|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
نفاس
نِفاس (به فارسی: زَچَِگی، به انگلیسی:Lochia) خونی است که زن به هنگام زایمان (یا سقطجنین) تا ده روز میبیند. خونهایی که بیش از ده روز (برخی فتاوا: بیش از ایامعادت) ادامه پیدا کند، خون استحاضه گویند. تمام احکام حائض برای نُفَساء (زن نفاسدیده) نیز جاری است، مانند حرام بودن نماز و توقف در مسجد. پس از پایان یافتن نفاس، برای کارهایی که در آن ها طهارت شرط است،غسل نفاس واجب میشود. به فتوای بیشتر مراجعتقلید، غسل نفاس کفایت از وضو نمیکند و باید برای نماز علاوه بر غسل نفاس، وضو هم گرفته شود. خونی که پس از سقطجنین دیده میشود از نظر بیشتر فقیهان در حکم خون نفاس است. از نفاس و احکام آن در باب طهارت و به مناسبت در ابوابی دیگر همچون صلات، صوم، اعتکاف، حج و طلاق سخن گفتهاند.
در برخی فرهنگها، زن زائو پس از چهل روز از زایمان غسل میکند و به آن غسل «چِلِّه» میگویند. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد. در پارهای از روایات، زنی که در دوران نفاس یا حیض از دنیا برود، بهعنوان شهید معرفی شده و روز قیامت مورد حساب قرار نمیگیرد. برخی بزرگان، این گونه احادیث را نشانگر فضیلت برای بانوان برشمردهاند.
خون نفاس
خونی که زن از لحظه آغاز تولد فرزند میبیند خون نِفاس (یا زَچَِگی یا خُرس) نام دارد. نفاس از ریشه «نَفس» گرفته شده که یکی از معانی آن، خون است. برخلاف دوران عادتماهیانه که حداقل آن سه روز است، دوران نفاس میتواند چند لحظه باشد.و حداکثر آن ده روز است (برخی معتقدند تا آغاز روز دهم و برخی تا پایان روز دهم).
بیشتر مراجعتقلید برای بانوانی که تعداد روزهای عادتماهیانه آنها مشخص است، تعداد روزهای نفاس را تا حداکثر همین عدد میدانند. خونهایی که پس از دوران نفاس دیده میشود حکم خون استحاضه را دارد.
نفاس با صدق ولادت محقق میشود؛ خواه نوزاد تام متولد شود یا ناقص، حتی به تصریح جمعی اگر مضغه باشد.
برخی علقه را نیز در حکم یاد شده به مضغه ملحق کردهاند، به شرط آنکه مبدا تکوّن انسان بودن آن با گواهی قابله محرز باشد.
برخی در ثبوت حکم نفاس در وضعیت عَلَقَه یا مُضغَه بودن جنین اشکال کردهاند.
سزارین
در استفتاء از بیشتر مراجع تقلید، تفاوتی بین حکم نفاس در زایمان طبیعی و سزارین وجود ندارد و خونی که از مجرای طبیعی خارج شده و خون زخم و جراحت نباشد حکم خون نِفاس را خواهد داشت.
سقط جنین
در دیدگاه بیشتر فقیهان لازم نیست بچهای که به دنیا میآید کامل باشد و خونی که پس از سقط جنین دیده میشود نیز میتواند خون نفاس باشد.
| قانونی در صورت درخواست | |
| بدون محدودیت | |
| محدودیت بارداری بعد از ۱۷ هفته اول | |
| محدودیت بارداری قبل ۱۷ هفته اول | |
| محدودیتهای نامشخص | |
| از نظر قانونی محدود به موارد زیر است: | |
| خطر برای زندگی مادر، برای سلامتی او *، تجاوز جنسی *، اختلال جنین *، یا عوامل اجتماعی و اقتصادی | |
| خطری برای زندگی مادر، برای سلامتی او *، تجاوز جنسی، یا اختلال در جنین | |
| خطر برای زندگی مادر، برای سلامت او *، یا آسیب جنین | |
| خطر جانی برای مادر *، سلامت *، یا تجاوز جنسی | |
| خطری برای زندگی یا سلامتی مادر | |
| خطری برای زندگی مادر | |
| غیر قانونی بدون استثنا | |
| بدون اطلاعات | |
| * برای برخی از کشورها یا مناطق در آن دسته اعمال نمی شود | |
مدت
برای کمترین مدت نفاس حدی تعیین نشده است و میتواند یک لحظه باشد؛ لیکن در حداکثر آن اختلاف است. بنابر مشهور، حداکثر نفاس، همانند حیض ده روز است.بنابر قول مشهور -که حداکثر نفاس، مانند حیض ده روز است ـ اگر نفساء بیش از ده روز خون ببیند، صاحب عادت، مدت عادتش را نفاس و افزون بر آن را استحاضه قرار میدهد و غیر صاحب عادت، ده روز را نفاس و باقی را استحاضه محاسبه میکند، و اگر ده روز یا کمتر از آن خون ببیند، همه آن را نفاس منظور میکند؛ خواه نفساء صاحب عادت باشد یا نباشد.
