واجب تخییری: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
== واجب تخییری == | == واجب تخییری == | ||
{{اصول فقه}} | {{اصول فقه}} | ||
احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم میشوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، بهگونهای که او در انتخاب میان آنها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.<ref>محمد حسین فلاحزاده (<bdi>تابستان ۸۴</bdi>)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، ص | احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ [[واجبِ تعیینی]] و واجبِ تخییری تقسیم میشوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف [[واجب]] شده است، بهگونهای که او در انتخاب میان آنها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام [[نماز جمعه]] یا نماز ظهر در روز [[جمعه]].<ref>محمد حسین فلاحزاده (<bdi>تابستان ۸۴</bdi>)، ''آموزش فقه''، قم: انتشارات الهادی، ص ۲۳</ref> | ||
== تعریف اصطلاحی == | == تعریف اصطلاحی == | ||
اگر وجوب به یکی از چند مورد تعلق گرفته باشد، بهگونهای که مکلف بتواند با اختیار و انتخاب خود، تنها یکی از آنها را انجام دهد، آن حکم را «واجب تخییری» مینامند؛ مانند | اگر وجوب به یکی از چند مورد تعلق گرفته باشد، بهگونهای که مکلف بتواند با اختیار و انتخاب خود، تنها یکی از آنها را انجام دهد، آن حکم را «واجب تخییری» مینامند؛ مانند [[کفاره روزه|کفاره روزه]] که شخص موظف است میان سه گزینه یعنی «آزاد کردن یک [[بنده]]»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت فقیر»، یکی را برگزیند.<ref>شیخ بهائی، زبدة الاصول، ۱۳۰۶، ج۱، ص۵۱.</ref> | ||
== برخی از واجبات تخییری == | == برخی از واجبات تخییری == | ||
بخش عمدهی واجبات، از نوع «واجب تعیینی» هستند و تنها برخی از آنها «واجب تخییری» محسوب میشوند. از جمله این موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | بخش عمدهی واجبات، از نوع «واجب تعیینی» هستند و تنها برخی از آنها «واجب تخییری» محسوب میشوند. از جمله این موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد: | ||
* کفارهی روزه''':''' انتخاب میان «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت | * کفارهی روزه''':''' انتخاب میان «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت [[فقیر]]»<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۰</ref> | ||
* کفارهی زن در حال احرام: در صورت کندن موی سر یا آسیب رساندن به صورت بر اثر مصیبت.<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۳۶</ref> | * کفارهی زن در حال [[احرام]]: در صورت کندن موی سر یا آسیب رساندن به صورت بر اثر [[مصیبت]].<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۳۶</ref> | ||
* کفارهی شکستن سوگند: انتخاب میان «اطعام ده فقیر»، «پوشاندن لباس به ده مستور» یا «آزادسازی یک بنده»<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۷.</ref> | * کفارهی شکستن [[سوگند]]: انتخاب میان «اطعام ده فقیر»، «پوشاندن لباس به ده مستور» یا «آزادسازی یک بنده»<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۷.</ref> | ||
* کفارهی ایلاء: انتخاب میان «اطعام ده مسکین یا پوشاندن لباس بر آنان»، «آزادسازی یک بنده» یا «سه روز روزه گرفتن»<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۷۵</ref> | * کفارهی ایلاء: انتخاب میان «اطعام ده [[مسکین]] یا پوشاندن لباس بر آنان»، «آزادسازی یک بنده» یا «سه روز [[روزه]] گرفتن»<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۷۵</ref>. | ||
* مجازات محاربه: انتخاب میان «اعدام» (بهوسیله دار زدن یا قطع دست راست و پای چپ) یا | * مجازات [[محاربه]]: انتخاب میان «اعدام» (بهوسیله دار زدن یا قطع دست راست و پای چپ) یا «[[تبعید]]»<ref>نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴۱، ص۵۷۳</ref> | ||
* تخییر در نماز چهار مکان: اختیار در شکسته یا تمام خواندن نماز در چهار مکانِ مکه (مسجدالحرام)، مدینه (مسجد نبوی)، حرم | * تخییر در نماز چهار مکان: اختیار در شکسته یا تمام خواندن نماز در چهار مکانِ مکه ([[مسجدالحرام]])، [[مدینه]] ([[مسجد نبوی]])، حرم [[حسین بن علی|حسین]] و [[مسجد کوفه]]<ref>طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۴، ص۳۷۴</ref> | ||
