نشانه های حتمی ظهور

منظور از «نشانه‌های حتمی»آن دسته از پدیده‌هایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.

مقدمه

آنچه امروزه با عنوان نشانه‌های ظهور در نوشته‌ها و گفته‌ها مطرح می‌شود، انبوهی است از حوادث و رخدادهایی که به انواع فراوانی قابل تقسیم است. بر خلاف تصور عمومی، درباره تقسیم نشانه‌ها به اقسام مختلف، هیچ سخن روشنی از امامان شیعه در دست نیست و آنچه در آثار با این عنوان وجود دارد، به‌طور عموم پرورده ذهن نویسندگان است. البته برخی قابل قبول و برخی از اساس دارای اشکال است.آنچه به نظر می‌رسد یگانه تقسیم پذیرفتنی، تقسیم نشانه‌ها به حتمی و غیر حتمی است.

معنا شناسی

واژه ی «حتمی» فقط یک بار با تعبیر «حتماً» در قرآن استفاده شده است؛(مریم:آیه71)، فخر الدین طریحی «حتم» را واجبی دانسته که اراده بر آن تعلق گرفته، اسقاط آن امکان‌پذیر نیست.راغب اصفهانی آن را به قضای مقدر معنا کرده است.ابن منظورآن را به معنای قضا و وجوب قضا دانسته که گریزی از انجام آن نیست.خلیل بن احمد فراهیدی در کتاب العین نیز آن را با تعبیر «ایجاب القضاء» تعریف کرده است.
حسن مصطفوی در کتاب التحقیق فی کلمات القرآن الکریم دیدگاه خود را این چنین می‌نگارد: معنای حقیقی برای این لفظ عبارت از «جزم و قطع در حکم و عمل» است.
در بحث نشانه‌ها طبق نگاه مشهور، منظور از «نشانه‌های حتمی» _ مقابل نشانه‌های غیر حتمی _ آن دسته از پدیده‌هایی است که پدید آمدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود.

تعداد نشانه‌های حتمی

از روایات فراوانی حتمی بودن پنج نشانه به‌طور قطعی اثبات می‌شود به عنوان نمونه:پیشوای ششم شیعیان می‌گوید: خَمْسُ عَلَامَاتٍ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ الصَّیْحَةُ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الْخَسْفُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْیَمَانِی؛پیش از قیام قائم پنج نشانه است: صیحه، سفیانی، خسف، قتل نفس زکیه و یمانی.

خروج سفیانی

«سفیانی و خروج وی»، مشهورترین و در عین حال مشکل‌ترین مسئله در میان نشانه‌های ظهور به‌شمار می‌آید. روایات این نشانه، به گونه ای گسترده در منابع قدیم و جدید بیان شده است.

قیام یمانی

یکی از نشانه‌های حتمی ظهور خروج سرداری از اهل یمن است که مردم را به حق و عدل دعوت می‌کند.در مصادر شیعه، روایات فراوانی در این باره وجود دارد؛ به گونه ای که برخی آنها را مستفیض دانسته‌اند. شیخ صدوق با ذکر سند از عمر بن حنظله از جعفر بن محمد کرده است: قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ علیه السلام خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْیَمَانِیُّ وَ… ؛پیش از قیام قائم، پنج نشانة حتمی خواهد بود: یمانی و… .

صیحه آسمانی

یکی از نشانه‌های حتمی ظهور مسئله ندا و صیحه ی آسمانی است که قبل از ظهور اتفاق می‌افتد.

قتل نفس زکیه

«کشته شدن انسانی بی گناه» یکی از نشانه‌های پنج‌گانه حتمی است.

خسف بیداء

منظور از «خسف بیداء» آن است که سفیانی لشکری عظیم، به قصد جنگ مهدی موعود عازم مکه می‌کند؛ اما بین مکه و مدینه _ در محلی که به سرزمین «بیداء» معروف است _ به گونه ای معجزه آسا، به امر خداوند، در زمین فرومی‌روند. این حادثه در روایات اهل سنت و شیعه، یکی از نشانه‌های ظهور و قیام معرفی شده و در شماری از آنها بر حتمی بودن آن تأکید شده است.