احکام نفاس
به زنی که خون نِفاس میبیند «نُفَساء» گفته میشود و احکام وی مانند احکام حائض است، آنچه بر حائض واجب، حرام، مستحب یا مکروه است بر نفساء هم همینطور است. در پارهای از روایات از پیامبر(ص) و دیگر امامان(ع) زنی که در دوران حیض و نفاس از دنیا برود به عنوان شهید معرفی شده و این که روز قیامت مورد مؤاخذه و حساب قرار نمیگیرد. جوادی آملی از مراجع تقلید شیعیان این گونه احادیث را نشانگر فضیلت دانسته است.
غسل نفاس
پس از پایان نفاس، برای انجام نماز و سایر کارهای مشروط به طهارت غسل نفاس واجب میشود.در مواردی که شخص اطمینان ندارد خون نفاس قطع شده یا نه باید مقداری پنبه و مانند آن را درون شرمگاه قرار داده و پس از اندکی صبر بیرون آورد تا در صورت آلوده نشدن به خونْ غسل کند.
برخی از احکام
به فتوای بیشتر مراجع تقلید، غسل نفاس کفایت از وضو نمیکند و باید برای نماز علاوه بر غسل نفاس، وضو هم گرفته شود.
- اگر در ماه رمضان پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاک شود و براى غسل وقت ندارد تيمّم كند و روزهاش صحيح است، امّا اگر براى هیچکدام از غسل و تيمّم وقت ندارد بايد بعداً غسل كند و روزه او نيز صحيح است.
- اگر زن بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاک شود نمیتواند روزه بگیرد، هرچند مستحب است اعمالى که روزه را باطل میکند ترک کنند.
- اگر در حال عادت ماهانه يا نفاس، خورشید یا ماه گرفتگی رخ دهد و تا آخر مدّتى كه خورشيد يا ماه باز میشود از خون حيض و نفاس پاك نشده باشد، نماز آيات بر او واجب نيست و قضا هم ندارد. همچنین نماز آیاتی که بهواسطه زلزله واجب شده است و قضای آن بر حائض و نفساء واجب نیست.
- خانمی که دوقلو زایمان کرده است شروع نفاس از بچّه اوّل است، و پایان آن پس از ده روز کامل مى باشد، ولى احتیاط واجب آن است که در مقدار زائد بر ده روز نسبت به بچّه اخیر، میان احکام حائض و مستحاضه جمع کند.
- آنچه بر حائض واجب است بر نفساء هم واجب میباشد. و بنا بر احتیاط واجب توقف در مسجد و دخول آن بدون عبور، و عبور از مسجد الحرام و مسجد پیامبر(ص) و خواندن آیات سجده واجب، و تماس با خط قرآن و نام خداوند متعال، بر نفساء حرام است.
غسل «چِلِّه»
در برخی فرهنگها زن زائو تا چهل روز نماز نخوانده و پس از چهل روز غسل «چِلِّه» انجام میدهد. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد و حداکثر دوران نفاس ده روز تعیین شده است. یوسفی غروی بر این نظر است که در فرهنگ عرب ها غالباً زن برای ولادت در خانه شوهر نمیماند و به خانه مادرش میرفت و تا ایام نفاسِ عرفی که چهل روز بود، در آن جا از او پرستاری میشد و بعد به خانه شوهر باز میگشت. و در آن چهل روز، عرب استنکاف داشت که نزد زن تازه زا برود و چون نوزاد در این چهل روز احتیاج به نام داشت خود مادر نامی بر او می گذاشت پپس از آن تأیید و یانفی آن اسم در دست شوهر بودهمانگونه که فاطمه بنت اسد پس از ولادت امام علی(ع) نام فرزندش را حیدر به معنای اسد=شیر گذاشت و بعد ابوطالب نام علی را برایش انتخاب کرد.
استظهار نفساء
به تصریح جمعی، بر نُفَساء پس از قطع خون در ظاهر، استظهار واجب است؛ بدینگونه که پنبه یا مانند آن را داخل و اندکی صبر کند، سپس بیرون آورد و ببیند آلوده به خون شده یا نه، چنانکه در حیض گذشت.
کتابشناسی
گزیده مسائل مُبتلیٰبه و استفتائات جدید احکام بانوان (حیض - استحاضه - نفاس - جنابت)، تهيه و تنظيم: واحد پاسخ به سوالات جامعةالزهرا(س)، ناشر جامعةالزهرا(س)، قم ۱۳۹۶ش.[۱]