ستارخان
ستارخان (حدود ۱۲۸۲–۱۳۳۲ هـ. ق)، ملقب به «سردار ملی»، فرزند حاج حسن قراچهداغی، از رهبران برجسته جنبش مشروطه ایران است. شهرت جهانی او به سبب پایداری یازدهماهه در محاصره تبریز علیه نیروهای محمدعلیشاه قاجار به دست آمد. وی نمونهای از شجاعت و وطنپرستی در تاریخ معاصر ایران شناخته میشود که سرانجام در پی حوادث پارک اتابک تهران مجروح شد و درگذشت.
زندگی
ستارخان رهبری مجاهدان تبریز، ارامنه و قفقازیها را در برابر قشون عظیم محمدعلیشاه بر عهده داشت. مقاومت او از ۲۳ جمادیالاول ۱۳۲۶ تا ۸ ربیعالثانی ۱۳۲۷ هجری قمری بهمدت یازده ماه ادامه یافت. در این مدت، شهر تبریز توسط ۳۵ تا ۴۰ هزار نیروی دولتی محاصره شده بود. دلاوریهای او در این نبرد نابرابر بازتاب گستردهای در مطبوعات اروپا و آمریکا داشت و نام او را در ردیف چهرههای شاخص آزادیخواه جهان قرار داد.[۱]
در اواخر دوران محاصره، به دلیل کمبود شدید آذوقه و فشار بر مردم تبریز، با مداخله کنسولهای روس و انگلیس و موافقت دولت ایران، قشون روسیه به فرماندهی ژنرال «نارسگی» در آوریل ۱۹۰۹ میلادی وارد تبریز شدند تا راه جلفا را برای ورود آذوقه باز کنند. با ورود نیروهای روس، محاصره شکسته شد و نیروهای دولتی متفرق گشتند. ستارخان و باقرخان (سالار ملی) که حضور نیروهای روس را برای خود خطرناک میدیدند، مدتی به کنسولگری عثمانی در تبریز پناهنده شدند.[۲]
در ۸ ربیعالاول ۱۳۲۸ (مارس ۱۹۱۰ میلادی)، ستارخان و باقرخان تحت فشار روسها تبریز را ترک کرده و به تهران آمدند. در ۳۰ رجب ۱۳۲۸، میان نیروهای دولتی که قصد خلع سلاح مجاهدان را داشتند و یاران ستارخان که در پارک اتابک مستقر بودند، درگیری سختی روی داد. وساطت سفیران آلمان و عثمانی برای صلح به نتیجه نرسید و در نهایت نیروهای دولتی پیروز شدند. در این واقعه حدود ۳۰ نفر از مجاهدان کشته، ۳۰۰ نفر اسیر و ستارخان از ناحیه پا مجروح گردید.[۳]
درگذشت
پس از پایان غائله پارک اتابک، دولت شهریهای برای ستارخان و باقرخان تعیین کرد. ستارخان چهار سال پس از این حادثه، در اثر جراحات وارده و عوارض ناشی از آن، در تاریخ ۲۸ ذیالحجه ۱۳۳۲ (۱۶ نوامبر ۱۹۱۴ میلادی) همزمان با آغاز جنگ جهانی اول در تهران درگذشت. پیکر او در جوار حرم عبدالعظیم در شهر ری به خاک سپرده شد. سن او در هنگام درگذشت حدود ۵۰ سال گزارش شده است.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ستارخان». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- افراد انقلاب مشروطه
- افراد ایرانی آذریتبار
- انقلابیون آذریتبار اهل ایران
- اهالی ایران در سده ۱۹ (میلادی)
- اهالی ایران در سده ۲۰ (میلادی)
- اهالی تبریز
- اهالی قره داغ
- اهالی ورزقان
- خاکسپاریها در باغ توتی
- خاکسپاریها در حرم شاه عبدالعظیم
- درگذشتگان ۱۲۹۳
- درگذشتگان ۱۹۱۴ (میلادی)
- رهبران انقلاب مشروطیت
- زادگان ۱۲۴۵
- زادگان ۱۸۶۶ (میلادی)
- سیاستمداران آذریتبار اهل ایران
- سیاستمداران اهل ایران در دوره قاجار
- سیاستمداران اهل ایران
- سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل ایران
- ملیگرایان اهل ایران
- ملیگرایی ایرانی