حسنعلی نخودکی اصفهانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''حسنعلی نخودکی اصفهانی''' ۱۲۴۰ اصفهان ۸ شهریور ۱۳۲۱ مشهد) از عارفان و فقیهان شیعه اهل ایران بود. وی بیشتر عمر خود را به عبادت، تدریس و رسیدگی به نیازمندان گذراند و کرامات متعددی به او نسبت داده شده است.
{{جعبه عالم مسلمان|سرشناسی=حسنعلی نخودکی اصفهانی|دوران=اواخر قاجار - پهلوی اول|رنگ=#cef2e0|تصویر=حسنعلی نخودکی اصفهانی.jpg|توضیح تصویر=|امضا=|نام=حسنعلی نخودکی اصفهانی|نام‌های دیگر=مقدادی|عنوان=|زادروز=نیمهٔ ذی‌القعده ۱۲۷۹ ه‍.ق{{سخ}}۱۲۴۱ ه‍.خ{{سخ}}[[اصفهان]]، ایران|درگذشت=۱۷ شعبان ۱۳۶۱ ه‍.ق{{سخ}}۸ شهریور ۱۳۲۱ ه‍.خ (۸۰ سال){{سخ}}[[مشهد]]، ایران|مدفن=[[مشهد]]، [[حرم علی بن موسی الرضا]]، [[صحن سقاخانه]]|نژاد=[[ایرانی‌ها|ایرانی]]|منطقه=محلهٔ جویباره [[اصفهان]]|مذهب=[[شیعه]] ([[مجتهد]]) و [[عارف]] (از بزرگان سلسله [[چشتیه]] و با لقب طریقتی عبدعلی<ref name="سلسه‌های صوفیه">سلسه‌های صوفیه، اثر نورالدین چهاردهی</ref>)|سنت مدرسه‌ای=|زمینه‌های فعالیت=اخلاق، عرفان، علوم غریبه و طب اسلامی|ایده قابل‌ذکر=|آثار=|تأثیرگذاری بر=[[محمود حلبی]]، [[سید عبدالأعلی سبزواری]]|تأثیرپذیری از=سید جعفر حسینی قزوینی، سید مرتضی کشمیری، [[آخوند کاشی]]، [[جهانگیرخان قشقایی]]، [[مرتضی طالقانی]]، [[محمدصادق تخت‌فولادی]]، [[آخوند خراسانی]]، [[سید محمد فشارکی]]}}


