|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
نفاس: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''نِفاس''' (به فارسی: زَچَِگی، به انگلیسی:Lochia) خونی است که [[زن]] به هنگام [[زایمان]] (یا [[سقط جنین|سقطجنین]]) تا ده روز میبیند. خونهایی که بیش از ده روز (برخی فتاوا: بیش از [[عادت ماهانه| | '''نِفاس''' (به فارسی: زَچَِگی، به انگلیسی:Lochia) خونی است که [[زن]] به هنگام [[زایمان]] (یا [[سقط جنین|سقطجنین]]) تا ده روز میبیند. خونهایی که بیش از ده روز (برخی فتاوا: بیش از [[عادت ماهانه|ایام عادت]]) ادامه پیدا کند، خون [[استحاضه]] گویند. تمام احکام [[حائض]] برای [[نفاس|نُفَساء]] (زن نفاسدیده) نیز جاری است، مانند [[حرام]] بودن نماز و توقف در [[مسجد]]. پس از پایان یافتن [[نفاس]]، برای کارهایی که در آن ها [[طهارت]] شرط است،[[غسل]] [[نفاس]] [[واجب]] میشود. به [[فتوای]] بیشتر [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]]، [[غسل]] [[نفاس]] کفایت از [[وضو]] نمیکند و باید برای [[نماز]] علاوه بر [[غسل]] [[نفاس]]، [[وضو]] هم گرفته شود. خونی که پس از [[سقط جنین|سقط جنین]] دیده میشود از نظر بیشتر فقیهان در حکم خون [[نفاس]] است. از نفاس و احکام آن در باب [[طهارت]] و به مناسبت در ابوابی دیگر همچون [[صلات]]، [[روزه|صوم]]، [[اعتکاف]]، [[حج]] و [[طلاق]] سخن گفتهاند. | ||
در برخی فرهنگها، زن زائو پس از چهل روز از [[زایمان]] [[غسل]] میکند و به آن [[غسل]] «[[چِلِّه]]» میگویند. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد. در پارهای از روایات، زنی که در دوران [[نفاس]] یا [[حیض]] از دنیا برود، بهعنوان [[شهید]] معرفی شده و روز [[قیامت]] مورد حساب قرار نمیگیرد. برخی بزرگان، این گونه احادیث را نشانگر فضیلت برای بانوان برشمردهاند. | در برخی فرهنگها، زن زائو پس از چهل روز از [[زایمان]] [[غسل]] میکند و به آن [[غسل]] «[[چِلِّه]]» میگویند. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد. در پارهای از روایات، زنی که در دوران [[نفاس]] یا [[حیض]] از دنیا برود، بهعنوان [[شهید]] معرفی شده و روز [[قیامت]] مورد حساب قرار نمیگیرد. برخی بزرگان، این گونه احادیث را نشانگر فضیلت برای بانوان برشمردهاند. | ||
== خون نفاس == | == خون نفاس == | ||
خونی که زن از لحظه آغاز [[تولد]] [[فرزند]] میبیند خون [[نفاس|نِفاس]] (یا زَچَِگی یا خُرس) نام دارد. نفاس از ریشه «نَفس» گرفته شده که یکی از معانی آن، خون است. برخلاف دوران [[عادت ماهانه| | خونی که زن از لحظه آغاز [[تولد]] [[فرزند]] میبیند خون [[نفاس|نِفاس]] (یا زَچَِگی<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|نشانی=https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B2%DA%86%DA%AF%DB%8C|عنوان=لغت نامه|وبگاه=دهخدا}}</ref> یا خُرس<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام|نام خانوادگی=جمعی از نویسندگان|جلد=۳|صفحه=۴۴۵}}</ref>) نام دارد. نفاس از ریشه «نَفس» گرفته شده که یکی از معانی آن، خون است. <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=لسان العرب|نام خانوادگی=ابن منظور|دیگران=ذیل واژه نفس}}</ref> برخلاف دوران [[عادت ماهانه|عادت ماهیانه]] که حداقل آن سه روز است، دوران نفاس میتواند چند لحظه باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۵۱۱}}</ref> و حداکثر آن ده روز است (برخی معتقدند تا آغاز روز دهم و برخی تا پایان روز دهم).<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۵۱۱}}</ref> به بینندۀ خون «نُفَساء» و به نوزاد «مَنفوس» گفته میشود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الحدائق الناضرة|نام=یوسف|نام خانوادگی=بحرانی|جلد=۳|صفحه=۳۰۸}}</ref> | ||
