آمیزش جنسی: تفاوت میان نسخه‌ها

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''[[آمیزش جنسی]]'''؛ نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان است. در فقه اسلامی واژه‌های جِماع، مُواقعه، وَطْی و دخول در معنای [[آمیزش جنسی|آمیزش]] به کار می‌رود. احکام [[فقهی]] [[آمیزش جنسی|آمیزش]] مربوط به زمانی است که دخول - حداقل به اندازه ختنه‌گاه - صورت گرفته باشد. [[فقیهان]]، [[آمیزش جنسی|آمیزش]] را به سه قسم [[حلال]] چون [[ازدواج]]، [[حرام]] مانند [[زنا|زِنا]] و شبهه‌دار (اشتباهی) تقسیم و برای هر یک احکام متفاوتی مطرح می‌کنند. طبق [[فتوای]] آنها [[آمیزش جنسی|آمیزش]]، از جلو یا پشت، موجب [[جنابت]] می‌شود که برای پاک‌ شدن از آن باید [[غسل]] [[جنابت]] به جا آورد. [[حرام|حرام‌بودن]] [[آمیزش جنسی|آمیزش]] مرد با مرد ([[لواط]])، زن با زن ([[مساحقه|مُساحقه]])، انسان با حیوان و همچنین [[مکروه]] بودن [[آمیزش جنسی|آمیزش]] با همسر از پشت، از جمله [[احکام شرعی]] در زمینه [[آمیزش جنسی|آمیزش]] است.
'''آمیزش جنسی'''؛ نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان است. در فقه اسلامی واژه‌های جِماع، مُواقعه، وَطْی و دخول در معنای آمیزش به کار می‌رود. احکام [[فقهی]] آمیزش مربوط به زمانی است که دخول - حداقل به اندازه ختنه‌گاه - صورت گرفته باشد. [[فقیهان]]، آمیزش را به سه قسم [[حلال]] چون [[ازدواج]]، [[حرام]] مانند [[زنا|زِنا]] و شبهه‌دار (اشتباهی) تقسیم و برای هر یک احکام متفاوتی مطرح می‌کنند. طبق [[فتوای]] آنها آمیزش، از جلو یا پشت، موجب [[جنابت]] می‌شود که برای پاک شدن از آن باید [[غسل]] [[جنابت]] به جا آورد. [[حرام|حرام‌بودن]] آمیزش مرد با مرد ([[لواط]])، زن با زن ([[مساحقه|مُساحقه]])، انسان با حیوان و همچنین [[مکروه]] بودن آمیزش با همسر از پشت، از جمله [[احکام شرعی]] در زمینه آمیزش است.


== تعریف ==
== واژه‌شناسی ==
در [[فقه]] از [[آمیزش جنسی|آمیزش]] با نام‌هایی چون [[آمیزش جنسی|جِماع]]، [[آمیزش جنسی|مُواقعه]]، [[آمیزش جنسی|وَطْی]] و [[آمیزش جنسی|دخول]] یاد می‌شود که به معنای نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی|عنوان کتاب=فرهنگ فقه|سال=۱۳۹۰|جلد=۱|صفحه=۱۶۱}}</ref>
در [[فقه]] از آمیزش با نام‌هایی چون [[آمیزش جنسی|جِماع]]، [[آمیزش جنسی|مُواقعه]]، [[آمیزش جنسی|وَطْی]] و [[آمیزش جنسی|دخول]] یاد می‌شود که به معنای نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی|عنوان کتاب=فرهنگ فقه|سال=۱۳۹۰|جلد=۱|صفحه=۱۶۱}}</ref>


== جایگاه فقهی ==
== در ادیان ==
احکام [[آمیزش جنسی|آمیزش]] در بسیاری از بخش‌های [[فقه]] همچون [[طهارت]]، [[روزه]]، [[اعتکاف]]، [[حج]]، [[ازدواج]]، [[طلاق]]، [[ظهار|ظِهار]]، [[ایلاء]] و [[حدود]] مطرح می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۱۶۱}}</ref> البته این احکام مخصوص آمیزشی است که در آن حداقل [[آمیزش جنسی|دخول]] به اندازه ختنه‌گاه صورت گرفته باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع|سال=۱۳۹۲|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|جلد=۱|صفحه=۲۶۷}}</ref>


