱]
احکام فقهی
در فقه، عورت به عضوی گفته میشود که پوشاندن آن از دید دیگران واجب و کشف آن حرام است. محدوده عورت در فقه به شرح زیر است:
‘’‘در نماز:’‘’ برای مرد، آلت تناسلی، بیضتین و دبر است و برای زن، تمامی بدن بهجز صورت، کف دست و کف پا. ‘’‘در برابر دیگران:’‘’ برای مرد، پوشاندن همان محدوده نماز در برابر هر مرد و زنی (بهجز همسر) واجب است. برای زن، در برابر زن دیگر، حد فاصل قبل و دبر است و در برابر مرد نامحرم، تمامی بدن بهجز مواردی استثنایی مانند زنان کهنسال (آن هم در حد بخشی از موی سر) باید پوشیده باشد.[۲]
اخلاق و حریم خصوصی در روایات
در روایات معصومان (ع) بر رعایت حیا و حفظ حرمت دیگران تأکید ویژهای شده است. از امام صادق (ع) نقل شده است که هنگام شستوشو در فضای باز، باید از دیدرس بودن مواظبت کرد و استحمام بدون لنگ نکوهیده است. در روایتی دیگر، امام صادق (ع) از نگاه مرد به عورت برادر مسلمان خود نهی کرده و آن را موجب لعن هفتاد هزار فرشته دانسته است؛ همچنین کسی که عمداً به عورت مؤمن نگاه کند، در زمره منافقانی قرار میگیرد که در پی عیبجویی از دیگران بودند. در مقابل، پوشاندن عورت برادر دینی—بیآنکه او متوجه شود—عاملی برای آمرزش گناهان و حسن عاقبت ذکر شده است.[۳]
در سیره نظامی و درمانی
در سیره امیرالمؤمنین (ع) در میدانهای نبرد، ایشان به لشکریان خود دستور میدادند که حتی در هنگام شکست دشمن و هزیمت آنان، از کشتن فراریان، ضربه زدن به مجروحان، مثله کردن کشتهها و مکشوف ساختن عورت آنان پرهیز کنند. همچنین در روایتی، دعایی برای رفع درد عورت از امام صادق (ع) نقل شده که بر خواندن «بسم الله و بالله…» و توکل بر خداوند تأکید دارد.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عورت». دایرهالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.