حجاج بن مسروق
| حجاج بن مسروق | |
|---|---|
-shohada.jpg) ضریح کشتگان نبرد کربلا نصب شده در حرم امام حسین که نام کشتگان بر بالای آن حکاکی شده است. | |
| وفات | ۱۰ محرم ۶۱ ه.ق کربلا، عراق |
| آرامگاه | حرم امام حسین |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
حجاج بن مسروق مذحجی جعفی کوفی از یاران علی بن ابیطالب و از همراهان حسین بن علی بود که در واقعه کربلا کشته شد. وی مؤذن سپاه حسین بن علی در مسیر حرکت به کربلا بود و در روز عاشورا پس از نبردی کوتاه کشته شد و از او در زیارت ناحیه مقدسه یاد شده است.
نام و نسب
منابع نام کامل او را حجاج بن مسروق جعف بن سعد نیز گزارش کردهاند. پدر او را مسروق بن مالک گزارش کردهاند. وی به قبیله مذحج و تیره جعفی منسوب است.[۱] نام کامل پدر او را مسروق بن مالک بن کثیف بن عتبه الکداع الجعفی آوردهاند. منابع پژوهشی در خصوص کشتگان کربلا، نامهای دیگری چون حجاج بن مرزوق یا حجاج بن مسروف نیز برای او گزارش کردهاند.[۲]
زندگی
حجاج بن مسروق مذحجی جعفی کوفی از یاران علی بن ابیطالب بود. او در کوفه میزیست[۳] و هنگامی که شنید حسین بن علی از مدینه به مکه هجرت کرده است، برای دیدار حسین به مکه رفت و همراه او شد. وی در اوقات نماز مؤذن سپاه حسین بود و در مسیر حرکت به سوی عراق نیز حسین را همراهی کرد.[۴] گفته شده که در بنىمقاتل وى و يزيد بن مغفل مامور شدند تا به نمایندگی از حسین بن علی به خيمه عبيداللَّه حرّ جعفى رفته و پيام حسین را به او برسانند.[۵]
او تا واقعه کربلا همراه حسین بود. در روز عاشورا از حسین اجازه میدان خواست و پس از دریافت اذن، به نبرد پرداخت. اندکی جنگید و در حالی که مجروح شد، نزد حسین بازگشت و اشعاری در مدح و وفاداری سرود که مضمون آن اظهار فداکاری و دیدار با پیامبر اسلام و علی بن ابیطالب بود. حسین بن علی نیز سخن او را تأیید کرد و وعده پیوستن نزدیک به او داد. حجاج سپس به میدان بازگشت و جنگید تا کشته شد.[۶] سن او به هنگام کشته شدن را ۵۰ سال گزارش کردهاند. رجز او تنها رجزی است که خطاب به حسین بن علی مطرح شده است. منابع گزارش کردهاند که وی چنین رجز خواند:[۷]
أَقْدِمْ حُسَيْناً هادِياً مَهْدِيّا الْيَوْمَ تَلْقى جَدَّكَ النَبِيّا
ثُمَّ أَباكَ ذَا الْعَلا عَلِيّا وَالْحَسَنَ الْخَيْرَ الرِّضَى الّوَلِيّا
وَذَا الْجَناحَيْنِ الْفَتَى الكَمِيّا وَاسَدَ اللَّه الشَّهيدَ الْحَيّا
اى حسين، اى رهبر هدايت يافته پيش آى، که امروز ملاقات میکنی جدت پیامبر را
سپس پدرت على، صاحب علو درجات، و حسن، بهترین ولی مورد رضای خدا
و جعفر طيّار جوانمرد و حمزه شیر خدا و شهید زنده را
جایگاه در منابع
از حجاج بن مسروق در زیارت ناحیه مقدسه با عبارت «السَّلامُ عَلی حَجَّاجِ بْنِ مَسْرُوقِ الْجُعْفِی» به عنوان «شهید کربلا» یاد شده است.[۸]
پانویس
ارجاعات
- ↑ بینش و دیگران، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ۱۴۰–۱۴۱.
سنگری، آینهداران آفتاب، ۲: ۹۹۴. - ↑ بینش و دیگران، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ۱۴۰–۱۴۱.
- ↑ بینش و دیگران، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ۱۴۰–۱۴۱.
- ↑ اختری، «حجاج بن مسروق»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ بینش و دیگران، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ۱۴۰–۱۴۱.
- ↑ اختری، «حجاج بن مسروق»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ بینش و دیگران، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ۱۴۰–۱۴۱.
سنگری، آینهداران آفتاب، ۲: ۹۹۴. - ↑ بینش و دیگران، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا، ۱۴۰–۱۴۱.
سنگری، آینهداران آفتاب، ۲: ۹۹۴.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حجاج بن مسروق». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- سنگری، محمدرضا (۱۳۸۶). آیینهداران آفتاب، پژوهش و نگارش نو از زندگانی و شهادت یاران اباعبدالله الحسین علیه السلام. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۰۴-۲۵۱-۶.
- بینش، عبدالحسین؛ مقیمی فرد، سیدعلی؛ رحمتی، رضا؛ جمشیدی، سعید؛ شاکر، ابوالقاسم (۱۳۸۵). پژوهشی پیرامون شهدای کربلا. قم: زمزم هدایت.