== انواع آمیزش ==
=== اسلام ===
احکام آمیزش در بسیاری از بخش‌های [[فقه]] همچون [[طهارت]]، [[روزه]]، [[اعتکاف]]، [[حج]]، [[ازدواج]]، [[طلاق]]، [[ظهار|ظِهار]]، [[ایلاء]] و [[حدود]] مطرح می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۱۶۱}}</ref> البته این احکام مخصوص آمیزشی است که در آن حداقل [[آمیزش جنسی|دخول]] به اندازه ختنه‌گاه صورت گرفته باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع|سال=۱۳۹۲|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|جلد=۱|صفحه=۲۶۷}}</ref>


== احکام آمیزش ==
==== انواع آمیزش در اسلام ====
آمیزش در [[اسلام]] و از نظر [[فقهی]] به سه قسم آمیزش [[حلال]]، آمیزش شُبهه‌دار و آمیزش [[حرام]] تقسیم می‌شود که هر قسم دارای احکام متفاوتی می‌باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=دایرة المعارف فقه اسلامی|عنوان کتاب=فرهنگ فقه|سال=۱۳۹۰|جلد=۱|صفحه=۱۶۱}}</ref> آمیزشی که بعد از فراهم شدن اسباب شرعی آن، صورت می‌گیرد، آمیزش [[حلال]] است. اسباب شرعی آمیزش [[حلال]] عبارت است از: [[ازدواج دائم]]، [[ازدواج موقت]]، مِلکیّت (صاحب کنیزبودن) و تحلیل (حلال‌کردن استفاده جنسی از کنیز خود برای دیگری).<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۱۶۱}}</ref> در مقابل آمیزش [[حلال]]، آمیزش [[حرام]] قرار دارد. آمیزشی که بدون تحقق اسباب شرعی و از روی آگاهی و با اختیار صورت می‌گیرد، آمیزش [[حرام]] نام دارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۱۶۲}}</ref> از جمله مصادیق آمیزش [[حرام]] عبارت است از: [[زنا|زِنا]]، [[لواط|لِواط]]، [[مُساحقه]]، آمیزش با حیوان،<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=القواعد و الفواید|سال=۱۴۰۰|نام خانوادگی=شهید اول|جلد=۱|صفحه=۱۷۵|سال اصلی=۱۴۰۰ق}}</ref> آمیزش در حالاتی چون [[حیض]]، [[نفاس]]، [[روزه]] و [[احرام|اِحرام]].<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=دایرة المعارف فقه اسلامی|عنوان کتاب=فرهنگ فقه|سال=۱۳۹۰|جلد=۱|صفحه=۱۶۲}}</ref>


== حصول جنابت با آمیزش ==
به جز آمیزش از راه [[حلال]] و [[حرام]]، نوع دیگری از آمیزش وجود دارد که در آن مرد و زن، به این گمان که اسباب شرعی آمیزش محقق شده است، اقدام به [[آمیزش جنسی|نزدیکی]] می‌کنند، به این نوع آمیزش، آمیزش شبهه‌دار یا در اصطلاح [[فقه]] [[وطی]] به شبهه (نزدیکی جنسی اشتباهی) می‌گویند؛ مانند زمانی که مردی به اشتباه با زنی که گمان می‌کند همسر او است، آمیزش کند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۱۶۱}}</ref> به [[فتوای]] [[فقها]] آمیزش شبهه‌دار مجازات حد ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرایع الاسلام|سال=۱۴۰۸|نام خانوادگی=محقق حلی|جلد=۳|صفحه=۳۵|سال اصلی=۱۴۰۸ق}}</ref>همچنین در آن، زن باید [[عده]] نگه دارد<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان}}</ref> و مَهرالمثل به او تعلق می‌گیرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عروة الوثقی|سال=۱۴۰۹|نام خانوادگی=طباطبایی یزدی|جلد=۲|صفحه=۸۰۸|سال اصلی=۱۴۰۹ق}}</ref> البته به گفته صاحب جواهر اگر اشتباه فقط از سوی مرد باشد، یعنی زن بداند که با او [[محرم|مَحرم]] نیست، مهرالمثل ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جواهر الکلام|سال=۱۴۰۴|نام خانوادگی=نجفی|جلد=۳۲|صفحه=۳۷۸–۳۷۹|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>
 
