ابن‌فوطی

ابن‌فُوَطی، که با نام‌های ابن‌صابونی و کمال‌الدین عبدالرزاق بن احمد بن محمد نیز شناخته می‌شود، از دانشمندان برجسته سده هفتم هجری، در زمینه حدیث، تاریخ و حکمت فعالیت داشت. پس از سقوط بغداد به دست هلاکو، نزد خواجه نصیرالدین طوسی پرورش یافت و در رصدخانه مراغه همکاری کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به مجمع الآداب و تاریخ عالم اشاره کرد.

زندگی

ابن‌صابونی، کمال‌الدین عبدالرزاق بن احمد بن محمد، که با نام «ابن فُوطی» نیز شناخته می‌شود، از دانشمندان سرشناس در زمینه حدیث، تاریخ و حکمت در سده هفتم هجری بود. او در سال ۶۴۲ قمری زاده شد و در سال ۷۲۳ قمری درگذشت. به گفته برخی منابع، از نوادگان معن بن زائده شیبانی بوده است.

پس از حمله هلاکو به بغداد و سقوط این شهر، ابن فوطی به اسارت درآمد و در شمار غنایم جنگی به خواجه نصیرالدین طوسی واگذار شد. وی در کنار خواجه به فراگیری علوم و فنون پرداخت و به‌سبب خوش‌نویسی ممتازش، نسخه‌برداری از آثار طوسی و دیگر کتاب‌ها را بر عهده گرفت. هنگامی که نصیرالدین طوسی رصدخانه مراغه را بنیان گذاشت، ابن‌فوطی از دستیاران او در این پروژه علمی بود.

پس از آن، به بغداد بازگشت و به سمت کتابدار مدرسه مستنصریه منصوب شد. این موقعیت به او امکان داد تا به مطالعه گسترده منابع تاریخی بپردازد و فعالیت علمی و تألیفاتی خود را توسعه دهد.

آثار

از آثار برجسته او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مجمع الآداب فی معجم الأسماء علی معجم الألقاب، در پنجاه مجلد؛
• درر الأصداف فی غرر الأوصاف، در بیست مجلد؛
• تلقیح الأفهام فی المؤتلف و المختلف؛
• تاریخ عالم از آغاز آفرینش تا سقوط بغداد؛
• الدرر الناصعه فی شعراء المائه السابعه؛
• الحوادث الجامعه و التجارب النافعه فی المائه السابعه.

او همچنین اشعاری به زبان فارسی و عربی سروده است.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «ابن‌صابونی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.