عزاداری
عزاداری یا سوگواری به معنای اقامه مراسم عزا برای درگذشتگان و به سوگ نشستن پس از مرگ است. در مذهب تشیع، برپایی ماتم در سوگ امامان شیعه، بهویژه حسین بن علی، از شعائر دینی بهشمار میرود و روایات متعددی در سفارش به آن و تعیین پاداش برای سوگواران نقل شده است. همچنین در شریعت اسلام آدابی برای عزاداری مردگان وضع شده است که پیشینه آن به سنّت محمد در کشتهشدن جعفر بن ابیطالب بازمیگردد.
پیشینه و آداب سوگواری در اسلام
آداب سوگواری برای مردگان در سنت اسلامی بر پایه رفتار محمد پس از کشتهشدن جعفر بن ابیطالب شکل گرفته است. عباس بن موسی بن جعفر نقل کرده است که از پدرش موسی بن جعفر دربارهٔ عزاداری برای مردگان پرسید. موسی بن جعفر پاسخ داد هنگامی که خبر کشتهشدن جعفر بن ابیطالب به پیامبر اسلام رسید، او به خانه جعفر رفت و فرزندان وی یعنی عون، عبدالله و محمد را طلبید و آنان را مورد محبت قرار داد. اسماء بنت عمیس، همسر جعفر، با دیدن این رفتار دریافت که همسرش کشته شده است و گریست. محمد به او تسلیت گفت و خبر داد که جبرئیل به او خبر داده که خداوند دو بال از یاقوت سرخ به جعفر عطا کرده تا در بهشت پرواز کند. به پیشنهاد اسماء، محمد فضایل جعفر را در میان مردم نیز اعلام کرد. پس از این واقعه، محمد دستور داد تا برای خانواده جعفر غذا تهیه کنند و به خانه آنها ببرند که این اقدام از آن زمان به سنتی اسلامی تبدیل شد. در همین راستا، محمد به دخترش فاطمه دستور داد تا سه روز نزد اسماء بنت عمیس بماند و در این مدت غذای خانواده جعفر را آماده کند.[۱]
احکام و مدت عزاداری
بر اساس روایتی از محمد باقر، مدت زمان اقامه عزاداری برای متوفی سه روز از زمان وفات او تعیین شده است. همچنین جعفر صادق روایت کرده است که غذا خوردن نزد خانواده مصیبتزده از رفتارهای دوران جاهلیت است و سنت محمد بر این بوده که دیگران برای خانواده عزادار غذا تهیه کنند و به خانه آنان بفرستند.[۲]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عزاداری». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.