==== احکام پسینی ====
بنابر [[فتوای]] [[فقیهان]]، [[آمیزش جنسی|آمیزش]] چه از جلو باشد چه از پشت، موجب [[جنابت]] می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع|سال=۱۳۹۲|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|جلد=۱|صفحه=۲۶۷}}</ref> آمیزش مرد با مرد و همچنین آمیزش با حیوان نیز سبب [[جنابت]] می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۲۶۷–۲۶۸}}</ref> آمیزش و حصول [[جنابت]] احکامی دارند؛ ازجمله [[حرام|حرام‌بودن]] لمس‌کردن خط [[قرآن]]، اسم [[خدا]] و بنابر [[احتیاط واجب]] نام‌های امامان، ماندن در [[مسجد]]<nowiki/>ها و خواندن سوره‌هایی از [[قرآن]] که [[سجده واجب]] دارند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۲۶۹}}</ref> کسی که آمیزش کرده است، اگر حداقل به اندازه ختنه‌گاه [[آمیزش جنسی|دخول]] انجام داده باشد،<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۲۶۷}}</ref>برای خواندن [[نماز]] و گرفتن [[روزه]] باید [[غسل]] [[جنابت]] به جا آورد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۲۷۳}}</ref>
 
==== احکام آمیزش جنسی در اسلام ====
به [[فتوای]] [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]]، احکام آمیزش، زمانی جاری می‌شود که در آن دخول حداقل به مقدار ختنه‌گاه صورت گرفته باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۲۶۷}}</ref>برخی از احکام آمیزش به نقل از کتاب‌های [[فقهی]] به شرح زیر است:
 
# در [[ازدواج دائم]] ترک آمیزش به مدت بیش از چهار ماه [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرایع الاسلام|سال=۱۴۰۸|نام خانوادگی=محقق حلی|جلد=۲|صفحه=۲۱۴|سال اصلی=۱۴۰۸ق}}</ref>
# آمیزش با حیوان [[حرام]] است و مجازات تعزیر دارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=القواعد و الفوائد|سال=۱۴۰۰|نام خانوادگی=شهید اول|جلد=۱|صفحه=۱۷۵|سال اصلی=۱۴۰۰ق}}</ref>
# آمیزش با زنی که به سن [[بلوغ شرعی|بلوغ]] نرسیده است، [[حرام]] است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرایع الاسلام|سال=۱۴۰۸|نام خانوادگی=محقق حلی|جلد=۲|صفحه=۲۱۴|سال اصلی=۱۴۰۸ق}}</ref>
# آمیزش مرد با مرد که [[لواط|لِواط]] نام دارد و آمیزش زن با زن که سُحق ([[مساحقه|مُساحقه]]) نامیده می‌شود، [[حرام]] است و مجازات حد دارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مختلف الشیعه|سال=۱۴۱۳|نام خانوادگی=علامه حلی|جلد=۹|صفحه=۱۸۹|سال اصلی=۱۴۱۳ق}}</ref>
# اگر مرد با مردی دیگر آمیزش کند، [[حرام]] است با مادر، خواهر یا دختر او [[ازدواج]] کند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=توضیح المسائل مراجع|سال=۱۳۹۲|نام خانوادگی=بنی هاشمی خمینی|جلد=۲|صفحه=۶۱۱}}</ref>
# آمیزش با همسر از پشت جایز است؛ اما [[کراهت]] شدید دارد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=شرایع الاسلام|سال=۱۴۰۸|نام خانوادگی=محقق حلی|جلد=۲|صفحه=۲۱۴|سال اصلی=۱۴۰۸ق}}</ref>
# آمیزش در اول، وسط و آخر هر ماه ([[تقویم هجری قمری|قمری]]) [[مکروه]] است، به استثناء شب اول ماه [[رمضان]].<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=وسائل الشیعه|نام خانوادگی=حر عاملی|جلد=۲۰|صفحه=۱۲۹}}</ref>
# آمیزش در مواقعی چون شب‌های دوشنبه، سه‌شنبه، پنج‌شنبه و جمعه و ظهر پنج‌شنبه، [[مستحب]] است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=العروة الوثقی|سال=۱۴۰۹|نام خانوادگی=طباطبایی یزدی|جلد=۲|صفحه=۸۰۱|سال اصلی=۱۴۰۹ق}}</ref>
# آمیزش در شب و روزی که ماه و خورشید گرفته است و نیز هنگام غروب خورشید و هنگام طلوع فجر تا طلوع آفتاب و بعد از [[احتلام]] در خواب [[مکروه]] است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عروة الوثقی|سال=۱۴۱۷|نام=محمد کاظم|نام خانوادگی=یزدی|جلد=۵|صفحه=۴۸۲|سال اصلی=۱۴۱۷ق}}</ref>
# [[کراهت]] آمیزش مسافری که شبانه از راه رسیده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان}}</ref>
# [[کراهت]] آمیزش رو و پشت به [[قبله]] و نیز با شکم پر.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=همان|صفحه=۴۸۳}}</ref>
# آمیزش با همسر، باعث [[حرام|حرمت]] ابدی زوج (ناپدری) با دختران (ربیبه) و نوه‌های دختری آن زن از شوهران سابق و آینده‌اش می‌گردد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جواهر الکلام|سال=۱۴۰۴|نام خانوادگی=نجفی|جلد=۲۹|صفحه=۳۴۹|سال اصلی=۱۴۰۴ق}}</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}


