فاطمه بنت اسد

فاطمه بنت اسد، همسر ابوطالب و مادر علی بن ابی‌طالب بود. او دارای چهار فرزند پسر (از بزرگ به کوچک) به نام‌های طالب، عقیل، جعفر و علی بود. برخی تعداد فرزندان آن‌ها را بیشتر می‌دانند. محمد در ارتباط با فاطمه بنت اسد، او را مادر خود می‌دانست و در اینباره گفته بود:

• «او به راستی مادرم بود؛ زیرا کودکان خود را گرسنه نگه می‌داشت و مرا سیر می‌کرد و آنان را گرد آلود و ژولیده می‌گذاشت و مرا شسته و آراسته می‌داشت و معطر می‌ساخت و او مادرم بود.»
• «هنگامی که به وی پناه بردم، یتیمی را احساس نکردم.»

از جمله اتفاقات مهمی که برای فاطمه بنت اسد به نقل از برخی منابع رخ داد شکافته شدن خانه کعبه و به دنیا آوردن علی در آنجاست.

فاطمه بنت اسد

او پیامبر اسلام را فرزند خود می خواند چرا که پس از مرگ عبدالمطلب در کودکی پیامبر، ابوطالب سرپرستی او را بر عهده گرفت.این مادر، از زنان بسیار محبوب نزد رسول خدا بود. وی آنقدر عظمت داشت که بنابر اخبار فراوان، به اندرون خانه کعبه رفت و امیر مؤمنان، علی را در آن مکان مقدس به دنیا آورد. او به عنوان همسر ابو طالب در سرپرستی رسول خدا شریک بود و آن حضرت فاطمه بنت اسد را چون مادر خویش می دانست. او از نخستین زنان مسلمان در مکه بود و پس از هجرت، همراه فرزندش علی بن ابی طالب در مدینه زندگی می کرد. به هنگام رحلتش، رسول خدابه شدت متاثر شد و بر وی نماز خواند و در حالی که می گریست، او را در قبر نهاد. محتمل است قبری که در نزدیکی قبور ائمه قرار دارد، از آن فاطمه بنت اسد باشد. در روایت های دیگر، محل دفن وی در نزدیکی قبر سعد بن معاذ و ابو سعید خدری دانسته شده است.

تولد تا ازدواج

اسد فرزند هاشم بن عبدمناف است و هاشم جد دوم پیامبر است. لذا نسب فاطمه بنت اسد به جد دوم پیامبر می رسد چنانچه مادر او نیز "فاطمة بنت هرم رواحة بن حجر بن عبد معیص بن عامر بن لؤی" می باشد. که لؤی جد هشتم پیامبر است. اگر چه زن در آن زمان از محرومیت عجیبی برخوردار بود و برخی برای رهایی از دست دختران تازه متولد شده، آن ها را زنده به گور می کردند، ولی خانواده اسد به حسب اعتقاد توحیدی خود مخالف این اعمال و افکار بودند و این عقاید توحیدی آرام آرام در قلب پرمهر «فاطمه» جای گرفت و در پرتو این عقاید با گذشت زمان تبدیل به زنی با کمال و مؤمن شد.در «خصایص فاطمیه» مذکور است: «فاطمه بنت اسد زنی نیکوسیرت و دانا و بینا به امور آخرت و عاقله و هوشمند و با کمال عفت و شرافت بود. فاطمه بنت اسد پیرو مذهب حنیف ابراهیم خلیل بود و حتی قبل از اسلام هم، هرگز خود را به شرک و بت پرستی نیالود.

فاطمه نخستین زن از «بنی هاشم» است که به همسری مردی از بنی هاشم درآمد، او با ابوطالب ازدواج نمود. ابوطالب پس از حمد و ستایش خداوند بلندمرتبه و قرائت خطبه آن بزرگوار را به همسری برگزید و در عین حال از اسد گواهی خواست، و ایشان فرمودند: «ما هم او را به ازدواج تو درآورده و بدان راضی شدیم».حضانت محمد صلی الله علیه و آله در حالی که عبدالمطلب آثار مرگ و سفر به سوی آخرت را در خود مشاهده می کرد روزی فرزندان خود را نزد خود خوانده و به آن ها گفت کدامیک از شما از محمد کفالت و سرپرستی می کنید؟ جواب دادند: «محمد خودش از ما داناتر است، هر کس را که می خواهد انتخاب نماید، محمد نگاهی به صورت آن ها کرد و به ابوطالب اشاره نمود». محمد شش یا هشت ساله بود که عبدالمطلب از دنیا رفت و ابوطالب سرپرستی او را به عهده گرفت. فاطمه بنت اسد در حق رسول مادری می کرد و از هر جهت او را بر فرزندان خود مقدم می داشت. از فاطمه بنت اسد قل شده است: «ابوطالب توجه خاص ایشان را به من گوشزد کرد و من در جواب گفتم: «توصینی فی ولدی محمد و انّه احبّ الیّ من نفسی و اولادی»؛ سفارش فرزندم محمد را به من کنی در حالی که او را از جان خود و فرزندانم بیشتر دوست دارم».

