عبدالقادر گیلانی

عبدالقادر گیلانی
پرونده:Shaykh 'Abd al Qadir Jalani.jpg تصویر خیالی از عبدالقادر گیلانی، امپراتوری گورکانیان هند.
متولد	۱ رمضان ۴۷۱ ۲۲ اسفند ۴۵۷ ۱۷ مارس ۱۰۷۸ گیلان، طبرستان
وفات	۸ ربیع‌الاول ۵۶۱ ۲۹ دی ۵۴۴ ۱۴ فوریه ۱۱۶۶ بغداد، خلافت عباسی
آرامگاه	محله باب‌الشیخ بغداد
محل زندگی	گیلان و بغداد
ملیت	ایرانی
حرفه	عارف، صوفی، محدث، و شاعر
آثار	بشائر الخیرات، الغنیة لطالبی طریق الحق، الفتح الربانی و الفیض الرحمانی، جلاء الخاطر فی الباطن و الظاهر، الکبریت الاحمر، تفسیر الجیلانی، فتوح الغیب، سر الاسرار و مظهر الانوار فیما یحتاج الیه الابرار، آداب السلوک و التوصل الی منازل الملوک، تحفة المتقین و سبیل العارفین، حزب الرجاء و الانتهاء، یواقیت الحکم، معراج لطیف المعانی
عنوان	غوث گیلانی، محی الدین، ثموت الثقلین، شیخ کل، شیخ مشرق، غوث، غوث اعظم، غوث الثقلین، باز اشهب، باز اللَّه و جنگی دوست
دوره	در زمان حکومت سلجوقیان پادشاهی ملکشاه سلجوقی
مذهب	اسلام، سنی، حنبلی
مکتب	سلسله تصوف قادریه
فرزندان	شیخ عبدالعزیز و چهل هشت فرزند دیگر
والدین	سیدموسی جنگی‌دوست و «ام‌الخیرامة الجبار فاطمه» (سیده نساء)

عبدالقادر گیلانی (عبدالقادر بن ابوصالح موسی بن یحیی گیلانی) صوفی و عالم مسلمان و منسوب به بنی‌هاشم است که به عنوان بنیان‌گذار طریقت قادریه شناخته می‌شود. او در بغداد به دنیا آمد و در همان‌جا درگذشت و دفن شد. گزارش شده است که در آغاز، علوم عربی را نزد ابوزکریا تبریزی آموخت و سپس در بغداد به تحصیل اصول پرداخت و بعد از آن به وعظ و تدریس روی آورد و شهرت یافت. همچنین گفته‌اند در دوره تحصیل از دست‌رنج خود زندگی می‌کرد و برخی فتاوای او را با هر دو مذهب شافعی و حنبلی سازگار دانسته‌اند. چند اثر در فقه و تصوف به او منسوب است.

نام، لقب و نسب

نام او «عبدالقادر بن ابوصالح موسی بن یحیی گیلانی» و لقبش «محی‌الدین» ذکر شده است. زادگاه و محل دفن او بغداد گزارش شده است. در برخی منابع، نسب او به حسن بن علی می‌رسد.

جایگاه در تصوف

عبدالقادر از صوفیان برجسته و مؤسس طریقت قادریه معرفی شده است. پیروان قادریه در هند و شماری از سرزمین‌های اسلامی و نیز در دیگر نواحی پراکنده‌اند.

زندگی

برای زادروز او سال‌های ۴۷۰ یا ۴۹۰ هجری و برای درگذشت او سال‌های ۵۶۰ یا ۵۶۱ هجری در بغداد ذکر شده است. گفته‌اند او در آغاز، علوم عربی را نزد ابوزکریا تبریزی فراگرفت و سپس در بغداد «اصول» را آموخت. پس از آن به وعظ و تدریس پرداخت و شهرت یافت. همچنین گزارش شده است که در دوران تحصیل از دست‌رنج خود ارتزاق می‌کرد. فتاوای او موافق هر دو مذهب شافعی و حنبلی دانسته شده است.

آثار

آثاری در فقه و تصوف به عبدالقادر منسوب است؛ از جمله:

• بشائر الخیرات
• دیوان اشعار
• طریق الحق
• الفتح الربانی
• فتوح الغیب

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «عبدالقادر گیلانی». دایرةالمعارف جامع اسلامی.