=== ارجاعات ===
[[رده:آمیزش جنسی|آمیزش جنسی]]
<references />
[[رده:روابط میان‌فردی]]
[[رده:حقوق زوجین]]
[[رده:تولیدمثل انسان]]
[[رده:اصطلاحات باب طهارت]]
[[رده:سکس‌شناسی]]
[[رده:مبطلات روزه]]
[[رده:کنش‌های جنسی]]
[[رده:موجبات غسل]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۹

آمیزش جنسی؛ نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان است. در فقه اسلامی واژه‌های جِماع، مُواقعه، وَطْی و دخول در معنای آمیزش به کار می‌رود. احکام فقهی آمیزش مربوط به زمانی است که دخول - حداقل به اندازه ختنه‌گاه - صورت گرفته باشد. فقیهان، آمیزش را به سه قسم حلال چون ازدواج، حرام مانند زِنا و شبهه‌دار (اشتباهی) تقسیم و برای هر یک احکام متفاوتی مطرح می‌کنند. طبق فتوای آنها آمیزش، از جلو یا پشت، موجب جنابت می‌شود که برای پاک شدن از آن باید غسل جنابت به جا آورد. حرام‌بودن آمیزش مرد با مرد (لواط)، زن با زن (مُساحقه)، انسان با حیوان و همچنین مکروه بودن آمیزش با همسر از پشت، از جمله احکام شرعی در زمینه آمیزش است.

واژه‌شناسی

در فقه از آمیزش با نام‌هایی چون جِماع، مُواقعه، وَطْی و دخول یاد می‌شود که به معنای نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان است.[۱]

در ادیان

اسلام

احکام آمیزش در بسیاری از بخش‌های فقه همچون طهارت، روزه، اعتکاف، حج، ازدواج، طلاق، ظِهار، ایلاء و حدود مطرح می‌شود.[۲] البته این احکام مخصوص آمیزشی است که در آن حداقل دخول به اندازه ختنه‌گاه صورت گرفته باشد.[۳]