بیشتر [[مرجع تقلید| | بیشتر [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] برای بانوانی که تعداد روزهای [[عادت ماهانه|عادت ماهیانه]] آنها مشخص است، تعداد روزهای [[نفاس]] را تا حداکثر همین عدد میدانند. خونهایی که پس از دوران [[نفاس]] دیده میشود حکم خون [[استحاضه]] را دارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۵۱۸-۵۱۷}}</ref> | ||
نفاس با صدق ولادت محقق میشود؛ خواه نوزاد تام متولد شود یا ناقص، حتی به تصریح جمعی اگر مضغه باشد. | [[نفاس]] با صدق ولادت محقق میشود؛ خواه نوزاد تام متولد شود یا ناقص، حتی به تصریح جمعی اگر مضغه باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المعتبر|نام خانوادگی=محقق حلی|جلد=۱|صفحه=۲۵۲}}</ref> | ||
برخی علقه را نیز در حکم یاد شده به مضغه ملحق کردهاند، به شرط آنکه مبدا تکوّن انسان بودن آن با گواهی قابله محرز باشد. | برخی علقه را نیز در حکم یاد شده به مضغه ملحق کردهاند، به شرط آنکه مبدا تکوّن انسان بودن آن با گواهی قابله محرز باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=نهایة الاحکام|نام خانوادگی=علامه حلی|جلد=۱|صفحه=۱۳۰}}</ref> | ||
برخی در ثبوت حکم نفاس در وضعیت عَلَقَه یا مُضغَه بودن جنین اشکال کردهاند. | برخی در ثبوت حکم [[نفاس]] در وضعیت عَلَقَه یا مُضغَه بودن جنین اشکال کردهاند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=الحدائق الناضرة|نام=یوسف|نام خانوادگی=بحرانی|جلد=۳|صفحه=۳۱۱-۳۱۲}}</ref> | ||
=== سزارین === | === [[سزارین]] === | ||
در استفتاء از بیشتر | در [[استفتاء]] از بیشتر [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]]، تفاوتی بین حکم [[نفاس]] در زایمان طبیعی و [[سزارین]] وجود ندارد و خونی که از مجرای طبیعی خارج شده و خون زخم و جراحت نباشد حکم خون [[نفاس|نِفاس]] را خواهد داشت.<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=پرسمان|نشانی=http://www.ahkam.porsemani.ir/taxonomy/term/570|عنوان=احکام بانوان}}</ref> | ||
=== سقط جنین === | === [[سقط جنین|سقط جنین]] === | ||
در دیدگاه بیشتر فقیهان لازم نیست بچهای که به دنیا میآید کامل باشد و خونی که پس از سقط جنین دیده میشود نیز میتواند خون نفاس باشد. | در دیدگاه بیشتر فقیهان لازم نیست بچهای که به دنیا میآید کامل باشد و خونی که پس از [[سقط جنین|سقط جنین]] دیده میشود نیز میتواند خون [[نفاس]] باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۵۱۰}}</ref> | ||
{{قانون سقط جنین بر پایه جغرافیا}} | {{قانون سقط جنین بر پایه جغرافیا}} | ||
== مدت == | == مدت == | ||
برای کمترین مدت نفاس حدی تعیین نشده است و میتواند یک لحظه باشد؛ لیکن در حداکثر آن اختلاف است. بنابر مشهور، حداکثر | برای کمترین مدت [[نفاس]] حدی تعیین نشده است و میتواند یک لحظه باشد؛ لیکن در حداکثر آن اختلاف است. بنابر مشهور، حداکثر [[نفاس]]، همانند [[حیض]] ده روز است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المبسوط|نام خانوادگی=شیخ طوسی|جلد=۱|صفحه=۶۹}}</ref>بنابر قول مشهور -که حداکثر [[نفاس]]، مانند [[حیض]] ده روز است ـ اگر نفساء بیش از ده روز خون ببیند، صاحب عادت، مدت عادتش را نفاس و افزون بر آن را [[استحاضه]] قرار میدهد و غیر صاحب عادت، ده روز را نفاس و باقی را استحاضه محاسبه میکند، و اگر ده روز یا کمتر از آن خون ببیند، همه آن را نفاس منظور میکند؛ خواه نفساء صاحب عادت باشد یا نباشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=حاشیة شرائع الاسلام|نام خانوادگی=شهید ثانی|صفحه=۴۶-۴۷}}</ref> | ||
