عبدالملک بن مروان: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «'''عبدالملک بن مروان'''، پنجمین خلیفه اموی است. پدر او مروان یکم و مادرش عایشه بنت معاویه بن مغیره بود. او در دوران خلافت معاویه و در سن ۱۶ سالگی، به فرماندهی سپاه مدینه بر علیه بیزانس منصوب شد۔ او پس از پدرش، ب...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات خلیفه | |||
| نام = عبدالملک بن مروان | |||
| تصویر = Abdul Malik ibn Marwan depicted on Gold Dinar.png | |||
| اندازه تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = [[دینار]] عبدالملک بن مروان، ضرب ۶۹۵م{{سخ}}(نخستین دینار اسلامی) | |||
| succession = [[فهرست خلفا و امرای اموی| پنجمین خلیفه اموی]] | |||
| دوران = ۶۵ – [[۸۶ (قمری)|۸۶ ق.]] برابر ۱۲ آوریل [[۶۸۵ (میلادی)|۶۸۵]] – ۸ اکتبر [[۷۰۵ (میلادی)|۷۰۵م]]. | |||
| reign-type = خلافت | |||
| تفویض = | |||
| تعمید = | |||
| نام کامل = عبدالملک مروان | |||
| لقب = | |||
| زادروز = [[۲۶ (قمری)|۲۶ ق.]] برابر [[۶۴۶ (میلادی)|۶۴۶م.]] | |||
| زادگاه = | |||
| تاریخ درگذشت = [[۸۶ (قمری)|۸۶ ق.]] برابر ۸ اکتبر [[۷۰۵ (میلادی)|۷۰۵م.]] (۵۹ سال) | |||
| محل درگذشت = | |||
| آرامگاه = | |||
| پیش از = [[ولید بن عبدالملک]] | |||
| پس از = [[مروان بن حکم]] | |||
| شهبانو = | |||
| همسر = | |||
| همسر ۱ =[[ولیده بنت العباس]] | |||
| همسر ۲ = [[عاتکه بنت یزید]] | |||
| همسر ۳ = [[فاطمه بنت هشام]]{{سخ}} قلطمه بنت جعده | |||
| کاخ = | |||
| دودمان = [[امویان]] شاخه بنی مروان | |||
| آواز سلطنتی = | |||
| شعار سلطنتی = | |||
| پدر = [[مروان بن حکم|مروان یکم]] | |||
| مادر = عایشه بنت معاویه بن مغیره | |||
| فرزندان = [[ولید بن عبدالملک|ولید]]{{سخ}}[[هشام بن عبدالملک|هشام]]{{سخ}}[[عبدالله بن عبدالملک|عبدالله]]{{سخ}}[[سلیمان بن عبدالملک|سلیمان]]{{سخ}}[[مسلمه بنت عبدالملک|مسلمه]]{{سخ}}[[یزید دوم]]{{سخ}}[[حجاج بن عبدالملک|حجاج]]{{سخ}}[[فاطمه بنت عبدالملک|فاطمه]] | |||
| دین = [[اسلام]] | |||
| امضاء = | |||
}} | |||
'''عبدالملک بن مروان''' از [[فهرست خلفای اموی|خلفای اموی]] بود که پس از مرگ پدرش در سال ۶۵ قمری به حکومت رسید. او در ابتدای زندگی به [[عبادت]] و [[تلاوت قرآن]] شهرت داشت، اما در دوران حکومت به سختگیری و خشونت روی آورد. وی با گماردن عاملانی در مناطق مختلف، قلمرو اسلامی را تحت کنترل خود درآورد و نخستین کسی بود که سکه [[دینار]] را در [[اسلام]] ضرب کرد. دوران سلطنت او با قیامهایی نظیر [[قیام توابین]] همراه بود و سرانجام در سال ۸۶ قمری درگذشت. | |||
==پانویس== | == زندگی == | ||
===ارجاعات=== | '''عبدالملک بن مروان'''، (۶۴۷ یا ۶۴۶ میلادی در [[مدینه]] — ۷۰۵ میلادی در [[دمشق]]) پنجمین [[فهرست خلفای اموی|خلیفه اموی]] است.<ref>{{پک|Group of writers|2006|ک=Concise Encyclopædia Britannica|ف=Abd abd al-Malik ibn Marwan|زبان=en}}</ref> پدر او [[مروان بن حکم|مروان یکم]] و مادرش [[عایشه بنت معاویه بن مغیره]] بود. او در دوران خلافت معاویه و در سن ۱۶ سالگی، به فرماندهی سپاه مدینه بر علیه بیزانس منصوب شد۔ او پس از پدرش، به خلافت منصوب شد و بیشتر قبایل عرب خلافت او را پذیرفتند۔ او به دنبال ایجاد اتحادی در قبایل عرب بود۔ او برای بازپسگیری [[عراق]] تلاشهای بسیاری کرد۔ او با [[خوارج]] نیز نبردهایی را تدارک دید۔ او طولانیترین دوره خلافت در میان امویان را داشته است.<ref>{{پک|Gibb|۱۹۸۶|ف=CABD AL-MALIK B. MARWAN|ک=Encyclopaedia of Islam|زبان=en}}</ref> | ||
