عبیدالله بن زیاد

عبیدالله بن زیاد بن ابیه از کارگزاران خلافت اموی بود که مناصب مهمی همچون حکمرانی خراسان، بصره و کوفه را بر عهده داشت. وی به دلیل ایفای نقش مستقیم در واقعه کربلا و کشته‌شدن حسین بن علی و یارانش، به سخت‌گیری شهرت یافت. پس از مرگ یزید، او تلاش کرد به خلافت برسد و در نبرد با قیام‌های علویان و پیروان مختار ثقفی، نقش محوری برای امویان ایفا کرد تا آنکه سرانجام در نبرد با ابراهیم بن مالک اشتر کشته شد.

زندگی

عبیدالله بن زیاد بن ابیه در سال ۵۴ قمری از سوی معاویه به حکمرانی خراسان منصوب شد و در این دوره مناطقی از ماوراءالنهر را فتح کرد. در سال ۵۶ قمری از این سمت کنار رفت و به حکمرانی بصره منصوب شد. در سال ۶۰ قمری، معاویه ولایت کوفه را نیز به حوزه اختیارات او افزود. او در سال ۶۱ قمری از جانب یزید مأمور مقابله با حسین بن علی شد که به واقعه کربلا انجامید.

پس از مرگ یزید، عبیدالله بن زیاد ادعای خلافت کرد و از مردم بصره و کوفه خواست تا با او بیعت کنند. کوفیان فرستادگان او را از شهر بیرون کردند و مردم بصره نیز پس از پذیرش اولیه، سر به شورش برداشتند. او ناچار از بصره گریخت و به شام پناه برد. در آنجا، او مروان بن حکم را به ادعای خلافت تشویق کرد و با تلاش‌هایش، موقعیت مروان تثبیت شد.

در سال ۶۵ قمری، او لشکری را برای نبرد با سلیمان بن صرد خزاعی اعزام کرد که در عین‌الورده بخش بزرگی از سپاهیان سلیمان را از میان برد. پس از مرگ مروان، عبدالملک بن مروان او را در مقام خود ابقا کرد. عبیدالله با هشتاد هزار تن از شام به موصل رفت تا با سپاه مختار بن ابی‌عبیده ثقفی مقابله کند. در این نبرد، ابراهیم بن مالک اشتر او را کشت و سپاهش متفرق شد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عبیدالله بن زیاد». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.