نصرت امین: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
== مقام والای علمی (ملکه اجتهاد) == | == مقام والای علمی (ملکه اجتهاد) == | ||
بانو امین با داشتن استعداد سرشار و تلاش شبانه روزی و ارادهی استوار و بردباری بسیار در برابر شداید و مشکلات، پس از سالها تحصیل و پشتکار مداوم به دریافت اجازهی اجتهاد مفتخر شد. قریب چهل سال از عمر پربار ایشان میگذشت که مورد آزمون [[عبدالکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائری یزدی]] موسس [[حوزه علمیه قم]] و حاج شیخ محمد کاظم شیرازی قرار گرفت و به دریافت اجازه اجتهاد نائل آمد.<ref>باقری | بانو امین با داشتن استعداد سرشار و تلاش شبانه روزی و ارادهی استوار و بردباری بسیار در برابر شداید و مشکلات، پس از سالها تحصیل و پشتکار مداوم به دریافت اجازهی اجتهاد مفتخر شد. قریب چهل سال از عمر پربار ایشان میگذشت که مورد آزمون [[عبدالکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائری یزدی]] موسس [[حوزه علمیه قم]] و حاج شیخ محمد کاظم شیرازی قرار گرفت و به دریافت اجازه اجتهاد نائل آمد.<ref>باقری بیدهندی، بانوینمونه؛ جلوههایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، ص36، 1377ش.</ref> ایشان از میرزا آقا اصطهبانی و شیخ محمد رضا ابوالمجد نجفی اصفهانی نیز اجازه روایی و اجتهاد دریافت کرد.<ref>همان، ص 36.</ref> نتیجهی آن همه کوشش و تلاش علمی، که زمینهی آن را تقوای عملی و زهد آن بانوی پرهیزگار فراهم کرده بود، چنان بود که حتی دانشمند بزرگ، مانند سید شهاب الدین مرعشی نجفی، از خانم امین درخواست اجازهی روایت نمود و ایشان در قسمتی از این اجازه که به تاریخ اول محرم الحرام ۱۳۵۸ ق، برایشان نوشت چنین آورده است: «پس از استخاره، به ایشان اجازه دادم که روایت کند از من، هرچه را که روایتش برای من صحیح است از کتب تفسیر و ادعیه و حدیث و فقه و غیر اینها که از تألیفات شیعه آنچه اصحاب از غیر شیعه روایت کردهاند، به جمیع طرقی که معلوم و در خود مضبوط است.»<ref>هادوی، پیشین، ص 22.</ref>مرتبت و موقعیت علمی و عرفانی ایشان به آنجا رسید که اکابر و اعاظمی از علما و عرفا حضور در محضر ایشان را مایهی فیض میدانستند. وی در مقام تنها بانوی مجتهدهی عصر خود قرار گرفت و علما و افراد چندی از نقاط دور و نزدیک برای ملاقات و گفتگو نزد ایشان میآمدند. نمونههای بارز آن تشریف فرمایی مفسّر بزرگ قرآن، سید محمّد حسین طباطبایی و فیلسوف تلاشگر استاد محمد تقی جعفری و [[شیخ عبدالحسین امینی]] صاحب [[کتاب الغدیر]] و بزرگان دیگری بود که با ایشان به مذاکره نشستند و گاهی به وسیلهی نامه با ایشان مکاتبه داشتند.<ref>باقری بیدهندی، پیشین، ص36.</ref> استاد دانشمند مرحوم [[محمدتقی جعفری]]، مقام علمی و عملی بانو را چنین توصیف نموده است: «با توجه به آثار قلمی که از این خانم در دسترس ما قرار گرفته، به طور قطع میتوان ایشان را از علمای برجستهی عالم تشیع معرفی نموده و روش علمی ایشان هم کاملاً قابل مقایسه با سایر دانشمندان بوده، بلکه با نظریهی مقامات عالیهی روحی، ایشان را از گروه نخبهای از دانشمندان به شمار آورد که به اضافهی فرا گرفتن دانش، به تولإد جدید در زندگی نائل میشوند.»<ref>بانوی ایرانی، پیشین،ص4.</ref> | ||
== درگذشت == | == درگذشت == | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
*{{یادکرد کتاب|عنوان=روزشمار شمسی|سال=۱۳۸۶|نام=علی|نام خانوادگی=حائری|ناشر=دفتر عقل|مکان=قم}} | *{{یادکرد کتاب|عنوان=روزشمار شمسی|سال=۱۳۸۶|نام=علی|نام خانوادگی=حائری|ناشر=دفتر عقل|مکان=قم}} | ||
