حیض
در تعریف حیض گفته شده که در دورهای معین از رحم زنان خارج میشود و در فقه اسلامی احکام خاصی دارد. مدت آن معمولاً میان سه تا ده روز دانسته شده است. در این زمان نماز بر زن واجب نیست، اما روزه ماه رمضان باید پس از پاکی قضا شود و نزدیکی جنسی در این ایام ممنوع است. در منابع فقهی به زن که حیض میبیند، حائض گفته میشود.
همچنین گفته شده که یکی از خونهایی است که در ایام قاعدگی زنان، از آنان خارج میشود. در شریعت اسلام، حیض متفاوت از خون استحاضه است. بر این اساس، خون حیض گرم، تیره رنگ و غلیظ است و با فشار از موضع بیرون میآید.[۱]
استظهار
استظهار در لغت به معنای احتیاط است و در اصطلاح فقه اسلامی، به خونی گفته میشود که در حکم خون حیض در نظر گرفته میشود. بر اساس آموزههای فقهی اسلام، اگر خون حیض از ایام عادت بگذرد، بر مکلف لازم است که پیش از رسیدن به روز دهم (از اول حیض)، یک یا دو یا سه روز (به اختلاف فتواها و روایات)، همچنان به ترک عبادت خود ادامه دهد تا معلوم گردد که خون از ده روز میگذرد تا ایام پس از عادت را استحاضه قرار دهد یا نمیگذرد تا همه ایام عادت و پس از آن را حیض محسوب دارد.[۲]
در منابع اسلامی
حیض خونی است که معمولاً هر ماه چند روز از رحم زنان خارج میشود و زنی که این خون را میبیند حائض نامیده میشود. در قرآن آمده است: «وَیَسْأَلُونَکَ عَنِ الْمَحِیضِ قُلْ هُوَ أَذًی فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِی الْمَحِیضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّیٰ یَطْهُرْنَ…» (بقره: ۲۲۲). یعنی از تو دربارهٔ حیض میپرسند، بگو آن رنجی است؛ پس در حال حیض از زنان کناره گیرید و تا پاک نشوند با آنان نزدیکی نکنید.[۳]
در روایات اسلامی ویژگیها و احکام حیض بیان شده است. از جعفر صادق نقل شده است که خون حیض و خون استحاضه از یک منشأ نیستند و میان آنها تفاوتهایی وجود دارد؛ از جمله اینکه خون حیض گرم و تیره است و معمولاً با فشار خارج میشود، در حالی که خون استحاضه سردتر و زردرنگ توصیف شده است.[۴]
در فقه
در فقه اسلامی برای حیض مدتهایی ذکر شده است. در روایتی از جعفر صادق آمده است که کمترین مدت حیض سه روز و بیشترین آن ده روز است. همچنین از محمد باقر نقل شده است که کمترین فاصله میان دو حیض ده روز است.[۵]
از نظر احکام شرعی، در ایام حیض برخی تکالیف برای زن تغییر میکند. از جمله اینکه نماز در این ایام بر زن واجب نیست و قضای آن نیز لازم نیست، اما روزه ماه رمضان را باید پس از پاک شدن قضا کند. همچنین در این مدت نزدیکی جنسی از راه فرج با همسر جایز نیست، هرچند بهرهگیریهای دیگر میان زن و شوهر مجاز دانسته شده است. در برخی روایات دربارهٔ کفاره نزدیکی در زمان حیض نیز آمده است که اگر این عمل در آغاز حیض باشد صدقهای معادل یک دینار و اگر در پایان آن باشد ربع دینار پرداخت شود و اگر توانایی مالی نباشد استغفار توصیه شده است.[۶]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حیض». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «استحاضه». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «استظهار». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.