{{جعبه عالم مسلمان|سرشناسی=حسنعلی نخودکی اصفهانی|دوران=اواخر قاجار - پهلوی اول|رنگ=#cef2e0|تصویر=حسنعلی نخودکی اصفهانی.jpg|توضیح تصویر=|امضا=|نام=حسنعلی نخودکی اصفهانی|نام‌های دیگر=مقدادی|عنوان=|زادروز=نیمهٔ ذی‌القعده ۱۲۷۹ ه‍.ق{{سخ}}۱۲۴۱ ه‍.خ{{سخ}}[[اصفهان]]، ایران|درگذشت=۱۷ شعبان ۱۳۶۱ ه‍.ق{{سخ}}۸ شهریور ۱۳۲۱ ه‍.خ (۸۰ سال){{سخ}}[[مشهد]]، ایران|مدفن=[[مشهد]]، [[حرم علی بن موسی الرضا]]، [[صحن سقاخانه]]|نژاد=[[ایرانی‌ها|ایرانی]]|منطقه=محلهٔ جویباره [[اصفهان]]|مذهب=[[شیعه]] ([[مجتهد]]) و [[عارف]] (از بزرگان سلسله [[چشتیه]] و با لقب طریقتی عبدعلی<ref name="سلسه‌های صوفیه">سلسه‌های صوفیه، اثر نورالدین چهاردهی</ref>)|سنت مدرسه‌ای=|زمینه‌های فعالیت=اخلاق، عرفان، علوم غریبه و طب اسلامی|ایده قابل‌ذکر=|آثار=|تأثیرگذاری بر=[[محمود حلبی]]، [[سید عبدالأعلی سبزواری]]|تأثیرپذیری از=سید جعفر حسینی قزوینی، سید مرتضی کشمیری، [[آخوند کاشی]]، [[جهانگیرخان قشقایی]]، [[مرتضی طالقانی]]، [[محمدصادق تخت‌فولادی]]، [[آخوند خراسانی]]، [[سید محمد فشارکی]]}}
'''حسنعلی نخودکی اصفهانی''' (۱۲۴۰ اصفهان ۸ شهریور ۱۳۲۱ مشهد) از عارفان و فقیهان شیعه اهل ایران بود. وی بیشتر عمر خود را به عبادت، تدریس و رسیدگی به نیازمندان گذراند و در منابع شیعی کرامات متعددی به او نسبت داده شده است.<ref name=":0">{{یادکرد وب|وبگاه=فقاهت|نشانی=https://lib.eshia.ir/11231/1/394/%D8%AD%D8%B3%D9%86%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C|عنوان=ارتحال عالم و عارف ربانی آیت اللّه «شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی»}}</ref> او در سال‌های پایانی عمر خود، در روستایی به نام نخودک در نزدیکی مشهد سکونت داشت و به همین دلیل نیز به '''حسنعلی نخودکی''' مشهور بود.<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=خبرگزاری بین المللی قرآن|نشانی=https://shahrekord.iqna.ir/fa/news/3805758/%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C-%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%88%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%AE|عنوان=نخودکی‌ عارفی مستجاب‌الدعوه بود/ ماجرای نمازهای طولانی شیخ|تاریخ=1398}}</ref>


== زندگی و تحصیلات ==
== زندگی و تحصیلات ==
حسنعلی نخودکی در حدود سال ۱۲۴۰ خورشیدی (نیمه ذی‌قعده ۱۲۷۹ قمری) در [[اصفهان]] زاده شد. تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش فراگرفت و سپس ریاضیات، حساب و فلسفه را نزد ملامحمد کاشی و [[جهانگیرخان قشقایی]] آموخت. پس از آن برای تکمیل تحصیلات به نجف رفت و از شاگردان [[سیدمحمد فشارکی]]، [[سید مرتضی کشمیری]] و [[ملااسماعیل قره‌باغی]] شد.
حسنعلی نخودکی در حدود سال ۱۲۴۰ خورشیدی (نیمه ذی‌قعده ۱۲۷۹ قمری) در [[اصفهان]] زاده شد.<ref name=":0" /> نخودکی اصفهانی هنوز به سن تکلیف نرسیده بود که توانست در محضر اساتیدش‌، راه کمال و معرفت را بپیماید، به گونه‌ای که نقل شده وی سه ماه رجب، شعبان و رمضان را تا آخر عمر روزه‌دار بود.<ref name=":3" /> تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش فراگرفت و سپس ریاضیات، حساب و فلسفه را نزد ملامحمد کاشی و [[جهانگیرخان قشقایی]] آموخت. پس از آن برای تکمیل تحصیلات به نجف رفت و از شاگردان [[سیدمحمد فشارکی]]، [[سید مرتضی کشمیری]] و [[ملااسماعیل قره‌باغی]] شد.<ref name=":0" />
 
پس از بازگشت از [[نجف]]، در مشهد اقامت گزید و از محافل علمی و عرفانی آن شهر نیز بهره برد. وی هم‌زمان با تدریس و تحقیق، به عبادت و رسیدگی به مستمندان توجه ویژه‌ای داشت. فرزندش بعدها مجموعه‌ای از گزارش‌های مربوط به کرامات و رفتارهای خارق‌العاده او را در کتابی با عنوان «نشان از بی‌نشان‌ها» گردآوری و منتشر کرد.<ref name=":0" />
 