*{{یادکرد کتاب|عنوان=سروناز|سال=1399|نام=م|نام خانوادگی=الف|ناشر=تراث|مکان=تهران}} | *{{یادکرد کتاب|عنوان=سروناز|سال=1399|نام=م|نام خانوادگی=الف|ناشر=تراث|مکان=تهران}} | ||
*دفتر مطالعات فرهنگی بانوان، مجموعه مقالات و سخنرانیهای اولین و دومین کنگره بزرگداشت بانو امین، مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1374ش. | |||
*طیبی، ناهید، زندگانی بانوی ایرانی، نشر سابقون، 1380ش. | |||
*دهخدا، علی اکبر، لغتنامه دهخدا، ج3، دانشگاه تهران. | |||
*هادوی، سید مصطفی، یادنامه سید نصرت امین، اصفهان. | |||
*باقری بیدهندی، ناصر، بانوینمونه؛ جلوههایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش. | |||
*بانوی ایرانی مقدمهی اخلاق و راه سعادت، اصفهان، انجمن حمایت از خانوادههای بیسرپرست، 1371ش. | |||
{{Navbox | {{Navbox | ||
|bodyclass=hlist | |bodyclass=hlist | ||
نسخهٔ ۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۵
بانو امین نصرت امین | |
|---|---|
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | اصفهان |
| درگذشته | ۱۳۶۲ ه.ش |
| محل دفن | اصفهان |
| محل اقامت | اصفهانف قم |
| آثار معروف | اربعین الهاشمیة جامع الشتّات معاد یا آخرین سیر بشر مخزن العرفان |
| تحصیلات | اصفهان، قم |
| استادان | سید ابوالقاسم دهکردی میرزا علی اصغر شریف میرزا علی آقا شیرازی ابوالقسم زفرهای حسین نظام الدین کچویی میر سید علی نجفآبادی |
سیده نصرت بیگم امین، معروف به بانو مجتهده امین و به اختصار بانو امین، از زنان اصفهانی است که موفق به کسب درجه اجتهاد و روایت شد و علاوه بر تألیف کتاب و تدریس، پاسخگوی پرسشهای دینی و تبلیغ دین اسلام بود.
نام و نسب
نام اصلی بانو مجتهده امین را سیده نصرت بیگم امین گزارش کردهاند که به اختصار بانو امین، خطاب میشد. نسب وی با سی واسطه به علی بن ابیطالب میرسید و از سادات اهل اصفهان بود.[۱] ایشان که معروف به بانوی ایرانی است در سال ۱۲۷۴ شمسی در اصفهان متولد شد. پدر ایشان محمدعلی امین التجار اصفهانی، فردی مومن و سخاوتمند بود که فرزند سید حسن و نوه علامه مجاهد و وارسته، سید معصوم حسینی خاتون آبادی بوده که از نظر نسب بسیار شریف است.[۲] مادرش نیز بانویی شریف، متعبد و خیرخواه بود. خاندان جنابیها، دودمان مادر این کودک، مومن و سادات با شرافت اصفهان و از علما و شاعران و هنرمندان اصفهانی در عهد صفویه بودند.[۳]خداوند پس از سه فرزند پسر، این دختر را به ایشان عطا کرد.
سرگذشت
مادر ایشان، با روشنبینی در چهار سالگی، فرزند خویش را برای آموزش قرآن و فراگیری خواندن و نوشتن به مکتبخانهی «خدیجه بیگم» فرستاد، در حالی که فضای حاکم بر آن ایام به گونهای بود که کمتر خانوادهای به خود اجازه میداد دخترش را برای کسب دانش به مکتب یا مدرسه بفرستد، و چه بسیار والدینی که آموزش و آشنایی با خط و نوشتن را برای دختران خود جایز نمیدانستند.[۴] بر این اساس وی از چهار سالگی آموزش قرآن و خواندن و نوشتن را در مکتبخانه آغاز کرد. بانو امین به تحصیل ادامه داد تا اینکه در ۱۳ سالگی رشد و پویایی او برای پدر و مادرش آشکار شد و از این رو، در میان خواستگاران زیادی که داشت، پسر عمویش، حاج میرزا آقا، ملقب به «معین التجار» را برگزیدند و مقدمات ازدواج او فراهم گردید. در تمام مدتی که در خانه پدر و مادر به سر میبرد، پدر و مادر مراقب او بوده و در تربیت صحیح او همت میگماشتند.[۵] از این پس بانو امین به خانه داری و تربیت فرزندان مشغول شد، اما این امر نیز نتوانست مانع ادامهی تحصیل و عشق به مطالعه و تحقیق در معارف اسلامی شود. وی صاحب هشت فرزند شد. از هشت فرزند، تنها یک فرزند پسر از وی باقی ماند و بقیه در سنین پایین درگذشتند.[۱] خود بانو امین این واقعه را ابتلا و آزمایش حق تعالی تعبیر میکرد.[۶]
