عبدالله بن مبارک

امیرالمومنین فی الحدیث عبدالله بن مبارک
عَبْداللَّه ٱبْن الْمُبَارَك
اطلاعات شخصی
زاده	ح. ۷۲۶ مرو خلافت اموی
درگذشته	۷۹۷ (۷۰−۷۱ ساله) ضربه، خلافت عباسی
دین	اسلام
دوران	عصر طلایی اسلام
منطقه	خلافت
مذهب	اجتهاد
معلمان	ابوحنبیفهسفیان ثوری

عبدالله بن مبارک مروزی از محدثان ساکن خراسان بود که در آثار عرفانی و اخلاقی، اخبار و سخنان حکمت‌آمیزی از او نقل شده است. وی از اصحاب محمد باقر بود و در سال ۱۸۱ قمری درگذشت.

نام و نسب

پدر عبدالله، مبارک نام داشت و اصالت او را هندی یا ترک تبار از اهالی خراسان گزارش کرده‌اند. گفته می‌شود که مادرش اهل خوارزم بود. مبارک بعدها با زنی به نام هند، ازدواج کرد.

زندگی

عبدالله بن مبارک (عربی: عَبْد اللَّه ٱبْن الْمُبَارَک) محقق و متکلم مسلمان قرن هشتم بود. او که به لقب امیرالمؤمنین فی الحدیث معروف است. از او به عنوان مسلمانی وارسته و معروف به حافظه و غیرت در علم یاد شده است. گفته می‌شود که عبدالله زادگاه خود مرو را ترک کرد و در حالی که در همدان زندگی می‌کرد، به سخنرانی در بغداد رفت. او همچنین به خاطر دفاع از مرزهای اسلامی در مرزهای طرسوس و المسیسه شهرت داشت. او در سال ۷۹۷ در هیت نزدیک فرات در زمان هارون الرشید درگذشت.

عبدالله بن مبارک مروزی از محدثان خراسان بود که به دلیل نقل اخبار، نوادر و سخنان حکمت‌آمیز در کتب عرفان و اخلاق شهرت داشت. او در سال ۱۸۱ قمری از دنیا رفت. بکر بن صالح نقل کرده است که عبدالله بن مبارک نزد محمد باقر آمد و دربارهٔ اموال به غنیمت گرفته شده توسط حکام ستمگر پرسش کرد. امام پاسخ داد که آن اموال متعلق به امام است. عبدالله خود را برده‌ای دانست که از چنگ اسارت رهایی یافته و اکنون خود را بنده امام دانست؛ امام این جایگاه را پذیرفت. عبدالله از امام دربارهٔ وضعیت حج، ازدواج و کسب و کاری که از آن طریق انجام داده بود پرسش کرد و امام به او فرمان داد به وطن خود بازگردد و این امور را برای او حلال اعلام کرد.

رهایی از بردگی

عبدالله بن مبارک پس از شش سال نزد محمد بن علی بازگشت و مجدداً خود را بنده او خواند. امام او را در راه خدا آزاد کرد و عبدالله درخواست مکتوب‌شدن این آزادی را نمود. امام نامه‌ای نوشت و در آن تصریح کرد که عبدالله را برای رضای خدا آزاد کرده و او هیچ مالکی جز خدا ندارد. این نامه در محرم سال ۱۱۳ قمری نگاشته، امضا و مهر شد.

در نظر دیگران

احمد بن حنبل می‌گوید: کسی جز عبدالله بن مبارک مشتاق‌تر به سفر برای کسب علم نیست. استادان او سفیان ثوری و ابوحنیفه بودند. همچنین ابوعمرو عبدالرحمن بن عمرو اوزاعی را یکی از استادان او یاد کرده‌اند.

آثار

او کتاب الجهاد، که شامل مجموعه ای از احادیث و سخنان مسلمانان اولیه در مورد جنگ بود و کتاب الزهد و الرقائق را که کتابی در موضوع زهد بود را نوشت. او که به عنوان نویسنده ای پرکار توصیف می‌شود، آثار او که اکنون بیشتر آنها گم شده‌اند، عبارتند از:

• کتاب الأربعین
• کتاب الجهاد
• کتاب الاستعضان
• کتاب البر والصلة (کتاب فضایل تقوا و آداب و پیوند)
• کتاب التاریخ (کتاب تاریخ)
• کتاب الدقائق فی الرقائق
• کتاب رقاع الفتوا
• کتاب الزهد و الرقائق
• کتاب السنن فی الفقه
• کتاب المسند
• کتاب تفسیر القرآن

شعر

عبدالله بن مبارک روزی به استقبال جعفر صادق رفت و در ستایش او شعری سرود:

انت یا جعفر فوق المدح والمدح عناء		انما الاشراف ارض ولهم انت سماء
جازحد المدح من قد ولدته الانبیاء

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عبدالله بن مبارک مروزی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «اوزاعی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.