== عرفان ==
ملاعلی‌اکبر پدر حسنعلی که خود با [[محمدصادق تخت‌فولادی]] (عارف مشهور) هم‌دوره بود‌، به منظور تربیت عرفانی، نخودکی را نیز نزد وی برد و از او خواست تا تربیت و مراقبت از وی را برعهده بگیرد. حسنعلی از هفت سالگی تا یازده سالگی زیر نظر تخت‌فولادی به ریاضت‌های شرعی مشغول شد.<ref name=":1">{{یادکرد کتاب|عنوان=نشان از بی‌نشان‌ها|نام خانوادگی=مقدادی اصفهانی|جلد=1}}</ref>
 
به ادعای نورالدین مدرسی چهاردهی، پولادی و به تبع آن، نخودکی‌ها از جمله پیروان طریقت چشتیه که از جمله سلسله‌های تصوف در [[شبه قاره هند]] بوده‌اند.<ref name=":2">{{یادکرد کتاب|عنوان=سلسله‌های صوفیه ایران|نام=نورالدین|نام خانوادگی=مدرسی چهاردهی}}</ref> سلسله چشتیه منسوب به [[خواجه معین الدین چشتی]] است.<ref group="یادداشت">چشت‌، قریه‌ای است از قراء هرات</ref> خواجه معین الدین حسن چشتی سنجری اجمیری پس از سید علی هجویری نویسنده کتاب [[کشف المحجوب]] به قاره هند رو آورد.<ref name=":2" />


پس از بازگشت از [[نجف]]، در مشهد اقامت گزید و از محافل علمی و عرفانی آن شهر نیز بهره برد. وی هم‌زمان با تدریس و تحقیق، به عبادت و رسیدگی به مستمندان توجه ویژه‌ای داشت. فرزندش بعدها مجموعه‌ای از گزارش‌های مربوط به کرامات و رفتارهای خارق‌العاده او را در کتابی با عنوان «نشان از بی‌نشان‌ها» گردآوری و منتشر کرد.
در سال ۱۲۹۰ه‍.ق محمدصادق تخت‌فولادی درگذشت و حسنعلی، سه سال دیگر نیز به ریاضت پرداخت، چنان‌که شب‌ها تا صبح بیدار می‌ماند و هر روز، روزه می‌گرفت. پس از آن، برای بهره بردن از [[سید جعفر حسینی قزوینی]] به شهرضا رفت.<ref name=":1" />


== درگذشت ==
== درگذشت ==
حسنعلی نخودکی اصفهانی در ۸ شهریور ۱۳۲۱ (۱۷ شعبان ۱۳۶۱ قمری) درگذشت و پیکرش در جوار ایوان عباسی [[حرم امام رضا]]، مقابل ایوان طلا، به خاک سپرده شد.
حسنعلی نخودکی اصفهانی در ۸ شهریور ۱۳۲۱ مصادف با ۱۷ شعبان ۱۳۶۱ قمری‌، درگذشت و پس از اقامه نماز میت توسط [[حسین فقیه سبزواری]]،<ref name=":3">{{یادکرد وب|وبگاه=خبرگزاری فارس|نشانی=https://farsnews.ir/Culture/1402815240000343078/%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%B4%D8%AF-%DB%B1%DB%B4-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C|عنوان=نوجوانی که قبل از سن تکلیف عارف شد/ ۱۴ توصیه اخلاقی شیخ نخودکی|تاریخ=1393}}</ref> پیکرش در جوار ایوان عباسی [[حرم امام رضا]]، مقابل ایوان طلا، به خاک سپرده شد.<ref name=":0" />
 
== پانویس ==
 
=== یادداشت ===
<references group="یادداشت"/>
=== ارجاعات ===
<references />
[[رده:عالمان علوم خفیه]]
[[رده:روحانیان شیعه اهل ایران]]
[[رده:عارفان شیعه]]
[[رده:اهالی اصفهان]]
[[رده:عالمان مسلمان]]
 