== احکام نفاس == | == احکام نفاس == | ||
به زنی که خون نِفاس میبیند «نُفَساء» گفته میشود و احکام وی مانند احکام حائض است، آنچه بر حائض | به زنی که خون نِفاس میبیند «نُفَساء» گفته میشود و احکام وی مانند احکام [[حائض]] است، آنچه بر حائض [[واجب]]، [[حرام]]، [[مستحب]] یا [[مکروه]] است بر نفساء هم همینطور است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۵۱۳}}</ref> در پارهای از روایات از پیامبر(ص) و دیگر امامان(ع) زنی که در دوران [[حیض]] و [[نفاس]] از دنیا برود به عنوان [[شهید]] معرفی شده و این که روز [[قیامت]] مورد مؤاخذه و حساب قرار نمیگیرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=من لا یحضره الفقیه|سال=۱۴۱۳|نام خانوادگی=شیخ صدوق|جلد=۱|صفحه=۱۳۹}}</ref> [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی]] از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] [[شیعیان]] این گونه احادیث را نشانگر فضیلت دانسته است.<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=جوادی آملی|نشانی=https://javadi.esra.ir/fa/w/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AD%D8%AB-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%80-%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AD-%D9%80-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-495-1398/10/03-?p_l_back_url=%2Fsearch%3Fq%3D%25D9%2585%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25AF%25D8%25B1%2B%|عنوان=درس خارج فقه بحث نکاح، جلسه ۴۹۵}}</ref> | ||
== غسل نفاس == | == [[غسل]] [[نفاس]] == | ||
پس از پایان | پس از پایان [[نفاس]]، برای انجام [[نماز]] و سایر کارهای مشروط به طهارت [[غسل]] [[نفاس]] [[واجب]] میشود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۵۱۵}}</ref> در مواردی که شخص اطمینان ندارد خون [[نفاس]] قطع شده یا نه باید مقداری پنبه و مانند آن را درون شرمگاه قرار داده و پس از اندکی صبر بیرون آورد تا در صورت آلوده نشدن به خونْ [[غسل]] کند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۵۱۶}}</ref> | ||
=== برخی از احکام === | === برخی از احکام === | ||
به فتوای بیشتر | به فتوای بیشتر [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]]، [[غسل]] [[نفاس]] کفایت از [[وضو]] نمیکند و باید برای نماز علاوه بر [[غسل]] [[نفاس]]، [[وضو]] هم گرفته شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|دیگران=بخش نفاس، مسئله ۴۶۶}}</ref> | ||
* اگر در ماه رمضان پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاک شود و براى غسل وقت ندارد تيمّم كند و روزهاش صحيح است، امّا اگر براى هیچکدام از غسل و تيمّم وقت ندارد بايد بعداً غسل كند و روزه او نيز صحيح است. | * اگر در ماه [[رمضان]] پيش از اذان صبح از [[عادت ماهانه|حيض]] يا [[نفاس]] پاک شود و براى [[غسل]] وقت ندارد [[تیمم|تيمّم]] كند و روزهاش صحيح است، امّا اگر براى هیچکدام از [[غسل]] و [[تیمم|تيمّم]] وقت ندارد بايد بعداً غسل كند و روزه او نيز صحيح است.<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=پرسمان|نشانی=https://ahkam.makarem.ir/fa/home/istifta/276735|عنوان=وظیفه زن در هنگام پاک شدن از حیض و نفاس در تنگی وقت|نویسنده=مکارم شیرازی}}</ref> | ||
