میرزا رضا کرمانی

میرزا رضا کرمانی از مخالفان حکومت قاجار بود که در ۱۷ ذیقعده ۱۳۱۳ قمری ناصرالدین‌شاه قاجار را در حرم عبدالعظیم در شهر ری با شلیک اسلحه کشت. او از اهالی کرمان بود و در تهران زندگی می‌کرد و سرانجام در ۲ ربیع‌الاول ۱۳۱۴ قمری در تهران اعدام شد.

زندگی

میرزا رضا فرزند ملاحسین عقدایی و اهل کرمان بود. او در تهران به دستفروشی اشتغال داشت. در برخی گزارش‌ها آمده است که وی سال‌هایی را به اتهام بابی بودن در زندان گذراند. همچنین در منابع از او به عنوان یکی از مریدان سید جمال‌الدین افغانی یاد شده است.

ترور ناصرالدین‌شاه

بر پایه گزارش‌های تاریخی، میرزا رضای کرمانی در روز جمعه ۱۷ ذیقعده ۱۳۱۳ قمری، هنگام حضور ناصرالدین‌شاه در حرم عبدالعظیم در شهر ری، با شلیک اسلحه او را کشت. دربارهٔ انگیزه‌ها و زمینه‌های این اقدام، مطالبی در جریان بازجویی‌های او و بستگانش ثبت شده است. گزارش این بازجویی‌ها در روزنامه صور اسرافیل، از شماره نهم مورخ ۲۸ جمادی‌الثانی ۱۳۲۵ قمری تا شماره هفدهم مورخ ۲۴ شوال همان سال منتشر شده است. همچنین متن بازجویی او در کتاب تاریخ بیداری ایران تألیف میرزا کاظم کرمانی و نیز در ترجمه انگلیسی آن در کتاب انقلاب ایران نوشته ادوارد براون چاپ شده است.

اعدام

حدود دو ماه پس از به سلطنت رسیدن مظفرالدین‌شاه قاجار، میرزا رضای کرمانی در صبح روز پنجشنبه ۲ ربیع‌الاول ۱۳۱۴ قمری در میدان مشق تهران به دار آویخته شد. در گزارش‌ها آمده است که جسد او چند روز بر دار باقی ماند و مردم برای تماشای آن گرد می‌آمدند و از فاصله‌ای معین به آن نگاه می‌کردند. در برخی نقل‌ها آمده است که مراسم عمومی ترحیم یا چهلمی برای او برگزار نشد و تنها در شب چهلم و سالگرد مرگش، مجلس کوچکی به‌طور پنهانی توسط حاجی شیخ هادی نجم‌آبادی و چند نفر دیگر برگزار شد.

خانواده

در منابع از پسری به نام تقی برای میرزا رضا یاد شده است که پس از مرگ پدر در نانوایی تافتون‌پزی کار می‌کرد. گزارش شده است که برخی مردم او را به عنوان «پسر قاتل شاه» به یکدیگر نشان می‌دادند.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «رضا». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.