* تخییر در اذکار نماز: اختیار در خواندن سوره حمد یا تسبیحات اربعه در رکعتهای سوم و چهارم نمازها<ref>رساله توضیح المسائل مراجع، مسئله ۱۰۰۵</ref> | * تخییر در اذکار [[نماز]]: اختیار در خواندن [[سوره حمد]] یا [[تسبیحات اربعه]] در رکعتهای سوم و چهارم نمازها<ref>رساله توضیح المسائل مراجع، مسئله ۱۰۰۵</ref> | ||
* تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت | * تخییر در نماز جمعه: در عصر [[غیبت کبری|غیبت]] [[مهدی موعود|مهدی]] ، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و [[نماز ظهر]] در روز جمعه هستند<ref>توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۴۰۵</ref> | ||
== پانویس == | |||
== ارجاعات == | |||
[[رده:فقه]] | |||
[[رده:اصطلاحات احکام اسلامی]] | |||
[[رده:اصطلاحات اسلامی]] | |||
<references /> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
محمد حسین فلاحزاده (<bdi>تابستان ۸۴</bdi>)، ''آموزش فقه'' | |||
شیخ بهائی، زبدة الاصول | |||
طباطبائی، ریاض المسائل | |||
نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م | |||
رساله توضیح المسائل مراجع | |||
توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی) | |||
{{نماز در اسلام}} | |||
نسخهٔ کنونی تا ۴ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۷
واجب تخییری
| بخشی از مجموعه مباحث اسلام دربارهٔ اسلام |
| اصول فقه |
|---|
| فقه |
| احکام |
| عناوین کلامی |
احکام واجب در شریعت اسلام، به اعتبارِ نفسِ وجوب، به دو قسمِ واجبِ تعیینی و واجبِ تخییری تقسیم میشوند. واجب تخییری، حکمی است که در آن، انجام یکی از چند عملِ مشخص بر مکلف واجب شده است، بهگونهای که او در انتخاب میان آنها اختیار دارد؛ مانند اختیار در انجام نماز جمعه یا نماز ظهر در روز جمعه.[۱]
تعریف اصطلاحی
اگر وجوب به یکی از چند مورد تعلق گرفته باشد، بهگونهای که مکلف بتواند با اختیار و انتخاب خود، تنها یکی از آنها را انجام دهد، آن حکم را «واجب تخییری» مینامند؛ مانند کفاره روزه که شخص موظف است میان سه گزینه یعنی «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت فقیر»، یکی را برگزیند.[۲]
برخی از واجبات تخییری
بخش عمدهی واجبات، از نوع «واجب تعیینی» هستند و تنها برخی از آنها «واجب تخییری» محسوب میشوند. از جمله این موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کفارهی روزه: انتخاب میان «آزاد کردن یک بنده»، «دو ماه روزه گرفتن» یا «اطعام شصت فقیر»[۳]
- کفارهی زن در حال احرام: در صورت کندن موی سر یا آسیب رساندن به صورت بر اثر مصیبت.[۴]
- کفارهی شکستن سوگند: انتخاب میان «اطعام ده فقیر»، «پوشاندن لباس به ده مستور» یا «آزادسازی یک بنده»[۵]
- کفارهی ایلاء: انتخاب میان «اطعام ده مسکین یا پوشاندن لباس بر آنان»، «آزادسازی یک بنده» یا «سه روز روزه گرفتن»[۶].
- مجازات محاربه: انتخاب میان «اعدام» (بهوسیله دار زدن یا قطع دست راست و پای چپ) یا «تبعید»[۷]
- تخییر در نماز چهار مکان: اختیار در شکسته یا تمام خواندن نماز در چهار مکانِ مکه (مسجدالحرام)، مدینه (مسجد نبوی)، حرم حسین و مسجد کوفه[۸]
- تخییر در اذکار نماز: اختیار در خواندن سوره حمد یا تسبیحات اربعه در رکعتهای سوم و چهارم نمازها[۹]
- تخییر در نماز جمعه: در عصر غیبت مهدی ، شمار زیادی از فقهای امامیه قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهر در روز جمعه هستند[۱۰]
پانویس
ارجاعات
- ↑ محمد حسین فلاحزاده (تابستان ۸۴)، آموزش فقه، قم: انتشارات الهادی، ص ۲۳
- ↑ شیخ بهائی، زبدة الاصول، ۱۳۰۶، ج۱، ص۵۱.
- ↑ طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۰
- ↑ طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۳۶
- ↑ طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۲۷.
- ↑ طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۱۲، ص۴۷۵
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م، ج۴۱، ص۵۷۳
- ↑ طباطبائی، ریاض المسائل، ۱۴۲۱ق، ج۴، ص۳۷۴
- ↑ رساله توضیح المسائل مراجع، مسئله ۱۰۰۵
- ↑ توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۴۰۵
منابع
محمد حسین فلاحزاده (تابستان ۸۴)، آموزش فقه
شیخ بهائی، زبدة الاصول
طباطبائی، ریاض المسائل
نجفی، جواهر الکلام، ۱۹۸۱م
رساله توضیح المسائل مراجع
توضیح المسائل (المحشی للإمام الخمینی)
| انواع نماز |
|  | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| اجزاء نماز |
| |||||||||
| جستارهای مرتبط | ||||||||||