* اگر زن بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاک شود نمیتواند روزه بگیرد، هرچند مستحب است اعمالى که روزه را باطل میکند ترک کنند. | * اگر زن بعد از اذان صبح از خون [[عادت ماهانه|حيض]] يا نفاس پاک شود نمیتواند روزه بگیرد، هرچند مستحب است اعمالى که [[روزه]] را باطل میکند ترک کنند<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=مکارم شیرازی|وبگاه=سایت جامع المسائل|نشانی=https://ahkam.makarem.ir/fa/home/istifta/276744|عنوان=استحباب ترک مبطلات روزه در صورت پاک شدن زن حائض}}</ref>. | ||
* اگر در حال عادت ماهانه يا نفاس، خورشید یا ماه گرفتگی رخ دهد و تا آخر مدّتى كه خورشيد يا ماه باز میشود از خون حيض و نفاس پاك نشده باشد، نماز آيات بر او واجب نيست و قضا هم ندارد. همچنین نماز آیاتی که | * اگر در حال عادت ماهانه يا نفاس، خورشید یا [[ماه گرفتگی|ماه گرفتگی]] رخ دهد و تا آخر مدّتى كه خورشيد يا ماه باز میشود از خون حيض و نفاس پاك نشده باشد، [[نماز آیات|نماز آيات]] بر او واجب نيست و قضا هم ندارد. همچنین نماز آیاتی که به دلیل [[زلزله]] واجب شده است و قضای آن بر [[عادت ماهانه|حائض]] و نفساء واجب نیست.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=مکارم شیرازی|وبگاه=سایت جامع المسائل|نشانی=https://fa.wikishia.net/view/%D9%86%D9%81%D8%A7%D8%B3#cite_note-18|عنوان=وظیفه حائض و نفساء نسبت به نماز آیات}}</ref> | ||
* خانمی که دوقلو زایمان کرده است شروع نفاس از بچّه اوّل است، و پایان آن پس از ده روز کامل مى باشد، ولى احتیاط واجب آن است که در مقدار زائد بر ده روز نسبت به بچّه اخیر، میان احکام حائض و مستحاضه جمع کند. | * خانمی که دوقلو زایمان کرده است شروع [[نفاس]] از بچّه اوّل است، و پایان آن پس از ده روز کامل مى باشد، ولى [[احتیاط واجب|احتیاط واجب]] آن است که در مقدار زائد بر ده روز نسبت به بچّه اخیر، میان احکام حائض و [[مستحاضه]] جمع کند.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=مکارم شیرازی|وبگاه=سایت جامع المسائل|نشانی=https://ahkam.makarem.ir/fa/home/istifta/273894|عنوان=زمان شروع نفاس زنی که فرزند دوقلو به دنیا آورده}}</ref> | ||
* آنچه بر حائض واجب است بر نفساء هم واجب میباشد. و بنا بر احتیاط واجب توقف در مسجد و دخول آن بدون عبور، و عبور از مسجد الحرام و مسجد پیامبر(ص) و خواندن آیات | * آنچه بر حائض واجب است بر نفساء هم واجب میباشد. و بنا بر احتیاط واجب توقف در مسجد و دخول آن بدون عبور، و عبور از [[مسجد الحرام]] و [[مسجد النبی|مسجد پیامبر]](ص) و خواندن [[آیات سجدهدار واجب|آیات سجده واجب]]، و تماس با خط [[قرآن]] و نام [[خداوند]] متعال، بر [[نفاس|نفساء]] [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=سیستانی|وبگاه=سایت دفتر آیت الله سیستانی|نشانی=https://www.sistani.org/persian/book/50/19/|عنوان=نفاس، مسئله ۵۰۲|تاریخ بازبینی=}}</ref> | ||
=== غسل «چِلِّه» === | === [[غسل]] «چِلِّه» === | ||
در برخی فرهنگها زن زائو تا چهل روز نماز نخوانده و پس از چهل روز غسل «چِلِّه» انجام میدهد. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد و حداکثر دوران نفاس ده روز تعیین شده است. | در برخی فرهنگها زن زائو تا چهل روز نماز نخوانده و پس از چهل روز [[غسل]] «چِلِّه» انجام میدهد. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد و حداکثر دوران [[نفاس]] ده روز تعیین شده است.