{{پانویس| | |||
===منابع=== | عبدالملک بن مروان پیش از رسیدن به [[خلافت]]، ملازم [[مسجد]] بود و به دلیل کثرت حضورش در آنجا به «کبوتر مسجد» شهرت داشت. نقل شده است که هنگام دعوت به خلافت، مشغول تلاوت قرآن بود و با بستن آن گفت: «سلام علیک هذا فراق بینی وبینک». با این حال، گزارش شده است که او در دوران حکومت تغییر رویه داد و از فردی که از کشتن یک مورچه پرهیز داشت، به حاکمی تبدیل شد که گزارشهای قتل و خونریزی حجاج بن یوسف ثقفی تأثیری در او نداشت؛ چنانکه گفتهاند در پاسخ به پرسش زهری درباره [[شرب خمر]]، به نوشیدن [[خون]] نیز اعتراف کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبدالملک بن مروان}}</ref> | ||
=== شیوه حکومت و کارگزاران === | |||
عبدالملک به بخل و خشونت شناخته میشد و کارگزاران او نیز همین سیاست را در پیش گرفته بودند. مهمترین عاملان او عبارت بودند از: [[حجاج بن یوسف ثقفی]] در [[عراق،]] [[مهلب بن ابیصفره]] در خراسان، [[هشام بن اسماعیل]] در [[مدینه]]، [[عبدالله بن عبدالملک]] در [[مصر]]، [[موسی بن نصیر]] در [[مغرب]]، محمد بن یوسف در یمن و محمد بن مروان در جزیره. از اقدامات مهم او، ضرب سکه دینار در اسلام بود. همچنین در دوران او قیام توابین به رهبری سلیمان بن صرد و [[مسیب بن نجبه]] رخ داد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبدالملک بن مروان}}</ref> | |||
از جمله اقدامات او در دوران خلافتش، قرار دادن [[زبان عربی|عربی]] به عنوان زبان رسمی سراسر قلمروی تحت سلطه او و همینطور ضرب [[سکه اسلامی|سکههای طلای اسلامی]] به جای سکههای بیزانسی بود. او بنای [[قبة الصخره]] در [[بیتالمقدس]] را بنا نهاد.<ref>{{پک|Group of writers|2006|ک=Concise Encyclopædia Britannica|ف=Abd abd al-Malik ibn Marwan|زبان=en}}</ref> | |||
=== مناظره و انتقاد از خلافت === | |||
در گزارشی آمده است که فردی نزد عبدالملک رفت و با پرسشهای پیاپی، مشروعیت حکومت او را زیر سؤال برد. آن شخص با طرح این موارد که حکومت او بر اساس نص خدا یا پیامبر نیست، مورد اجماع مسلمانان قرار نگرفته، شورای انتخابی آن را برنگزیده و تنها با زور سلطه یافته است، او را به چالش کشید و پرسید چگونه با این اوصاف امیرالمؤمنین خوانده میشود. عبدالملک پس از ناتوانی در پاسخ، آن شخص را تهدید کرد و دستور اخراج او را داد. همچنین نقل شده که معاویه در حضور [[ابنعباس]]، عبدالملک را که در آن زمان کودکی بود و پیامی از پدرش مروان آورده بود، به نقل از پیامبر، پدر چهار حاکم جبار معرفی کرد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبدالملک بن مروان}}</ref> | |||
== درگذشت == | |||
عبدالملک بن مروان در ۱۴ شوال سال ۸۶ قمری در سن ۶۶ سالگی در شام درگذشت. مدت سلطنت او بیست و یک سال و یک ماه و نیم ذکر شده است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=عبدالملک بن مروان}}</ref> | |||
== پانویس == | |||
=== ارجاعات === | |||
