حفصه
| حفصه بنت عمر | |
|---|---|
| حفصة بنت عمر | |
 | |
| نام بومی | حفصة بنت عمر |
| متولد | ۶۰۵ میلادی مکه، حجاز، (امروزه عربستان سعودی) |
| وفات | ۴۵ شعبان قمری یا نوامبر سال ۶۶۵ میلادی در ۶۰ سالگی |
| آرامگاه | بهشت بقیع، مدینه، حجاز، امروزه عربستان سعودی) |
| شناختهشده برای | همسر، محمد |
| عنوان | ام المومنین |
| همسر(ها) | خنيس بن حذافة (در اوت ۶۲۴ درگذشت) محمد |
| والدین | عمر بن خطاب زينب بنت مدهون |
| خویشاوندان | عبدالله بن عمر (برادر) عبیدالله بن عمر (برادر ناتنی) عاصم بن عمر (برادر ناتنی) زید بن عمر (برادر ناتنی) فاطمه دختر خطاب (عمه) عثمان بن مظعون (دایی) صفیه بنت ابوعبید ثقفی (زن برادر) |
| خانواده | بنو عدی (با تولد) اهل بیت (به وسیله ازدواج) |
حَفْصه بنت عمر بن خطاب از همسران محمد و دختر عمر بن خطاب بود. او پیش از این همسر خنیس بن حذافه سهمی بود که در سال سوم هجری درگذشت و پس از پایان عده با پیامبر اسلام ازدواج کرد. در برخی منابع تفسیری و تاریخی روایتهایی درباره ارتباط او با عایشه در ماجرای آیه «یا ایها النبی لم تحرم ما احل الله لک» و نیز گزارشهایی مربوط به دوره جنگ جمل نقل شده است. حفصه در سال ۴۱ هجری قمری درگذشت.
زندگی
حَفْصه، دختر عمر بن خطاب بود که در سال ۳۵ عام الفیل متولد شد.[۱] مادر او زینب بنت مظعون، خواهر عثمان بن مظعون، معرفی شده است. حفصه پیش از ازدواج با پیامبر، همسر خنیس بن حذافه سهمی بود. خنیس از شرکتکنندگان در نبرد بدر به شمار میرفت و در سال سوم هجری در مدینه درگذشت.[۲]
ازدواج با محمد
پس از این که ابوبکر و عثمان پیشنهاد عمر بن خطاب مبنی بر ازدواج حفصه را رد کردند، پیامبر اسلام با حفصه در سال سوم هجری و پیش از جنگ احد ازدواج کرد.[۳] با مرگ شوهر قبلی و گذشت زمان عده، حفصه با محمد ازدواج کرد.[۴]
منابع اسلامی از حضور حفصه در ماجرای جنگ جمل یاد کردهاند و نوشته شدهاند هنگامی که علی بن ابیطالب برای مقابله با سپاه عایشه به سوی بصره حرکت کرده و مدتی در ذیقار توقف کرده بود، عایشه نامهای به حفصه نوشت. در این روایت گفته شده است که حفصه پس از خواندن نامه مجلسی ترتیب داد که در آن اشعاری در نکوهش علی بن ابیطالب خوانده میشد. همچنین نقل شده است که امکلثوم دختر علی بن ابیطالب به همراه گروهی از زنان بنیهاشم به آن مجلس رفت و میان آنان گفتوگویی رخ داد. در ادامه این گزارش آمده است که حفصه از رفتار خود اظهار پشیمانی کرد و نامه عایشه را پاره کرد.[۵]
درگذشت
بر اساس گزارشهای تاریخی، حفصه در سال ۴۱ هجری قمری درگذشت.[۶]
در منابع اسلامی
در برخی منابع تفسیری، در ارتباط با آیه «یا ایها النبی لم تحرم ما احل الله لک»، روایتی درباره حفصه و عایشه نقل شده است. بر اساس این گزارشها گفته شده است که پیامبر پس از نماز بامداد به خانه همسران خود سر میزد. در روایتی آمده است که در خانه زینب بنت جحش عسلی برای او فراهم شده بود و پیامبر از آن استفاده میکرد. در ادامه این روایت گفته شده است که طولانی شدن حضور او در خانه زینب باعث نارضایتی عایشه و حفصه شد و آنان تصمیم گرفتند هنگام دیدار با پیامبر از بوی دهان او شکایت کنند. در ادامه گزارش آمده است که پیامبر اعلام کرد مادهای بدبو نخورده بلکه عسل مصرف کرده است. در همین روایت گفته شده است که او برای جلوگیری از ناراحتی همسران خود از مصرف آن عسل خودداری کرد. در برخی منابع حدیثی نیز نقل شده است که عبدالله بن عباس از عمر بن خطاب درباره دو زنی که در برخی روایات به آزار پیامبر نسبت داده شدهاند پرسیده و عمر در پاسخ نام عایشه و حفصه را ذکر کرده است.[۷]
در برخی نقلها همچنین آمده است که حفصه از جمله همسرانی بود که درخواستهایی مربوط به امور معیشتی و زینتهای زندگی مطرح میکردند. در روایتی از منابع تفسیری گزارش شده است که در یکی از این موارد، پیامبر پیشنهاد داوری فردی میان خود و حفصه را مطرح کرد و عمر بن خطاب برای این منظور فراخوانده شد. در این روایت آمده است که در جریان این گفتوگو میان عمر و حفصه تنشی رخ داد.[۸]
پانویس
ارجاعات
- ↑ داداش نژاد ۱۳۹۶، ص. ۱۸۶.
- ↑ اختری، «حفصه»، دایرهالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ داداش نژاد ۱۳۹۶، ص. ۱۸۷.
- ↑ اختری، «حفصه»، دایرهالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «حفصه»، دایرهالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «حفصه»، دایرهالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «حفصه»، دایرهالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «حفصه»، دایرهالمعارف جامع اسلامی.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «حفصه». دایرهالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- داداش نژاد، منصور (۱۳۹۶). «حفصه». دانشنامه حج و حرمین شریفین. ۷.