<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=سایت هَدانا|نشانی=http://hadana.ir/?p=23012|عنوان=احکام چِلّگی}}</ref> [[یوسفی غروی]] بر این نظر است که در فرهنگ [[عربستان سعودی|عرب]] ها غالباً زن برای ولادت در خانه شوهر نمیماند و به خانه مادرش میرفت و تا ایام [[نفاس|نفاسِ]] عرفی که چهل روز بود، در آن جا از او پرستاری میشد و بعد به خانه شوهر باز میگشت. و در آن چهل روز، عرب استنکاف داشت که نزد زن تازه زا برود و چون نوزاد در این چهل روز احتیاج به نام داشت خود مادر نامی بر او می گذاشت پس از آن تأیید و یا نفی آن اسم در دست شوهر بود همانگونه که [[فاطمه بنت اسد]] پس از ولادت [[علی بن ابیطالب|امام علی]](ع) نام فرزندش را [[علی بن ابیطالب|حیدر]] به معنای اسد=شیر گذاشت و بعد [[ابوطالب]] نام [[علی بن ابیطالب|علی]] را برایش انتخاب کرد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://mhyousofi.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html|عنوان=محمد هادی یوسفی غروی}}</ref> | ||
== استظهار نفساء == | == [[استظهار]] [[نفاس|نفساء]] == | ||
به تصریح جمعی، بر نُفَساء پس از قطع خون در ظاهر، استظهار واجب است؛ بدینگونه که پنبه یا مانند آن را داخل و اندکی صبر کند، سپس بیرون آورد و ببیند آلوده به خون شده یا نه، چنانکه در حیض گذشت. | به تصریح جمعی، بر [[نفاس|نُفَساء]] پس از قطع خون در ظاهر، [[استظهار]] [[واجب]] است؛ بدینگونه که پنبه یا مانند آن را داخل و اندکی صبر کند، سپس بیرون آورد و ببیند آلوده به خون شده یا نه، چنانکه در [[حیض]] گذشت.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=العروة الوثقی|نام=سید محمد کاظم|نام خانوادگی=طباطبایی یزدی|جلد=۱|صفحه=۶۱۲-۶۱۳}}</ref> | ||
== کتابشناسی == | == کتابشناسی == | ||
گزیده مسائل مُبتلیٰبه و استفتائات جدید احکام بانوان (حیض - استحاضه - نفاس - جنابت)، تهيه و تنظيم: واحد پاسخ به سوالات جامعةالزهرا(س)، ناشر جامعةالزهرا(س)، قم ۱۳۹۶ش.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://ketab.ir/book/f29c03a1-a107-41b6-993c-33d512bee91f|عنوان=گزیده مسائل مبتلیبه و استفتائات جدید احکام بانوان، وبگاه پاسخگویی به مسائل دینی}}</ref> | گزیده مسائل مُبتلیٰبه و استفتائات جدید احکام بانوان (حیض - استحاضه - نفاس - جنابت)، تهيه و تنظيم: واحد پاسخ به سوالات جامعةالزهرا(س)، ناشر جامعةالزهرا(س)، قم ۱۳۹۶ش.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://ketab.ir/book/f29c03a1-a107-41b6-993c-33d512bee91f|عنوان=گزیده مسائل مبتلیبه و استفتائات جدید احکام بانوان، وبگاه پاسخگویی به مسائل دینی}}</ref> | ||
== پانویس == | |||
=== ارجاعات === | |||
[[رده:اصطلاحات استفادهشده برای زنان]] | [[رده:اصطلاحات استفادهشده برای زنان]] | ||
[[رده:طهارت]] | [[رده:طهارت]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۱
نِفاس (به فارسی: زَچَِگی، به انگلیسی:Lochia) خونی است که زن به هنگام زایمان (یا سقطجنین) تا ده روز میبیند. خونهایی که بیش از ده روز (برخی فتاوا: بیش از ایام عادت) ادامه پیدا کند، خون استحاضه گویند. تمام احکام حائض برای نُفَساء (زن نفاسدیده) نیز جاری است، مانند حرام بودن نماز و توقف در مسجد. پس از پایان یافتن نفاس، برای کارهایی که در آن ها طهارت شرط است،غسل نفاس واجب میشود. به فتوای بیشتر مراجع تقلید، غسل نفاس کفایت از وضو نمیکند و باید برای نماز علاوه بر غسل نفاس، وضو هم گرفته شود. خونی که پس از سقط جنین دیده میشود از نظر بیشتر فقیهان در حکم خون نفاس است. از نفاس و احکام آن در باب طهارت و به مناسبت در ابوابی دیگر همچون صلات، صوم، اعتکاف، حج و طلاق سخن گفتهاند.