{{پانویس|۴|اندازه=ریز}} | |||
=== منابع === | |||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|مقاله=عبدالملک بن مروان|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}} | |||
*{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Gibb|نام=H. A. R|پیوند نویسنده=|عنوان=ABD AL-MALIK B. MARWAN|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]]|ویرایش=2rd|جلد=1|سال=۱۹۸۶|ناشر=E. J. Brill|مکان=Leiden|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳|صفحه=76|نشانی=|تاریخ بازبینی=|کد زبان=en}} | *{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Gibb|نام=H. A. R|پیوند نویسنده=|عنوان=ABD AL-MALIK B. MARWAN|دانشنامه=[[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]]|ویرایش=2rd|جلد=1|سال=۱۹۸۶|ناشر=E. J. Brill|مکان=Leiden|شابک=۹۰-۰۴-۰۸۱۱۴-۳|صفحه=76|نشانی=|تاریخ بازبینی=|کد زبان=en}} | ||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=Group of writers|مقاله=abd al-Malik ibn Marwan|دانشنامه=[[دانشنامه بریتانیکا|Concise Encyclopædia Britannica]]|سال=2006|ناشر=Encyclopædia Britannica|مکان=USA|شابک=978-1-59339-492-9|زبان=en}} | |||
{{خلفای اموی}} | |||
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر|نیازمند تصویر=خیر|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=خیر|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}} | |||
[[رده:افراد در فتنه دوم]] | |||
[[رده:امویان جنگهای اعراب و روم شرقی]] | |||
[[رده:اهالی مدینه]] | |||
[[رده:اهالی مکه]] | |||
[[رده:تابعین]] | |||
[[رده:خلفای اموی سده ۷ (میلادی)]] | |||
[[رده:خلفای اموی سده ۸ (میلادی)]] | |||
[[رده:خلفای اموی]] | |||
[[رده:خلفای سده ۷ (میلادی)]] | |||
[[رده:درگذشتگان ۷۰۵ (میلادی)]] | |||
[[رده:درگذشتگان ۸۶ (قمری)]] | |||
[[رده:زادگان ۶۴۶ (میلادی)]] | |||
[[رده:شخصیتهای هزار و یک شب]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۳۲
| عبدالملک بن مروان | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 دینار عبدالملک بن مروان، ضرب ۶۹۵م (نخستین دینار اسلامی) | |||||
| پنجمین خلیفه اموی | |||||
| خلافت | ۶۵ – ۸۶ ق. برابر ۱۲ آوریل ۶۸۵ – ۸ اکتبر ۷۰۵م. | ||||
| پیشین | مروان بن حکم | ||||
| جانشین | ولید بن عبدالملک | ||||
| متولد | ۲۶ ق. برابر ۶۴۶م. | ||||
| درگذشته | ۸۶ ق. برابر ۸ اکتبر ۷۰۵م. (۵۹ سال) | ||||
| همسران |
| ||||
| فرزند(ان) | ولید هشام عبدالله سلیمان مسلمه یزید دوم حجاج فاطمه | ||||
| |||||
| دودمان | امویان شاخه بنی مروان | ||||
| پدر | مروان یکم | ||||
| مادر | عایشه بنت معاویه بن مغیره | ||||
| دین و مذهب | اسلام | ||||
عبدالملک بن مروان از خلفای اموی بود که پس از مرگ پدرش در سال ۶۵ قمری به حکومت رسید. او در ابتدای زندگی به عبادت و تلاوت قرآن شهرت داشت، اما در دوران حکومت به سختگیری و خشونت روی آورد. وی با گماردن عاملانی در مناطق مختلف، قلمرو اسلامی را تحت کنترل خود درآورد و نخستین کسی بود که سکه دینار را در اسلام ضرب کرد. دوران سلطنت او با قیامهایی نظیر قیام توابین همراه بود و سرانجام در سال ۸۶ قمری درگذشت.