طی مدارج علمی
این بانوی بزرگوار علوم گوناگون را در منزل و نزد استادان بزرگواری که به منزل ایشان میآمدند، فرا گرفت. ایشان غرق در معارف معنوی گردید و با توجه به سیر و سلوک عملی و تلاش فراوان جهت فراگرفتن علوم قرآنی، به مقامات والایی دست یافت؛ چنانکه در این باره آمده است: در پرتو معتقدات دینی، معنوی و قلبیاش، که در ارتباط با منبع فیض الهی بود، رشد یافته و همانگونه که در کتاب نفیس نفحات الرحمانیه _که به زبان عربی نگارش یافته_ خود معترف است، چنان به مبدأ اقیانوس الهی وابسته بود که نغمات ملکوتی گلها و ریاحین را به گوش جان میشنید و تا سن چهل سالگی، دوران تحصیل و ریاضت را پشت سر گذاشت و پس از آن، مراحل ترقی و کمال را طی نمود.[۷] بانو امین پس از آنکه صرف، نحو، بلاغت، تفسیر، حدیث، فقه، اصول و فلسفه را آموخت، به مطالعات خود در سطوح عالی ادامه داد تا به درجهی اجتهاد رسید. جدیت وی در امر تحصیل، به حدی بود که میفرمود: «هیچ چیز نمیتواند کلاس درس را تعطیل کند، حتی مرگ فرزند.» یکی از استادان بانو امین، مرحوم میرسید علی نجف آبادی، نقل کرده است: «روزی شنیدم فرزند ایشان فوت شده است، فکر کردم خانم دیگر درس را تعطیل خواهد کرد، ولی برعکس، دو روز بعد کسی را به سراغم فرستاد که برای تدریس به منزل ایشان بروم و من از علاقه ایشان به درس و تحصیل، سخت تعجب کردم.»[۸] از ۴۰ سالگی تا پایان عمر، بیش از ۵۵ سال به تألیف کتاب، تدریس، پاسخ به پرسشهای دینی و ارشاد پرداخت.[۱] وی در مقام مبلغ، مدرس، مفسر، مؤلف و واعظ، در جمع زنان ظاهر میشد و مبانی دینی را به آنها منتقل میکرد تا جایی که خود به تأسیس حوزه و مدرسهای پرداخت و در آن به پرورش شاگردانی از میان زنان طلبه، مشغول شد.[۹]او در سال ۱۳۴۴ ه.ش با سرمایه شخصی، مکتبی به نام فاطمه و یک دبیرستان دخترانه تأسیس کرد و در آن به پرورش دختران مسلمان بر اساس تعالیم دینی پرداخت.[۱]
مقام والای علمی (ملکه اجتهاد)
بانو امین با داشتن استعداد سرشار و تلاش شبانه روزی و ارادهی استوار و بردباری بسیار در برابر شداید و مشکلات، پس از سالها تحصیل و پشتکار مداوم به دریافت اجازهی اجتهاد مفتخر شد. قریب چهل سال از عمر پربار ایشان میگذشت که مورد آزمون شیخ عبدالکریم حائری یزدی موسس حوزه علمیه قم و حاج شیخ محمد کاظم شیرازی قرار گرفت و به دریافت اجازه اجتهاد نائل آمد.[۱۰] ایشان از میرزا آقا اصطهبانی و شیخ محمد رضا ابوالمجد نجفی اصفهانی نیز اجازه روایی و اجتهاد دریافت کرد.[۱۱] نتیجهی آن همه کوشش و تلاش علمی، که زمینهی آن را تقوای عملی و زهد آن بانوی پرهیزگار فراهم کرده بود، چنان بود که حتی دانشمند بزرگ، مانند سید شهاب الدین مرعشی نجفی، از خانم امین درخواست اجازهی روایت نمود و ایشان در قسمتی از این اجازه که به تاریخ اول محرم الحرام ۱۳۵۸ ق، برایشان نوشت چنین آورده است: «پس از استخاره، به ایشان اجازه دادم که روایت کند از من، هرچه را که روایتش برای من صحیح است از کتب تفسیر و ادعیه و حدیث و فقه و غیر اینها که از تألیفات شیعه آنچه اصحاب از غیر شیعه روایت کردهاند، به جمیع طرقی که معلوم و در خود مضبوط است.»