انواع آمیزش در اسلام

آمیزش در اسلام و از نظر فقهی به سه قسم آمیزش حلال، آمیزش شُبهه‌دار و آمیزش حرام تقسیم می‌شود که هر قسم دارای احکام متفاوتی می‌باشد.[۴] آمیزشی که بعد از فراهم شدن اسباب شرعی آن، صورت می‌گیرد، آمیزش حلال است. اسباب شرعی آمیزش حلال عبارت است از: ازدواج دائم، ازدواج موقت، مِلکیّت (صاحب کنیزبودن) و تحلیل (حلال‌کردن استفاده جنسی از کنیز خود برای دیگری).[۵] در مقابل آمیزش حلال، آمیزش حرام قرار دارد. آمیزشی که بدون تحقق اسباب شرعی و از روی آگاهی و با اختیار صورت می‌گیرد، آمیزش حرام نام دارد.[۶] از جمله مصادیق آمیزش حرام عبارت است از: زِنا، لِواط، مُساحقه، آمیزش با حیوان،[۷] آمیزش در حالاتی چون حیض، نفاس، روزه و اِحرام.[۸]

به جز آمیزش از راه حلال و حرام، نوع دیگری از آمیزش وجود دارد که در آن مرد و زن، به این گمان که اسباب شرعی آمیزش محقق شده است، اقدام به نزدیکی می‌کنند، به این نوع آمیزش، آمیزش شبهه‌دار یا در اصطلاح فقه وطی به شبهه (نزدیکی جنسی اشتباهی) می‌گویند؛ مانند زمانی که مردی به اشتباه با زنی که گمان می‌کند همسر او است، آمیزش کند.[۹] به فتوای فقها آمیزش شبهه‌دار مجازات حد ندارد.[۱۰]همچنین در آن، زن باید عده نگه دارد[۱۱] و مَهرالمثل به او تعلق می‌گیرد.[۱۲] البته به گفته صاحب جواهر اگر اشتباه فقط از سوی مرد باشد، یعنی زن بداند که با او مَحرم نیست، مهرالمثل ندارد.[۱۳]

احکام پسینی

بنابر فتوای فقیهان، آمیزش چه از جلو باشد چه از پشت، موجب جنابت می‌شود.[۱۴] آمیزش مرد با مرد و همچنین آمیزش با حیوان نیز سبب جنابت می‌شود.[۱۵] آمیزش و حصول جنابت احکامی دارند؛ ازجمله حرام‌بودن لمس‌کردن خط قرآن، اسم خدا و بنابر احتیاط واجب نام‌های امامان، ماندن در مسجدها و خواندن سوره‌هایی از قرآن که سجده واجب دارند.[۱۶] کسی که آمیزش کرده است، اگر حداقل به اندازه ختنه‌گاه دخول انجام داده باشد،[۱۷]برای خواندن نماز و گرفتن روزه باید غسل جنابت به جا آورد.[۱۸]

احکام آمیزش جنسی در اسلام

به فتوای مراجع تقلید، احکام آمیزش، زمانی جاری می‌شود که در آن دخول حداقل به مقدار ختنه‌گاه صورت گرفته باشد.[۱۹]برخی از احکام آمیزش به نقل از کتاب‌های فقهی به شرح زیر است:

  1. در ازدواج دائم ترک آمیزش به مدت بیش از چهار ماه حرام است.[۲۰]
  2. آمیزش با حیوان حرام است و مجازات تعزیر دارد.[۲۱]
  3. آمیزش با زنی که به سن بلوغ نرسیده است، حرام است.[۲۲]
  4. آمیزش مرد با مرد که لِواط نام دارد و آمیزش زن با زن که سُحق (مُساحقه) نامیده می‌شود، حرام است و مجازات حد دارد.[۲۳]
  5. اگر مرد با مردی دیگر آمیزش کند، حرام است با مادر، خواهر یا دختر او ازدواج کند.[۲۴]
  6. آمیزش با همسر از پشت جایز است؛ اما کراهت شدید دارد.[۲۵]
  7. آمیزش در اول، وسط و آخر هر ماه (قمری) مکروه است، به استثناء شب اول ماه رمضان.[۲۶]
  8. آمیزش در مواقعی چون شب‌های دوشنبه، سه‌شنبه، پنج‌شنبه و جمعه و ظهر پنج‌شنبه، مستحب است.[۲۷]
  9. آمیزش در شب و روزی که ماه و خورشید گرفته است و نیز هنگام غروب خورشید و هنگام طلوع فجر تا طلوع آفتاب و بعد از احتلام در خواب مکروه است.[۲۸]
  10. کراهت آمیزش مسافری که شبانه از راه رسیده است.[۲۹]
  11. کراهت آمیزش رو و پشت به قبله و نیز با شکم پر.[۳۰]
  12. آمیزش با همسر، باعث حرمت ابدی زوج (ناپدری) با دختران (ربیبه) و نوه‌های دختری آن زن از شوهران سابق و آینده‌اش می‌گردد.[۳۱]