{{Navbox
|bodyclass=hlist
| name  = عرفان و تصوف
| title = [[عرفان]] و [[تصوف]]
 
| image = [[File:Mewlana Rumi's cropped.png|150px]]
| state = {{{state|collapsed}}}
 
| group1 = [[عرفان نظری]]
| list1 =
* [[احسان]]
* [[نور]]
* مقام
* حال
* [[منزل]]
* [[یقین]]
* [[فنا]]
* بقا
* [[حقیقت]]
* [[معرفت]]
* [[نفس]]
* سلوک
* [[لطائف سته]]
* [[جهان بینی تصوف|جهان بینی]]
* [[مکاشفه|کشف]]
* [[شهود]]
* [[متافیزیک تصوف|ماوراءالطبیعه]]
* [[روانشناسی تصوف|روانشناسی]]
* [[تجلی]]
* [[فلسفه تصوف|فلسفه]]
 
| group2 = [[عرفان عملی]]
| list2  =
* [[ذکر]]
* [[حضره]]
* [[مراقبه]]
* [[قوالی]]
* [[سماع]]
* [[چله‌نشینی]]
* [[خرقه‌پوشی]]
* [[خانقاه]]
 
| group3 = [[تصوف#.D9.81.D8.B1.D9.82.D9.87.E2.80.8C.D9.87.D8.A7_.D9.88_.D8.B3.D9.84.D8.B3.D9.84.D9.87.E2.80.8C.D9.87.D8.A7.DB.8C_.D8.B5.D9.88.D9.81.DB.8C.D9.87|سلسله‌های تصوف]]
| list3  =
* [[تیجانیه]]
* [[رحمانیه (تصوف)|رحمانیه]]
* [[چشتیه]]
* [[مولویه]]
* [[مریدیه]]
* [[نقشبندیه]]
* [[قادریه]]
* [[رفاعیه]]
* [[شاذلیه]]
* [[سهروردیه]]
* [[سلسله نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی|نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی]]
* [[سلسله نعمت‌اللهی|نعمت‌اللهی]]
* [[سلسله ذهبیه|ذهبیه]]
* [[ملامتیه]]
* [[فهرست طریقت‌های تصوف]]
 