در برخی فرهنگها، زن زائو پس از چهل روز از زایمان غسل میکند و به آن غسل «چِلِّه» میگویند. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد. در پارهای از روایات، زنی که در دوران نفاس یا حیض از دنیا برود، بهعنوان شهید معرفی شده و روز قیامت مورد حساب قرار نمیگیرد. برخی بزرگان، این گونه احادیث را نشانگر فضیلت برای بانوان برشمردهاند.
خون نفاس
خونی که زن از لحظه آغاز تولد فرزند میبیند خون نِفاس (یا زَچَِگی[۱] یا خُرس[۲]) نام دارد. نفاس از ریشه «نَفس» گرفته شده که یکی از معانی آن، خون است. [۳] برخلاف دوران عادت ماهیانه که حداقل آن سه روز است، دوران نفاس میتواند چند لحظه باشد.[۴] و حداکثر آن ده روز است (برخی معتقدند تا آغاز روز دهم و برخی تا پایان روز دهم).[۵] به بینندۀ خون «نُفَساء» و به نوزاد «مَنفوس» گفته میشود.[۶]
بیشتر مراجع تقلید برای بانوانی که تعداد روزهای عادت ماهیانه آنها مشخص است، تعداد روزهای نفاس را تا حداکثر همین عدد میدانند. خونهایی که پس از دوران نفاس دیده میشود حکم خون استحاضه را دارد.[۷]
نفاس با صدق ولادت محقق میشود؛ خواه نوزاد تام متولد شود یا ناقص، حتی به تصریح جمعی اگر مضغه باشد.[۸]
برخی علقه را نیز در حکم یاد شده به مضغه ملحق کردهاند، به شرط آنکه مبدا تکوّن انسان بودن آن با گواهی قابله محرز باشد.[۹]
برخی در ثبوت حکم نفاس در وضعیت عَلَقَه یا مُضغَه بودن جنین اشکال کردهاند.[۱۰]
سزارین
در استفتاء از بیشتر مراجع تقلید، تفاوتی بین حکم نفاس در زایمان طبیعی و سزارین وجود ندارد و خونی که از مجرای طبیعی خارج شده و خون زخم و جراحت نباشد حکم خون نِفاس را خواهد داشت.[۱۱]
سقط جنین
در دیدگاه بیشتر فقیهان لازم نیست بچهای که به دنیا میآید کامل باشد و خونی که پس از سقط جنین دیده میشود نیز میتواند خون نفاس باشد.[۱۲]
| قانونی در صورت درخواست | |
| بدون محدودیت | |
| محدودیت بارداری بعد از ۱۷ هفته اول | |
| محدودیت بارداری قبل ۱۷ هفته اول | |
| محدودیتهای نامشخص | |
| از نظر قانونی محدود به موارد زیر است: | |
| خطر برای زندگی مادر، برای سلامتی او *، تجاوز جنسی *، اختلال جنین *، یا عوامل اجتماعی و اقتصادی | |
| خطری برای زندگی مادر، برای سلامتی او *، تجاوز جنسی، یا اختلال در جنین | |
| خطر برای زندگی مادر، برای سلامت او *، یا آسیب جنین | |
| خطر جانی برای مادر *، سلامت *، یا تجاوز جنسی | |
| خطری برای زندگی یا سلامتی مادر | |
| خطری برای زندگی مادر | |
| غیر قانونی بدون استثنا | |
| بدون اطلاعات | |
| * برای برخی از کشورها یا مناطق در آن دسته اعمال نمی شود | |
مدت
برای کمترین مدت نفاس حدی تعیین نشده است و میتواند یک لحظه باشد؛ لیکن در حداکثر آن اختلاف است. بنابر مشهور، حداکثر نفاس، همانند حیض ده روز است.[۱۳]بنابر قول مشهور -که حداکثر نفاس، مانند حیض ده روز است ـ اگر نفساء بیش از ده روز خون ببیند، صاحب عادت، مدت عادتش را نفاس و افزون بر آن را استحاضه قرار میدهد و غیر صاحب عادت، ده روز را نفاس و باقی را استحاضه محاسبه میکند، و اگر ده روز یا کمتر از آن خون ببیند، همه آن را نفاس منظور میکند؛ خواه نفساء صاحب عادت باشد یا نباشد.[۱۴]