فرزندان فاطمه بنت اسد

شبی حضرت فاطمه بنت اسد، خواب عجیبی می بیند و چون آن خواب ذهن او را به خود مشغول کرده بود، تصمیم می گیرد آن را برای کاهنی که در همان اطراف بود بیان کند تا او تعبیر خوابش را بیان نماید. این خواب و تعبیرش را از زبان خود او بیان می آوریم: «در خواب دیدم کوه های شام حرکت کردند و به طرف مکه معظمه آمدند و آتش از آن ها شراره می زد و همه فریاد می زدند و مجهز به اسلحه هایی از جنس آهن بودند، و این وضع بسیار مهیب و ترسناک بود، به طوری که هر کس آن را می دید می ترسید، در این هنگام کوه های مکه نیز با تجهیزات کامل جنگی از آن ها بر روی زمین می افتاد و مردم نیز آن ها را برمی داشتند من نیز از این فرصت استفاده کرده و شمشیرهایی برداشتم که ناگهان یکی از شمشیرها از دستم رها شده و به طرف آسمان رفت و شمشیر دیگر نیز رها شده و در هوا باقی ماند و شمشیر دیگر نیز افتاد و شکست، یک شمشیر به دست من باقی ماند که اندک اندک شیر عظیمی شد و چون رعدی بر کوه های شام حمله کرد و این حمله به گونه ای بود که مردم نیز از دیدن او ترسیده و فرار می کردند. در این هنگام فرزندم محمد منظور پیامبر که فاطمه بنت اسد به ایشان خطاب فرزند می نمود) آمد و دست مبارک بر سر و گردن او گذاشته و آن را گرفت شیر نیز مانند آهویی رام شده تحت اطاعت و اختیار او قرار گرفت».

من با دیدن این صحنه، ناگهان از خواب بیدار شدم و چون متحیر بودم، به نزد «ابوکرز» کاهن رفتم و او این چنین خواب من را تعبیر کرد: «چهار شمشیر چهار سید است که یکی به آسمان پرواز می کند (که ظاهراً طالب بود که زود از دنیا رفت) و یکی در هوا ماند (شاید عقیل باشد که عمر طولانی نمود و بعد از علی بن ابی طالب از دنیا رفت) و دیگری که شکسته شد (مراد جعفر است که در جنگ موته شهید شد) دیگری به شکل شیر درآمد (که منظور علی بن ابی طالب می باشد). پس از مدتی تعبیر این رؤیای صادقه به وقوع پیوست و خداوند چهار پسر و دو دختر به ایشان ارزانی داشت که عبارت بودند از: طالب و بعد از ده سال عقیل، و بعد از ده سال جعفر، و بعد از ده سال علی بن ابی طالب به دنیا پا نهاد و همچنین دو دختر به نام های «ام هانی» و جمانه.

پانویس

ارجاعات

• پایگاه اطلاع رسانی حوزه، فاطمه بنت اسد، پیشگام در عرصه ایمان و هجرت، 20/12/1387
• پایگاه اطلا رسانی حوزه، تجلیل از مادر امیرالمومنین، 19/2/1396.
• پایگاه اطلاع رسانی حوزه، فاطمه بنت اسد مادر امیرالمومنین علی بن ابی طالب، 14/4/1389.
• پایگاه اطلاع رسانی حوزه، قاطمه بنت اسد، 29/2/1389
• راسخون، زن نمونه، 1396.

• تربتی، حسین (۱۳۹۲). «فاطمه بنت اسد «مادربزرگ» امامان علیهم السلام». مبلغان (۱۶۹).