حجر بن عدی
حُجر بن عَدی کِندی از صحابه محمد و از یاران برجسته و وفادار علی بن ابیطالب بود که به دستور معاویه در مرج عذراء به کشته شد. قتل او بازتاب گستردهای در جهان اسلام داشت.
نام و نسب
حُجر بن عَدی بن معاویة بن جبلة بن عَدی بن ربیعة بن معاویة الاکرمین الکندی، معروف به «حجر بن الأدبر» و «حجر الخیر» بود. او از بزرگان قبیله کِنده به شمار میرفت.[۱]
زندگی
حجر بن عدی از صحابه محمد بود. بنابر نقل ابنسعد و مصعب زبیری، وی به همراه برادرش هانی بن عدی به نزد محمد رفت و اسلام را پذیرفت. حجر در فتوحات اسلامی، از جمله قادسیه، حضور داشت و سپس در شمار یاران و شیعیان علی بن ابیطالب درآمد. او بعدا در جنگهای جمل، صفین و نهروان، در سپاه علی حضور پیدا کرد و جنگید. در جنگ صفین فرماندهی قبیله کِنده را بر عهده داشت و در نهروان بر میسره سپاه علی گماشته شد. او به سبب پایداری در حمایت از علی جایگاهی ممتازی در میان شیعیان یافت.[۲]
دستگیری و قتل
پس از استقرار حکومت معاویه در عراق و رواج سب علی به وسیله کارگزارانی چون مغیرة بن شعبه و سپس زیاد بن ابیه، حجر آشکارا به مخالفت برخاست و در مجامع عمومی به این سیاست اعتراض کرد. با روی کار آمدن زیاد بن ابیه، به فرمان معاویه، حجر و گروهی از یارانش در کوفه دستگیر و به شام فرستاده شدند. معاویه دستور داد آنان را در مرج عذراء ــ که خود حجر در گذشته آنجا را فتح کرده بود ــ نگاه دارند و در صورت نپذیرفتن برائت از علی آنان را به قتل رسانند. حجر و هفت تن از یارانش بر موضع خود استوار ماندند. نقل شده است که شب پیش از قتل، به عبادت پرداختند و حجر پیش از کشته شدن، دو رکعت نماز گزارد و خواست با همان زنجیر به خاک سپرده شود تا در قیامت بر معاویه گواه باشد. سرانجام او و چند تن از همراهانش در سال ۵۱ هجری در مرج عذراء به قتل رسیدند.[۳]
کشتهشدن حجر واکنشهای گستردهای در جهان اسلام برانگیخت و بسیاری آن را فاجعهای بزرگ دانستند. نقل شده است که شخصیتهایی چون عایشه، عبدالله بن عمر و حسن بصری نسبت به این واقعه اظهار تأسف و اعتراض کردند. حتی از معاویه نیز نقل شده که بعدها از قتل حجر اظهار ندامت میکرد. در برخی روایات، پیشبینی کشتهشدن گروهی در عذراء از زبان محمد و علی گزارش شده است.[۴]
در منابع
حجر بن عدی را از عباد و زهاد برجسته عصر خود گزارش کردهاند که به شجاعت و دینداری مشهور بود. از همین رو مورد احترام همه فرقههای اسلامی قرار میگرفت.
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حجر بن عدی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
| زندگی | |
|---|---|
| تبار | |
| القاب | |
| آثار | |
| بستگان | |
| اصحاب و شاگردان | |
| در آیات و روایات | |
| هنر و ادبیات |
|
| مرتبط | |