احکام نفاس
به زنی که خون نِفاس میبیند «نُفَساء» گفته میشود و احکام وی مانند احکام حائض است، آنچه بر حائض واجب، حرام، مستحب یا مکروه است بر نفساء هم همینطور است.[۱۵] در پارهای از روایات از پیامبر(ص) و دیگر امامان(ع) زنی که در دوران حیض و نفاس از دنیا برود به عنوان شهید معرفی شده و این که روز قیامت مورد مؤاخذه و حساب قرار نمیگیرد.[۱۶] جوادی آملی از مراجع تقلید شیعیان این گونه احادیث را نشانگر فضیلت دانسته است.[۱۷]
غسل نفاس
پس از پایان نفاس، برای انجام نماز و سایر کارهای مشروط به طهارت غسل نفاس واجب میشود.[۱۸] در مواردی که شخص اطمینان ندارد خون نفاس قطع شده یا نه باید مقداری پنبه و مانند آن را درون شرمگاه قرار داده و پس از اندکی صبر بیرون آورد تا در صورت آلوده نشدن به خونْ غسل کند.[۱۹]
برخی از احکام
به فتوای بیشتر مراجع تقلید، غسل نفاس کفایت از وضو نمیکند و باید برای نماز علاوه بر غسل نفاس، وضو هم گرفته شود.[۲۰]
- اگر در ماه رمضان پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاک شود و براى غسل وقت ندارد تيمّم كند و روزهاش صحيح است، امّا اگر براى هیچکدام از غسل و تيمّم وقت ندارد بايد بعداً غسل كند و روزه او نيز صحيح است.[۲۱]
- اگر زن بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاک شود نمیتواند روزه بگیرد، هرچند مستحب است اعمالى که روزه را باطل میکند ترک کنند[۲۲].
- اگر در حال عادت ماهانه يا نفاس، خورشید یا ماه گرفتگی رخ دهد و تا آخر مدّتى كه خورشيد يا ماه باز میشود از خون حيض و نفاس پاك نشده باشد، نماز آيات بر او واجب نيست و قضا هم ندارد. همچنین نماز آیاتی که به دلیل زلزله واجب شده است و قضای آن بر حائض و نفساء واجب نیست.[۲۳]
- خانمی که دوقلو زایمان کرده است شروع نفاس از بچّه اوّل است، و پایان آن پس از ده روز کامل مى باشد، ولى احتیاط واجب آن است که در مقدار زائد بر ده روز نسبت به بچّه اخیر، میان احکام حائض و مستحاضه جمع کند.[۲۴]
- آنچه بر حائض واجب است بر نفساء هم واجب میباشد. و بنا بر احتیاط واجب توقف در مسجد و دخول آن بدون عبور، و عبور از مسجد الحرام و مسجد پیامبر(ص) و خواندن آیات سجده واجب، و تماس با خط قرآن و نام خداوند متعال، بر نفساء حرام است.[۲۵]
غسل «چِلِّه»
