سمره بن جندب

سَمُرة بن جُندب از صحابه پیامبر اسلام و از راویان حدیث بود که در غزوه‌های متعددی شرکت داشت. او اصالتاً از مردم بصره بود و پس از مرگ پدر، همراه مادرش به مدینه رفت. با آن‌که روایات فراوانی از پیامبر نقل کرده، در گزارش مورد نظر، به سبب اتهام دروغ‌پردازی، روایات او نزد شیعه و سنی بی‌اعتبار دانسته شده است. در منابع شیعی، از او به سبب همراهی با حکومت اموی، از جمله تشویق مردم به جنگ با حسین بن علی، انتقاد شده است. همچنین ماجرای نخل او در باغ یکی از انصار، از مستندات مشهور قاعده «لاضرر» شمرده شده است.

زندگی

سمرة بن جندب در شمار اصحاب پیامبر اسلام بود و در غزوه‌های متعددی شرکت داشت. او از مردم بصره دانسته شده است و پس از مرگ پدر، همراه مادرش به مدینه آمد. او روایات فراوانی از پیامبر اسلام نقل کرده است، اما در گزارش مورد نظر آمده که به سبب شهرت به دروغ‌پردازی، شیعه و سنی به روایاتش اعتنا نمی‌کنند.

در گزارشی که به ابن ابی‌الحدید نسبت داده شده، آمده است که سمرة بن جندب هنگام آمدن حسین بن علی به کوفه، از سوی عبیدالله بن زیاد به فرماندهی منصوب شد و مردم را به جنگ با او تشویق می‌کرد.

زراره از محمد باقر روایت کرده است که سمرة بن جندب درخت خرمایی در باغ یکی از انصار داشت. خانه آن مرد در مسیر ورود به باغ قرار گرفته بود و سمرة بدون اجازه از داخل خانه او عبور می‌کرد تا به درخت خود برسد. مرد انصاری از این رفتار نزد پیامبر اسلام شکایت کرد. پیامبر سمرة را فراخواند و از او خواست هرگاه می‌خواهد به درخت خود سر بزند، از صاحب خانه اجازه بگیرد. سمرة نپذیرفت و گفت برای رسیدگی به ملک خود از کسی اجازه نخواهد گرفت. پیامبر از او خواست درختش را بفروشد، اما او باز هم نپذیرفت. حتی هنگامی که پیامبر در برابر آن، درختی در بهشت به او وعده داد، باز مخالفت کرد. در نهایت، پیامبر به مرد انصاری فرمود درخت او را برکند و دور اندازد، زیرا در اسلام حکمی که موجب زیان رساندن به دیگری شود وجود ندارد.

ابوجعفر اسکافی نقل کرده است که معاویه به سمرة بن جندب صدهزار درهم پیشنهاد کرد تا روایت کند آیه «وَمِنَ النَّاسِ مَن یُعْجِبُکَ قَوْلُهُ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا» دربارهٔ علی بن ابی‌طالب نازل شده و نیز آیه «وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ» دربارهٔ ابن ملجم فرود آمده است. بر پایه این گزارش، سمرة ابتدا نپذیرفت، اما چون معاویه مبلغ را به چهارصد هزار درهم رساند، آن را قبول کرد.

درگذشت

در گزارش مورد نظر، ابن اثیر سال مرگ سمرة بن جندب را ۵۸ یا ۵۹ قمری دانسته است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «سمرة». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.