| group4 = قدما
| list4  =
* [[اویس قرنی]]
* [[معروف کرخی]]
* [[حارث محاسبی]]
* [[بشر حافی]]
* [[فضیل بن عیاض]]
* [[رابعه عدویه]]
* [[ابراهیم ادهم]]
* [[شقیق بلخی]]
* [[حسن بصری]]
* [[بایزید بسطامی|بایزید]]
* [[سری سقطی]]
* [[جنید بغدادی]]
* [[ابوعلی رودباری]]
* [[ابوعلی کاتب]]
* [[سمنون ابن حمزه]]
* [[ابوبکر شبلی|شبلی]]
* [[ذوالنون مصری|ذوالنون]]
* [[حسین منصور حلاج|حلاج]]
* [[ابوسعید ابوالخیر]]
* [[ابوحمزه خراسانی]]
* [[ابوعثمان سعید حیری|ابوعثمان حیری]]
* [[ابوحفص عمرو بن سلم حداد|ابوحفص حداد]]
* [[حمدون قصار]]
* [[ابوعمران مغربی|سعیدبن سلام]]
* [[احمد بن حرب]]
* [[حبیب عجمی]]
* [[ابوالقاسم گورکانی]]
* [[ابوبکر طوسی]]
* [[احمد غزالی]]
* [[ابوالفضل بغدادی]]
* [[ابوالبرکات بغدادی]]
* [[ابوالحسن خرقانی|خرقانی]]
* [[عبدالکریم قشیری]]
* [[عبدالقادر گیلانی|گیلانی]]
* [[معین‌الدین چشتی|معین‌الدین]]
* [[نظام‌الدین اولیا]]
* [[شهاب‌الدین عمر سهروردی|سهروردی]]
* [[نجم‌الدین رازی]]
* [[ابراهیم بن فاید]]
* [[احمد جام]]
* [[فریدالدین گنج شکر|بابافرید]]
* [[باباطاهر عریان|بابا طاهر]]
* [[سید بن طاووس]]
* [[ابن عربی]]
* [[داوود بن محمود قیصری]]
* [[برهان‌الدین محقق ترمذی]]
* [[بهاءالدین ولد]]
* [[علاءالدوله سمنانی]]
* [[شمس تبریزی]]
* [[مولوی]]
* [[صدرالدین قونوی]]
* [[سعدی]]
* [[ابراهیم خواص]]
* [[عطار نیشابوری|عطار]]
* [[شیخ محمود شبستری|محمود شبستری]]
* [[نظام‌الدین اولیاء|نظام‌الدین اولیا]]
* [[هجویری|علی هجویری]]
* [[بهاءالدین محمد نقشبند]]
* [[امیرخسرو دهلوی]]
* [[شیخ صفی‌الدین اردبیلی|صفی‌الدین اردبیلی]]
* [[مقدس اردبیلی]]
* [[عبدالله یافعی]]
* [[نعمت‌الله ولی|شاه نعمت‌الله ولی]]
* [[اسماعیل قصری]]
* [[نجم‌الدین کبری]]
* [[جامی]]
* [[شاه ولی‌الله]]
* [[ابن عطاءالله اسکندری|ابن عطاءالله]]
* [[میر حیدر آملی]]
* [[احمد زروق]]
* [[محمد بن بکران]]
* [[خواجه احمد یسوی|احمد یسوی]]
* [[سید اشرف جهانگیر سمنانی|اشرف جهانگیر سمنانی]]
* [[احمد فاروقی]]
* [[عبیدالله احرار]]
* [[شاه عبداللطیف|بتائی]]
* [[سلطان باهو]]
* [[عثمان مروندی|شهباز لعل قلندر]]
* [[سید قطب‌الدین محمد نیریزی]]
* [[ملاصدرا|صدر المتألهین شیرازی]]
* [[محمدجعفر کبودرآهنگی]]
* [[محمد بن علی سنوسی]]
* [[عمان سامانی]]
* [[بیدل]]
| group5 = معاصران
| list5  =
* [[ملا سلطان‌محمد گنابادی|حاج ملّاسلطان محمّد گنابادی سلطانعلیشاه]]
* [[سید حسین یعقوبی قائنی|یعقوبی قائنی]]
* [[سید علی قاضی]]
* [[محمدعلی شاه‌آبادی]]
* [[محمدتقی بهجت]]
* [[روح‌الله خمینی]]
* [[سیدمحمدحسین طباطبایی]]
* [[سید محمدحسن الهی طباطبایی]]
* [[سید محمدحسین حسینی طهرانی]]
* [[شیخ محمد بهاری|محمد بهاری]]
* [[ملاحسینقلی همدانی]]
* [[محمدجواد انصاری همدانی]]
* [[یاور همدانی]]
* [[میرزا جواد ملکی تبریزی]]
* [[محمداسماعیل دولابی]]
* [[سید علی شوشتری]]
* [[عبدالله جوادی آملی]]
* [[حسن حسن‌زاده آملی]]
* [[داوود صمدی آملی]]
* [[سید هاشم حداد]]
* [[محمدصالح کمیلی]]
* [[سید عبدالکریم کشمیری]]
* [[مهدی الهی قمشه‌ای]]
* [[محمود امجد]]
* [[حسنعلی نخودکی اصفهانی]]
* [[عبدالکریم حق‌شناس]]
* [[شیخ جعفر مجتهدی]]
 