در برخی فرهنگها زن زائو تا چهل روز نماز نخوانده و پس از چهل روز غسل «چِلِّه» انجام میدهد. چنین غسلی در احکام دینی وجود ندارد و حداکثر دوران نفاس ده روز تعیین شده است.[۲۶] یوسفی غروی بر این نظر است که در فرهنگ عرب ها غالباً زن برای ولادت در خانه شوهر نمیماند و به خانه مادرش میرفت و تا ایام نفاسِ عرفی که چهل روز بود، در آن جا از او پرستاری میشد و بعد به خانه شوهر باز میگشت. و در آن چهل روز، عرب استنکاف داشت که نزد زن تازه زا برود و چون نوزاد در این چهل روز احتیاج به نام داشت خود مادر نامی بر او می گذاشت پس از آن تأیید و یا نفی آن اسم در دست شوهر بود همانگونه که فاطمه بنت اسد پس از ولادت امام علی(ع) نام فرزندش را حیدر به معنای اسد=شیر گذاشت و بعد ابوطالب نام علی را برایش انتخاب کرد.[۲۷]
استظهار نفساء
به تصریح جمعی، بر نُفَساء پس از قطع خون در ظاهر، استظهار واجب است؛ بدینگونه که پنبه یا مانند آن را داخل و اندکی صبر کند، سپس بیرون آورد و ببیند آلوده به خون شده یا نه، چنانکه در حیض گذشت.[۲۸]
کتابشناسی
گزیده مسائل مُبتلیٰبه و استفتائات جدید احکام بانوان (حیض - استحاضه - نفاس - جنابت)، تهيه و تنظيم: واحد پاسخ به سوالات جامعةالزهرا(س)، ناشر جامعةالزهرا(س)، قم ۱۳۹۶ش.[۲۹]
پانویس
ارجاعات
- ↑ «لغت نامه». دهخدا.
- ↑ جمعی از نویسندگان. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام. ج. ۳. ص. ۴۴۵.
- ↑ ابن منظور. لسان العرب. ذیل واژه نفس.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۵۱۱.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۵۱۱.
- ↑ بحرانی، یوسف. الحدائق الناضرة. ج. ۳. ص. ۳۰۸.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۵۱۸-۵۱۷.
- ↑ محقق حلی. المعتبر. ج. ۱. ص. ۲۵۲.
- ↑ علامه حلی. نهایة الاحکام. ج. ۱. ص. ۱۳۰.
- ↑ بحرانی، یوسف. الحدائق الناضرة. ج. ۳. ص. ۳۱۱-۳۱۲.
- ↑ «احکام بانوان». پرسمان.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۵۱۰.
- ↑ شیخ طوسی. المبسوط. ج. ۱. ص. ۶۹.
- ↑ شهید ثانی. حاشیة شرائع الاسلام. ص. ۴۶-۴۷.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۵۱۳.
- ↑ شیخ صدوق (۱۴۱۳). من لا یحضره الفقیه. ج. ۱. ص. ۱۳۹.
- ↑ «درس خارج فقه بحث نکاح، جلسه ۴۹۵». جوادی آملی.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۵۱۵.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۵۱۶.
- ↑ بنی هاشمی خمینی. توضیح المسائل مراجع: ۱۶ مرجع. بخش نفاس، مسئله ۴۶۶.
- ↑ مکارم شیرازی. «وظیفه زن در هنگام پاک شدن از حیض و نفاس در تنگی وقت». پرسمان.
- ↑ مکارم شیرازی. «استحباب ترک مبطلات روزه در صورت پاک شدن زن حائض». سایت جامع المسائل.
- ↑ مکارم شیرازی. «وظیفه حائض و نفساء نسبت به نماز آیات». سایت جامع المسائل.
- ↑ مکارم شیرازی. «زمان شروع نفاس زنی که فرزند دوقلو به دنیا آورده». سایت جامع المسائل.
- ↑ سیستانی. «نفاس، مسئله ۵۰۲». سایت دفتر آیت الله سیستانی.
- ↑ «احکام چِلّگی». سایت هَدانا.
- ↑ «محمد هادی یوسفی غروی».
- ↑ طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم. العروة الوثقی. ج. ۱. ص. ۶۱۲-۶۱۳.
- ↑ «گزیده مسائل مبتلیبه و استفتائات جدید احکام بانوان، وبگاه پاسخگویی به مسائل دینی».