پانویس

ارجاعات

  1. موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی. ج. ۱. ۱۳۹۰. ص. ۱۶۱.
  2. همان. ص. ۱۶۱.
  3. بنی هاشمی خمینی (۱۳۹۲). توضیح المسائل مراجع. ج. ۱. ص. ۲۶۷.
  4. دایرة المعارف فقه اسلامی. ج. ۱. ۱۳۹۰. ص. ۱۶۱.
  5. همان. ص. ۱۶۱.
  6. همان. ص. ۱۶۲.
  7. شهید اول (۱۴۰۰) [۱۴۰۰ق]. القواعد و الفواید. ج. ۱. ص. ۱۷۵.
  8. دایرة المعارف فقه اسلامی. ج. ۱. ۱۳۹۰. ص. ۱۶۲.
  9. همان. ص. ۱۶۱.
  10. محقق حلی (۱۴۰۸) [۱۴۰۸ق]. شرایع الاسلام. ج. ۳. ص. ۳۵.
  11. همان.
  12. طباطبایی یزدی (۱۴۰۹) [۱۴۰۹ق]. عروة الوثقی. ج. ۲. ص. ۸۰۸.
  13. نجفی (۱۴۰۴) [۱۴۰۴ق]. جواهر الکلام. ج. ۳۲. ص. ۳۷۸–۳۷۹.
  14. بنی هاشمی خمینی (۱۳۹۲). توضیح المسائل مراجع. ج. ۱. ص. ۲۶۷.
  15. همان. ص. ۲۶۷–۲۶۸.
  16. همان. ص. ۲۶۹.
  17. همان. ص. ۲۶۷.
  18. همان. ص. ۲۷۳.
  19. همان. ص. ۲۶۷.
  20. محقق حلی (۱۴۰۸) [۱۴۰۸ق]. شرایع الاسلام. ج. ۲. ص. ۲۱۴.
  21. شهید اول (۱۴۰۰) [۱۴۰۰ق]. القواعد و الفوائد. ج. ۱. ص. ۱۷۵.
  22. محقق حلی (۱۴۰۸) [۱۴۰۸ق]. شرایع الاسلام. ج. ۲. ص. ۲۱۴.
  23. علامه حلی (۱۴۱۳) [۱۴۱۳ق]. مختلف الشیعه. ج. ۹. ص. ۱۸۹.
  24. بنی هاشمی خمینی (۱۳۹۲). توضیح المسائل مراجع. ج. ۲. ص. ۶۱۱.
  25. محقق حلی (۱۴۰۸) [۱۴۰۸ق]. شرایع الاسلام. ج. ۲. ص. ۲۱۴.
  26. حر عاملی. وسائل الشیعه. ج. ۲۰. ص. ۱۲۹.
  27. طباطبایی یزدی (۱۴۰۹) [۱۴۰۹ق]. العروة الوثقی. ج. ۲. ص. ۸۰۱.
  28. یزدی، محمد کاظم (۱۴۱۷) [۱۴۱۷ق]. عروة الوثقی. ج. ۵. ص. ۴۸۲.
  29. همان.
  30. همان. ص. ۴۸۳.
  31. نجفی (۱۴۰۴) [۱۴۰۴ق]. جواهر الکلام. ج. ۲۹. ص. ۳۴۹.