[۱۲]مرتبت و موقعیت علمی و عرفانی ایشان به آنجا رسید که اکابر و اعاظمی از علما و عرفا حضور در محضر ایشان را مایهی فیض میدانستند. وی در مقام تنها بانوی مجتهدهی عصر خود قرار گرفت و علما و افراد چندی از نقاط دور و نزدیک برای ملاقات و گفتگو نزد ایشان میآمدند. نمونههای بارز آن تشریف فرمایی مفسّر بزرگ قرآن، سید محمّد حسین طباطبایی و فیلسوف تلاشگر استاد محمد تقی جعفری و شیخ عبدالحسین امینی صاحب کتاب الغدیر و بزرگان دیگری بود که با ایشان به مذاکره نشستند و گاهی به وسیلهی نامه با ایشان مکاتبه داشتند.[۱۳] استاد دانشمند مرحوم محمدتقی جعفری، مقام علمی و عملی بانو را چنین توصیف نموده است: «با توجه به آثار قلمی که از این خانم در دسترس ما قرار گرفته، به طور قطع میتوان ایشان را از علمای برجستهی عالم تشیع معرفی نموده و روش علمی ایشان هم کاملاً قابل مقایسه با سایر دانشمندان بوده، بلکه با نظریهی مقامات عالیهی روحی، ایشان را از گروه نخبهای از دانشمندان به شمار آورد که به اضافهی فرا گرفتن دانش، به تولإد جدید در زندگی نائل میشوند.»[۱۴]
درگذشت
نصرت امین در ۲۳ خرداد ۱۳۶۲ ه.ش، برابر با آخر شعبان ۱۴۰۳ ه.ق، در ۹۷ سالگی در اصفهان درگذشت و در همان شهر دفن شد.[۱]
آثار
از آثار نصرت امین میتوان به موارد زیر اشاره کرد:[۱]
- تفسیر قرآن کریم در پانزده جلد
- اربعین الهاشمیه (عربی)
- جامع الشتات (عربی)
- معاد یا آخرین سیر بشر
- تفسیر مخزن العرفان
- روش خوشبختی و توصیه به خواهران ایمانی
- سیر و سلوک در روش اولیاء
ویژگیهای اخلاقی
گفته شده است که نصرت امین به قدری مراقب وظایف عبودیاش بود که هیچگاه اشتغال به یک امر موجب او را از وظیفه دیگرش باز نمیداشت. هنگام سفرهای تجاری همسرش، با تعطیلکردن درس همسفر شوهرش میشد و هنگام مشغولبودن به نماز نافله با آمدن همسرش آن نماز مستحبی را رها کرده و به وظایف همسری خود میپرداخت. به گفته منابع شیعی، او همواره یک «سالک مجاهد برای معبودش»، یک «همسر نمونه برای شوهرش»، یک «مادر نمونه برای فرزندانش» و یک «محصل کوشا و نمونه برای استادانش» بود به طوری که حتی در مصیبت درگذشت فرزندش نیز حاضر به تعطیلکردن درسش نمیشد.[۱۵]
پانویس
ارجاعات
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ حائری، روز شمار شمسی، ج1، ص201
- ↑ طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، ص 28، 1380ش.
- ↑ دهخدا، لغتنامهی دهخدا، ج3، ص7861.
- ↑ هادوی، یادنامه سید نصرت امین، ص9
- ↑ طیبی، پیشین، ص32.
- ↑ دفتر مطالعات فرهنگی بانوان، مجموعه مقالات و سخنرانیهای اولین و دومین کنگره بزرگداشت بانو امین، ص11، 1374ش.
- ↑ بانوی ایرانی مقدمهی اخلاق و راه سعادت، اصفهان، انجمن حمایت از خانوادههای بیسرپرست، ص5، 1371ش.
- ↑ هادوی، پیشین، صص13و14.
- ↑ الف، سروناز، ۴۵.
- ↑ باقری بیدهندی، بانوینمونه؛ جلوههایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، ص36، 1377ش.
- ↑ همان، ص 36.
- ↑ هادوی، پیشین، ص 22.
- ↑ باقری بیدهندی، پیشین، ص36.
- ↑ بانوی ایرانی، پیشین،ص4.
- ↑ الف، سروناز، ۴۴.
منابع
- حائری، علی (۱۳۸۶). روزشمار شمسی. قم: دفتر عقل.
- الف، م (۱۳۹۹). سروناز. تهران: تراث.
- دفتر مطالعات فرهنگی بانوان، مجموعه مقالات و سخنرانیهای اولین و دومین کنگره بزرگداشت بانو امین، مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1374ش.
- طیبی، ناهید، زندگانی بانوی ایرانی، نشر سابقون، 1380ش.
- دهخدا، علی اکبر، لغتنامه دهخدا، ج3، دانشگاه تهران.
- هادوی، سید مصطفی، یادنامه سید نصرت امین، اصفهان.
- باقری بیدهندی، ناصر، بانوینمونه؛ جلوههایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش.
- بانوی ایرانی مقدمهی اخلاق و راه سعادت، اصفهان، انجمن حمایت از خانوادههای بیسرپرست، 1371ش.