| group6 = [[مطالعات تصوف|پژوهشگران]]
| list6  =
* [[ریاض احمد گوهر شاهی|گوهرشاهی]]
* [[محمد طاهر القادری|قادری]]
* [[ادریس شاه]]
* [[رنه گنون|رنه گنون (عبدالواحد یحیی)]]
* [[فریتهیوف شوئون|فریتهیوف شوئون (عیسی نورالدین احمد)]]
* [[مارتین لینگز|مارتین لینگز (ابوبکر سراج‌الدین)]]
* [[سید حسین نصر]]
* [[کبیر هلمینسکی]]
* [[عنایت خان]]
* [[احمد علوی]]
* [[عبدالحکیم مراد]]
* [[ایوان عقیلی|عقیلی]]
* [[کورت آلمکویست|آلمکویست]]
* [[تیتوس بورکهارت|بورکهارت]]
* [[ویلیام چیتیک|چیتیک]]
* [[هانری کوربن|کربن]]
* [[کارل دابلیو. ارنست|ارنست]]
* [[رابرت فراگر|فراگر]]
* [[رنه گنون|گنون]]
* [[الکساندر پل هیکسون|هیکسون]]
* [[لئونارد لیندبوم|لیندبوم]]
* [[رنالد نیکلسن|نیکلسون]]
* [[مارتین لینگز|لینگز]]
* [[سید حسین نصر|نصر]]
* [[سید احمد فهری زنجانی]]
* [[آنه‌ماری شیمل|شیمل]]
* [[میشل سلز|سلز]]
* [[فریتهیوف شوئون|شوئون]]
* [[لئونارد لویزون|لویزون]]
* [[عبدالباقی گولپینارلی|گولپینارلی]]
* [[توفیق سبحانی|سبحانی]]
* [[منوچهر صدوقی سها|صدوقی سها]]
* [[غلامحسین ابراهیمی دینانی|ابراهیمی دینانی]]
* [[یحیی یثربی|یثربی]]
* [[محمدعلی موحد|موحد]]
* [[محمدرضا شفیعی کدکنی|شفیعی کدکنی]]
* [[مهدی امین‌رضوی|امین‌رضوی]]
* [[محمدکاظم عصار|عصار]]
* [[سید عباس معارف|معارف]]
* [[شهرام پازوکی|پازوکی]]
* [[مهدی فدایی مهربانی|فدایی مهربانی]]
* [[حسن سید عرب|سید عرب]]
* [[انشاء الله رحمتی|رحمتی]]
 
| group7 = جستارها
| list7  =
* [[هنر صوفیان|هنر]]
* [[تاریخ تصوف|تاریخ]]
* [[:رده:موسیقی در تصوف|موسیقی]]
* [[شعر صوفیانه|شعر]]
* [[آرامگاه‌های صوفیان]]
* [[متون تصوف|متون]]
* [[تصوف در نیشابور]]
* [[تبرزین]]
* [[فهرست فرقه‌های کلامی اسلام]]
 
}}<noinclude>
[[رده:الگو:اسلام|{{PAGENAME}}]]
[[رده:تصوف]]
[[رده:عرفان]]
[[رده:الگو:اسلام]]
</noinclude>

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۷

حسنعلی نخودکی اصفهانی
نام‌های دیگرمقدادی
اطلاعات شخصی
زادهنیمهٔ ذی‌القعده ۱۲۷۹ ه‍.ق
۱۲۴۱ ه‍.خ
اصفهان، ایران
درگذشته۱۷ شعبان ۱۳۶۱ ه‍.ق
۸ شهریور ۱۳۲۱ ه‍.خ (۸۰ سال)
مشهد، ایران
محل دفنمشهد، حرم علی بن موسی الرضا، صحن سقاخانه
قومیتایرانی
دوراناواخر قاجار - پهلوی اول
منطقهمحلهٔ جویباره اصفهان
مذهبشیعه (مجتهد) و عارف (از بزرگان سلسله چشتیه و با لقب طریقتی عبدعلی[۱])
نام‌های دیگرمقدادی
اشتغالاخلاق، عرفان، علوم غریبه و طب اسلامی
مرتبه
تأثیرگذاران

حسنعلی نخودکی اصفهانی (۱۲۴۰ اصفهان – ۸ شهریور ۱۳۲۱ مشهد) از عارفان و فقیهان شیعه اهل ایران بود. وی بیشتر عمر خود را به عبادت، تدریس و رسیدگی به نیازمندان گذراند و در منابع شیعی کرامات متعددی به او نسبت داده شده است.[۲] او در سال‌های پایانی عمر خود، در روستایی به نام نخودک در نزدیکی مشهد سکونت داشت و به همین دلیل نیز به حسنعلی نخودکی مشهور بود.[۳]

