روزبهان بقلی

روزبهان، با نام کامل ابومحمد روزبهان بن ابونصر بقلی شیرازی دیلمی و مشهور به شیخ شطّاح (۵۲۲–۶۰۶ق)، از عارفان برجسته سده ششم هجری قمری بود که در شیراز می‌زیست. او در علوم دینی مانند تفسیر، حدیث، فقه و عرفان مهارت داشت و سال‌ها در جامع عتیق شیراز به وعظ و ارشاد مردم پرداخت. آثار متعددی در تفسیر قرآن، حدیث، فقه، اصول عقاید و تصوف از او برجای مانده است و آرامگاه او در محله بالاکفت شیراز قرار دارد.

زندگی

روزبهان نزد استادانی چون ارشدالدین ابوالحسن علی نیریزی، فخرالدین مریم و صدرالدین ابوطاهر احمد بن محمد سلفی به تحصیل علوم دینی پرداخت. وی در علوم قرآنی، تفسیر، حدیث، فقه و عرفان مهارت یافت و به‌تدریج در میان اهل علم و تصوف جایگاه برجسته‌ای پیدا کرد.

بخش عمده زندگی روزبهان در شیراز به مجاهده، وعظ و ارشاد گذشت. گزارش شده است که او حدود پنجاه سال در جامع عتیق شیراز به موعظه و تذکیر مردم پرداخت و در این مدت به‌عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده عرفانی آن شهر مطرح بود.

درگذشت

روزبهان سرانجام در سال ۶۰۶ قمری درگذشت و آرامگاه او در محله بالاکفت شیراز قرار دارد.

آثار

از روزبهان آثار متعددی در حوزه‌های مختلف علوم اسلامی برجای مانده است. در تفسیر قرآن آثاری چون لطائف البیان فی تفسیر القرآن و عرائس البیان به او نسبت داده شده است. در حوزه حدیث نیز کتاب‌هایی مانند مکنون الحدیث و حقائق الاخبار از او یاد شده است. همچنین در فقه اثر الموشّح فی المذاهب الاربعة و در اصول عقاید آثاری مانند الارشاد و المناهج به وی نسبت داده شده است. در حوزه تصوف و عرفان نیز آثاری همچون مشرب الارواح، منطق الاسرار ببیان الانوار، شرح شطحیات، لوامع التوحید، مسالک التوحید، کشف الاسرار و مکاشفات الانوار و شرح الحجب و الاستار از او نقل شده است.

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «روزبهان». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.