رهبانیت
رُهبانیت به شیوهای از زهد و گوشهگیری دینی گفته میشود که در آن فرد برای دوری از لذتهای دنیوی و تمرکز بر عبادت، از بسیاری از امور زندگی مانند ازدواج و بهرهمندی از نعمتهای معمول چشم میپوشد. این شیوه بیشتر با سنتهای زاهدانه در مسیحیت شناخته میشود. در منابع اسلامی، رهبانیت به عنوان روشی که بعدها در میان مسیحیان پدید آمد معرفی شده و تأکید شده است که در اسلام چنین شیوهای تشریع نشده و به جای آن، فعالیت اجتماعی و تلاش در راه خدا مورد تأکید قرار گرفته است.
تعریف
رهبانیت به معنای زهد شدید و دوری از لذتهای دنیوی است؛ به گونهای که فرد خود را از بسیاری از بهرههای معمول زندگی بازمیدارد. در برخی منابع لغوی آمده است که راهبان برای مهار نفس از اموری مانند ازدواج، خوردن غذاهای لذیذ و برخی لذتهای دنیوی پرهیز میکردند و گاه به شیوههای سختگیرانهای برای کنترل خواهشهای نفسانی روی میآوردند. در قرآن نیز به رهبانیتی اشاره شده است که پیروان مسیحیت آن را پدیدآوردند و آن را برای جلب رضایت خدا بر خود مقرر کردند، در حالی که به گفته قرآن این شیوه به صورت الزامآور بر آنان مقرر نشده بود.[۱]
رهبانیت در ادیان
در مسیحیت
در برخی تفاسیر اسلامی بیان شده است که اصل گرایش به زهد و ترس از خدا در میان پیروان عیسی وجود داشته است، اما بعدها در میان مسیحیان به صورت رهبانیت سازمانیافته درآمد. قرآن این شیوه را بدعتی میداند که پیروان مسیحیت خود آن را پدیدآوردند و آن را برای جلب رضای خدا بر خود تحمیل کردند، اما آنگونه که باید به آن پایبند نماندند. در برخی تفاسیر، یکی از مصادیق این عدم پایبندی، نپذیرفتن پیامبر اسلام از سوی آنان دانسته شده است.[۲]
در اسلام
در منابع اسلامی تأکید شده است که رهبانیت به عنوان شیوهای از گوشهگیری و ترک زندگی اجتماعی در اسلام پذیرفته نشده است. در حدیثی از پیامبر اسلام نقل شده است که «در اسلام رهبانیت وجود ندارد». در روایتی دیگر آمده است که هنگامی که عثمان بن مظعون پس از مرگ فرزندش به گوشهگیری و عبادت روی آورد، پیامبر او را از این کار بازداشت و بیان کرد که چنین شیوهای بر پیروان اسلام مقرر نشده است. همچنین در روایتی نقل شده است که علی بن جعفر از موسی بن جعفر پرسید آیا برای یک مسلمان شایسته است که به سیاحت و گوشهگیری روی آورد و شیوه رهبانیت پیش گیرد. در پاسخ گفته شد که چنین کاری پسندیده نیست. در برخی روایات نیز تأکید شده است که رهبانیت در میان پیروان اسلام به معنای کنارهگیری از جامعه نیست، بلکه تلاش و مجاهدت در راه خدا جایگزین آن دانسته شده است.[۳]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «رهبانیت». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
