علیاکبر دهخدا
علیاکبر دهخدا یکی از تأثیرگذارترین چهرههای علمی، ادبی و روزنامهنگاری ایران در دوره معاصر است. او با نگارش لغتنامه عظیم خود، ستون چرند و پرند، و اصلاح و تصحیح متون ادبی، جایگاهی بیبدیل در تاریخ فرهنگ و ادب فارسی یافته است.
دهخدا
علیاکبر دهخدا، فرزند جانباباخان بن آقاخان بن مهرعلیخان بن قلیچخان بن رستمخان، ادیب، دانشمند، لغوی و نویسنده نامدار ایرانی بود. او در حدود سال ۱۲۹۷ هجری قمری در تهران متولد شد و در سال ۱۳۷۵ هجری قمری (۱۳۳۴ هجری شمسی) درگذشت. دهخدا آموزش علوم ادبی را نزد شیخ غلامحسین بروجردی آغاز کرد و سپس به تحصیل در مدرسه سیاسی پرداخت. نزدیکی منزل او با خانه شیخ هادی نجمآبادی موجب شد که بتواند نزد او شاگردی کند. وی در همین سالها به فراگیری زبان فرانسه روی آورد.[۱]
پس از مدتی، به همراه معاونالدوله غفاری به اروپا سفر کرد و دو سال در این قاره، بهویژه در وین، اقامت داشت و در این مدت زبان فرانسه و دانشهای جدید را تکمیل کرد. بازگشت دهخدا به ایران همزمان با آغاز نهضت مشروطه بود. او با همکاری جهانگیرخان و قاسمخان روزنامه صور اسرافیل را منتشر کرد که ستون فکاهی آن با عنوان «چرند و پرند» به قلم دهخدا و با امضای «دخو» انتشار مییافت و از جذابترین و نوآورانهترین بخشهای روزنامه بهشمار میرفت. این نوشتهها سبک جدیدی در روزنامهنگاری و نثر فارسی پدیدآورد و با بهرهگیری از طنز، مضامین انتقادی و سیاسی را منتقل میساخت.[۲]
در پی تعطیلی مجلس شورای ملی به فرمان محمدعلیشاه، دهخدا همراه گروهی از آزادیخواهان به اروپا تبعید شد. او مدتی در پاریس با محمد قزوینی معاشر بود و سپس به سوئیس رفت و در شهر ایوردون سه شماره دیگر از صور اسرافیل را منتشر کرد. پس از آن به استانبول رفت و با یاری ایرانیان مقیم آنجا روزنامهای به نام «سروش» را در حدود پانزده شماره به زبان فارسی منتشر نمود. پس از فتح تهران و خلع محمدعلیشاه، دهخدا به نمایندگی تهران و کرمان در مجلس شورای ملی برگزیده شد. وی در دوران جنگ جهانی اول در یکی از روستاهای چهارمحال بختیاری منزوی شد و پس از جنگ به تهران بازگشت و از فعالیتهای سیاسی کناره گرفت و خود را وقف کارهای علمی و فرهنگی کرد. او تا پایان عمر بیشتر به تحقیق، مطالعه و نگارش آثار خویش مشغول بود. دهخدا در تهران درگذشت و در ابنبابویه دفن شد.[۳]
آثار
از آثار مهم دهخدا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:[۴]
- ترجمه «عظمت و انحطاط رومیان»
- ترجمه «روحالقوانین»
- فرهنگ فرانسه به فارسی
- تصحیح «یوسف و زلیخا»
- تصحیح «دیوان حافظ»
- تصحیح «دیوان منوچهری»
- «پندها و کلمات قصار» (چاپ نشده)
- «امثال و حکم» (چهار جلد)
- «مجموعه اشعار دهخدا»
- «لغتنامه دهخدا» (اثر عظیم او که سالها به طول انجامید)
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «دهخدا». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