زندگی
عبدالملک بن مروان، (۶۴۷ یا ۶۴۶ میلادی در مدینه — ۷۰۵ میلادی در دمشق) پنجمین خلیفه اموی است.[۱] پدر او مروان یکم و مادرش عایشه بنت معاویه بن مغیره بود. او در دوران خلافت معاویه و در سن ۱۶ سالگی، به فرماندهی سپاه مدینه بر علیه بیزانس منصوب شد۔ او پس از پدرش، به خلافت منصوب شد و بیشتر قبایل عرب خلافت او را پذیرفتند۔ او به دنبال ایجاد اتحادی در قبایل عرب بود۔ او برای بازپسگیری عراق تلاشهای بسیاری کرد۔ او با خوارج نیز نبردهایی را تدارک دید۔ او طولانیترین دوره خلافت در میان امویان را داشته است.[۲]
عبدالملک بن مروان پیش از رسیدن به خلافت، ملازم مسجد بود و به دلیل کثرت حضورش در آنجا به «کبوتر مسجد» شهرت داشت. نقل شده است که هنگام دعوت به خلافت، مشغول تلاوت قرآن بود و با بستن آن گفت: «سلام علیک هذا فراق بینی وبینک». با این حال، گزارش شده است که او در دوران حکومت تغییر رویه داد و از فردی که از کشتن یک مورچه پرهیز داشت، به حاکمی تبدیل شد که گزارشهای قتل و خونریزی حجاج بن یوسف ثقفی تأثیری در او نداشت؛ چنانکه گفتهاند در پاسخ به پرسش زهری درباره شرب خمر، به نوشیدن خون نیز اعتراف کرد.[۳]
شیوه حکومت و کارگزاران
عبدالملک به بخل و خشونت شناخته میشد و کارگزاران او نیز همین سیاست را در پیش گرفته بودند. مهمترین عاملان او عبارت بودند از: حجاج بن یوسف ثقفی در عراق، مهلب بن ابیصفره در خراسان، هشام بن اسماعیل در مدینه، عبدالله بن عبدالملک در مصر، موسی بن نصیر در مغرب، محمد بن یوسف در یمن و محمد بن مروان در جزیره. از اقدامات مهم او، ضرب سکه دینار در اسلام بود. همچنین در دوران او قیام توابین به رهبری سلیمان بن صرد و مسیب بن نجبه رخ داد.[۴]
از جمله اقدامات او در دوران خلافتش، قرار دادن عربی به عنوان زبان رسمی سراسر قلمروی تحت سلطه او و همینطور ضرب سکههای طلای اسلامی به جای سکههای بیزانسی بود. او بنای قبة الصخره در بیتالمقدس را بنا نهاد.[۵]
مناظره و انتقاد از خلافت
در گزارشی آمده است که فردی نزد عبدالملک رفت و با پرسشهای پیاپی، مشروعیت حکومت او را زیر سؤال برد. آن شخص با طرح این موارد که حکومت او بر اساس نص خدا یا پیامبر نیست، مورد اجماع مسلمانان قرار نگرفته، شورای انتخابی آن را برنگزیده و تنها با زور سلطه یافته است، او را به چالش کشید و پرسید چگونه با این اوصاف امیرالمؤمنین خوانده میشود. عبدالملک پس از ناتوانی در پاسخ، آن شخص را تهدید کرد و دستور اخراج او را داد. همچنین نقل شده که معاویه در حضور ابنعباس، عبدالملک را که در آن زمان کودکی بود و پیامی از پدرش مروان آورده بود، به نقل از پیامبر، پدر چهار حاکم جبار معرفی کرد.[۶]
درگذشت
عبدالملک بن مروان در ۱۴ شوال سال ۸۶ قمری در سن ۶۶ سالگی در شام درگذشت. مدت سلطنت او بیست و یک سال و یک ماه و نیم ذکر شده است.[۷]
پانویس
ارجاعات
- ↑ Group of writers, “Abd abd al-Malik ibn Marwan”, Concise Encyclopædia Britannica.
- ↑ Gibb, “CABD AL-MALIK B. MARWAN”, Encyclopaedia of Islam.
- ↑ اختری، «عبدالملک بن مروان»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «عبدالملک بن مروان»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ Group of writers, “Abd abd al-Malik ibn Marwan”, Concise Encyclopædia Britannica.
- ↑ اختری، «عبدالملک بن مروان»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «عبدالملک بن مروان»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عبدالملک بن مروان». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- Gibb, H. A. R (1986). "ABD AL-MALIK B. MARWAN". Encyclopaedia of Islam (به انگلیسی). Vol. 1 (2rd ed.). Leiden: E. J. Brill. p. 76.
- Group of writers (2006). "abd al-Malik ibn Marwan". Concise Encyclopædia Britannica (به انگلیسی). USA: Encyclopædia Britannica.
.svg)