زندگی و تحصیلات

حسنعلی نخودکی در حدود سال ۱۲۴۰ خورشیدی (نیمه ذی‌قعده ۱۲۷۹ قمری) در اصفهان زاده شد.[۲] نخودکی اصفهانی هنوز به سن تکلیف نرسیده بود که توانست در محضر اساتیدش‌، راه کمال و معرفت را بپیماید، به گونه‌ای که نقل شده وی سه ماه رجب، شعبان و رمضان را تا آخر عمر روزه‌دار بود.[۴] تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش فراگرفت و سپس ریاضیات، حساب و فلسفه را نزد ملامحمد کاشی و جهانگیرخان قشقایی آموخت. پس از آن برای تکمیل تحصیلات به نجف رفت و از شاگردان سیدمحمد فشارکی، سید مرتضی کشمیری و ملااسماعیل قره‌باغی شد.[۲]

پس از بازگشت از نجف، در مشهد اقامت گزید و از محافل علمی و عرفانی آن شهر نیز بهره برد. وی هم‌زمان با تدریس و تحقیق، به عبادت و رسیدگی به مستمندان توجه ویژه‌ای داشت. فرزندش بعدها مجموعه‌ای از گزارش‌های مربوط به کرامات و رفتارهای خارق‌العاده او را در کتابی با عنوان «نشان از بی‌نشان‌ها» گردآوری و منتشر کرد.[۲]

عرفان

ملاعلی‌اکبر پدر حسنعلی که خود با محمدصادق تخت‌فولادی (عارف مشهور) هم‌دوره بود‌، به منظور تربیت عرفانی، نخودکی را نیز نزد وی برد و از او خواست تا تربیت و مراقبت از وی را برعهده بگیرد. حسنعلی از هفت سالگی تا یازده سالگی زیر نظر تخت‌فولادی به ریاضت‌های شرعی مشغول شد.[۵]

به ادعای نورالدین مدرسی چهاردهی، پولادی و به تبع آن، نخودکی‌ها از جمله پیروان طریقت چشتیه که از جمله سلسله‌های تصوف در شبه قاره هند بوده‌اند.[۶] سلسله چشتیه منسوب به خواجه معین الدین چشتی است.[یادداشت ۱] خواجه معین الدین حسن چشتی سنجری اجمیری پس از سید علی هجویری نویسنده کتاب کشف المحجوب به قاره هند رو آورد.[۶]

در سال ۱۲۹۰ه‍.ق محمدصادق تخت‌فولادی درگذشت و حسنعلی، سه سال دیگر نیز به ریاضت پرداخت، چنان‌که شب‌ها تا صبح بیدار می‌ماند و هر روز، روزه می‌گرفت. پس از آن، برای بهره بردن از سید جعفر حسینی قزوینی به شهرضا رفت.[۵]

درگذشت

حسنعلی نخودکی اصفهانی در ۸ شهریور ۱۳۲۱ مصادف با ۱۷ شعبان ۱۳۶۱ قمری‌، درگذشت و پس از اقامه نماز میت توسط حسین فقیه سبزواری،[۴] پیکرش در جوار ایوان عباسی حرم امام رضا، مقابل ایوان طلا، به خاک سپرده شد.[۲]

پانویس

یادداشت

  1. چشت‌، قریه‌ای است از قراء هرات

ارجاعات

  1. سلسه‌های صوفیه، اثر نورالدین چهاردهی
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «ارتحال عالم و عارف ربانی آیت اللّه «شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی»». فقاهت.
  3. «نخودکی‌ عارفی مستجاب‌الدعوه بود/ ماجرای نمازهای طولانی شیخ». خبرگزاری بین المللی قرآن. ۱۳۹۸.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «نوجوانی که قبل از سن تکلیف عارف شد/ ۱۴ توصیه اخلاقی شیخ نخودکی». خبرگزاری فارس. ۱۳۹۳.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ مقدادی اصفهانی. نشان از بی‌نشان‌ها. ج. ۱.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ مدرسی چهاردهی، نورالدین. سلسله‌های صوفیه ایران.